Arman (artysta)
![]() Arman na tle Akumulacji (1969) | |||
Data i miejsce urodzenia | 17 listopada 1928 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 22 października 2005 | ||
Zawód, zajęcie | artysta | ||
![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/ArmanCelliTalAviv.jpg/220px-ArmanCelliTalAviv.jpg)
Arman (wł. Armand Fernandez; ur. 17 listopada 1928, zm. 22 października 2005) – urodzony w Nicei we Francji artysta amerykański sztuki współczesnej. Studiował w Nicei, Paryżu i Los Angeles. Członek grupy Nouveau Realisme, animator i uczestnik wielu jej wystąpień.
Życiorys
Syn handlarza antykami i wiolonczelisty samouka wykazywał szczególne zainteresowanie muzyką i przede wszystkim sztuką kolekcjonowania. Mając już podwójny tytuł licencjacki z filozofii oraz matematyki, rozpoczął studia artystyczne w Nicei. W tym czasie poznał Yves Kleina i Claude Pascala, z którymi odbył kilka podróży autostopem po Europie. Wczesne prace malarstwa abstrakcyjnego z tego okresu powstawały pod wpływem twórczości Nicolasa de Staël. W tym czasie odkrył w sobie zainteresowanie filozofią wschodu, dawną sztuką chińską i sztukami walki judo. Przez pewien czas uczył jako instruktor na Bushido Kai - hiszpańskiej szkole sztuki walki judo. Spędził dwa lata na francuskiej służbie wojskowej w Indochinach. Po ukończeniu studiów na Ecole Nationale des Arts Décoratifs w Nicei, Arman przeniósł się do Paryża by studiować historię sztuki na Ecole du Louvre.
Będąc pod wpływem kolaży dadaistycznych Kurta Schwittersa, Arman zaprezentował swoją pierwszą indywidualną wystawę Kasety w Paryżu w 1954 roku. Znalazły się na niej asamblaże oraz pierwsze Akumulacje składające się ze znaczków i różnych wybranych przez artystę materiałów. W 1960 roku dołączył do grupy Nouveau Realisme pisząc wraz z jej członkami ich manifest. Do grupy należeli m.in. jego przyjaciele Yves Klein, Martial Raysse i Jean Tinguely. Jeszcze w tym samym roku pokazał w Iris Clert Gallery w Paryżu przełomową wystawę, Le Plein (Wypełnienie), na której wypełnił całą przestrzeń galerii śmieciami.
Zachwycony artystyczną energią Nowego Jorku w latach sześćdziesiątych Arman zamieszkał w Hotelu Chelsea w 1967 roku. W 1973 uzyskał obywatelstwo amerykańskie zmieniając nazwisko na Armand P. Arman. W tym czasie rozwinął wszystkie najbardziej znane cykle jego prac. Był pierwszym artystą, który rozpoczął stałą współpracę z firmą Renault w ramach swoich działań artystycznych. Współpraca ta zaowocowała serią monumentalnych prac, w których Arman wykorzystywał części samochodów.
Arman w trakcie swojej kariery pozostawał zaangażowany w walkę o prawa człowieka. Walczył z uprzedzeniami rasowymi oraz religijnymi. Odmawiając otwarcia własnej wystawy w ojczystym mieście - Nicei - zaprotestował przeciw współpracy władz z przedstawicielami neonazistowskich ideologii. Przez pięć lat był prezesem nowojorskiej sekcji kulturalnej przy Amnesty International.
Twórczość
Akumulacje
Cykl prac Akumulacje, dzięki któremu artysta zasłynął polegał na tworzeniu skoncentrowanych i multiplikowanych zbiorów przedmiotów. Prezentował je w różnych formach, często nadając bardzo dynamiczne kompozycje. Poprzez odbieranie wybranym przedmiotom użytkowego charakteru Arman świadomie stawał się kontynuatorem idei ready-mades Marcela Duchampa.
Poubelles
Drugi z najbardziej znanych cykli prac Armana to sześciany - Free standing (wolno stojące) obiekty z pleksi, w których zamieszczone zostały bardzo różne przedmioty. Do zalania w tworzywie artysta jednak przeznaczał nie przedmioty, które tak jak w wypadku Akumulacji miały potencjał estetyczny, ale przeważnie obiekty o charakterze odpadów.
Cięcia
Prace, w których artysta układał kompozycje z pociętych przedmiotów. Najczęstszym obiektem cięć padały skrzypce i inne instrumenty muzyczne, ale też różne rzeźby czy wyroby codziennego użytku. Arman układał pocięte części tworząc wrażenie gwałtownego rozczłonkowania obiektu dając przy tym jednocześnie okazję na wejrzenie w głąb konstrukcji wybranych przedmiotów.
Bibliografia
- TomaszT. Rudomino TomaszT., Mały leksykon sztuki współczesnej, Warszawa: „Collage”, 1990, ISBN 83-900035-0-3, OCLC 830622852 .
- Oficjalna strona artysty
- ISNI: 0000000121479768
- VIAF: 111915345
- ULAN: 500003632
- LCCN: n50002668
- GND: 118503995
- NDL: 00462451
- LIBRIS: ljx00mj43mr0rhr
- BnF: 11885652f
- SUDOC: 027714713
- SBN: CFIV035858
- NLA: 35008118
- NKC: xx0250797
- BNE: XX1532615
- NTA: 070240736
- BIBSYS: 99004185
- CiNii: DA05670849
- Open Library: OL49135A
- NUKAT: n2014177194
- J9U: 987007308929305171
- CANTIC: a11101416
- LNB: 000251875
- WorldCat: lccn-n50002668