Alfred Cortot
![]() | |||
Imię i nazwisko | Alfred Denis Cortot | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 26 września 1877 | ||
Pochodzenie | francusko-szwajcarskie | ||
Data i miejsce śmierci | 15 czerwca 1962 | ||
Instrumenty | fortepian | ||
Gatunki | |||
Zawód | pianista, dyrygent | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
|
Alfred Denis Cortot (ur. 26 września 1877 w Nyonie, zm. 15 czerwca 1962 w Lozannie) – francusko-szwajcarski pianista i dyrygent, jeden z największych wirtuozów gry fortepianowej w pierwszej połowie XX wieku.
Życiorys
Pochodzi z rodziny francusko-szwajcarskiej. Gry na fortepianie uczył się w Genewie od 5 roku życia. W wieku 9 lat rozpoczął studia w konserwatorium w Paryżu, jego profesorami byli Émile Descombe i Louis Diémer. Debiutował w 1897 r., rok po ukończeniu studiów, wykonaniem w Paryżu III koncertu fortepianowego Ludwiga van Beethovena. W następnym roku wyjechał do Bayreuth, gdzie pracował w charakterze korepetytora i kierownika chóru, a następnie także asystentem dyrygenta Festiwalu w Bayreuth. Głównym powodem wyjazdu była fascynacja muzyką Richarda Wagnera, związanego przed laty z tamtejszym Teatrem Operowym.
Trzyletni pobyt w Niemczech miał znaczący wpływ na drogę artystyczną Cortota. W 1902 r. jako dyrygent kierował pierwszymi francuskimi wykonaniami wagnerowskich dramatów muzycznych: Zmierzchu bogów i Parsifala.
W 1905 r. Cortot wraz z Jacques’em Thibaud i Pablo Casalsem stworzył trio fortepianowe, które z czasem okazało się jednym z najsłynniejszych zespołów kameralnych swojej epoki. Zespół koncertował do wybuchu II wojny światowej w 1939 r.
W 1919 r. Cortot założył z Augustem Mangeotem École Normale de Musique de Paris, konserwatorium uważane do dziś za jedno z najlepszych w Europie. Pracowali w nim m.in. Pablo Casals, Paul Dukas, Arthur Honegger i Wanda Landowska. Sam Cortot uchodził za wybitnego pedagoga. Wychował wielu uczniów, wśród których byli m.in. Dinu Lipatti i Clara Haskil. Gry na fortepianie uczyła się u niego także stypendystka z Polski, późniejsza wybitna pianistka Halina Czerny-Stefańska.
Był autorem prac poświęconych technice pianistycznej i interpretacji utworów fortepianowych, przede wszystkim cenionych przez dziesięciolecia Cours d'interprétation z 1934 r. i Aspects de Chopin z 1949 r.
W dwudziestoleciu międzywojennym kilkakrotnie odwiedzał Polskę, gdzie publiczność przyjmowała go owacyjnie.
25 lipca 1934 został odznaczony krzyżem komandorskim Legii Honorowej[1].
Postawa w okresie II wojny światowej
W czasie II wojny światowej Cortot poparł niemiecką okupację Francji. Był członkiem Rady Narodowej (Conseil national), ciała doradczego rządu Vichy, piastując stanowisko komisarza ds. sztuk pięknych. Grywał opłacane przez nazistów koncerty w Niemczech (np. w Berlinie w 1942 r.), występował też na oficjalnych koncertach w okupowanej stolicy Francji.
W 1941 otrzymał też Order Galijskiej Franciski[2]. Po upadku Vichy i wyzwoleniu kraju zakazano mu występów, został uznany przez francuską opinię publiczną za persona non grata.
W 1945 r. wyjechał z kraju i zamieszkał w Szwajcarii. Koncertował jednak nadal poza Francją, m.in. w Anglii.
Repertuar
Mimo uwielbienia dla muzyki niemieckiej, nie wykonywał prawie wcale utworów Bacha, Mozarta, Beethovena, Schuberta czy Brahmsa. Nie sięgał też po muzykę rosyjską. Wykonywał przede wszystkim muzykę kompozytorów francuskich – Camille'a Saint-Saënsa, Gabriela Faurégo, Claude'a Debussy'ego i Maurice'a Ravela. Najbardziej znany jest jednak jako interpretator utworów Fryderyka Chopina i Roberta Schumanna.
Technika gry
Uważany jest za jednego z ostatnich pianistów o osobistym, subiektywnym stylu gry. Ukształtowany w duchu tradycyjnej, romantycznej francuskiej szkoły fortepianu operował ogromną swobodą i intuicją. Jego wykonawstwo wyróżniała rzadko spotykana wrażliwość na barwę dźwięku. Świadczą o tym nagrania z lat trzydziestych, w których mimo ich niedoskonałości technicznej słychać wirtuozowski rozmach. Styl ten cechuje liryzm i ogromna ekspresja, wyrażająca się np. w częstym stosowaniu zmian tempa.
W nagraniach powojennych Cortot jest znacznie mniej biegły (nierzadko słychać w nich błędy), dawały tu o sobie znać problemy zdrowotne artysty.
Przypisy
Bibliografia
- Profil Alfreda Cortot w Internetowym Centrum Informacji Chopinowskiej na stronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. Dostęp: 18-03-2010.
Linki zewnętrzne
- Alfred Cortot – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- ISNI: 0000000110261456
- VIAF: 46852483
- LCCN: n79100219
- GND: 119351064
- NDL: 00436690
- BnF: 124338987
- SUDOC: 033476934
- SBN: RAVV032765
- NLA: 35031355
- NKC: ola2002161479
- BNE: XX884509
- NTA: 067503519
- BIBSYS: 2077631
- CiNii: DA05416855
- Open Library: OL955439A
- PLWABN: 9810542094605606
- NUKAT: n2002068751
- J9U: 987007274247905171
- PTBNP: 456568
- CANTIC: a11087171
- LNB: 000078433
- CONOR: 85532771
- ΕΒΕ: 258329
- KRNLK: KAC2018M2252
- RISM: people/69147
- PWN: 3887862
- Britannica: biography/Alfred-Denis-Cortot
- Treccani: alfred-denis-cortot
- Universalis: alfred-cortot
- БРЭ: 2100382
- NE.se: alfred-cortot
- SNL: Alfred_Denis_Cortot
- VLE: alfred-cortot
- Catalana: 0020168
- DSDE: Alfred_Cortot
- Hrvatska enciklopedija: 12553