August Ferdinand Möbius
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 17 listopada 1790 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 września 1868 | ||
Zawód, zajęcie | matematyk, astronom | ||
|
August Ferdinand Möbius (ur. 17 listopada 1790 w Schulpforte, zm. 26 września 1868 w Lipsku[1]) – niemiecki matematyk i astronom. Najbardziej znany z badań kształtu, który nosi jego nazwisko – wstęgi Möbiusa – oraz jako pionier topologii[2].
Życiorys
Studiował na Uniwersytecie w Lipsku, początkowo prawo, później zmienił zainteresowania na matematykę, fizykę i astronomię. Studia ukończył w 1809. W 1813 pojechał do Getyngi, gdzie studiował astronomię pod kierunkiem Gaussa. Potem studiował matematykę w Halle pod kierunkiem Pfaffa. Pracę doktorską napisał o astronomii (O okultacji gwiazd stałych, 1815), ale jego habilitacja dotyczyła równań trygonometrycznych. Od 1816 zatrudniony na Uniwersytecie w Lipsku i w Obserwatorium w Lipsku[3].
Dorobek
Jeden z twórców nowoczesnej geometrii algebraicznej, pierwszy wprowadził współrzędne jednorodne w geometrii rzutowej, podał nową klasyfikację krzywych i powierzchni oraz pojęcie przekształcenia rzutowego. Znany m.in. z odkrycia (w roku 1831) funkcji Möbiusa oraz (w roku 1858, niezależnie od Johanna Benedicta Listinga) wstęgi Möbiusa – nieorientowalnej powierzchni dwuwymiarowej, która (gdy rozważana jako zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej) ma tylko jedną stronę.
Prace Möbiusa z dziedziny astronomii:
- De Computandis Occultationibus Fixarum per Planetas (1815)
- Die Hauptsätze der Astronomie (1836)
- Die Elemente der Mechanik des Himmels (1843).
Jego imieniem nazwano planetoidę (28516) Möbius.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Möbius August Ferdinand, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-16] .
- ↑ Agnijo Banerjee, David Darling: Dziwna matematyka. Helion S.A., 2020, s. 32. ISBN 83-283-5687-2.
- ↑ Moritz Cantor: Möbius, August Ferdinand. w Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 9, Duncker & Humblot, Leipzig 1879, S. 38–43.
Linki zewnętrzne
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: August Ferdinand Möbius w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
August Ferdinand Möbius w bazie Mathematics Genealogy Project (ang.) [dostęp 2021-10-30].
- ISNI: 000000010881877X
- VIAF: 27139308
- LCCN: n87805795
- GND: 119147114
- NDL: 00621036
- BnF: 123401153
- SUDOC: 032355610
- NKC: xx0173855
- BNE: XX1684202
- NTA: 074758101
- CiNii: DA01286565
- Open Library: OL4821154A
- PLWABN: 9810631655705606
- NUKAT: n2005115775
- J9U: 987007274774005171
- LNB: 000248744
- ΕΒΕ: 140449
- KRNLK: KAC201716568
- PWN: 3942437
- Britannica: biography/August-Ferdinand-Mobius
- Treccani: august-ferdinand-mobius
- Universalis: august-ferdinand-mobius
- БРЭ: 2196662
- SNL: August_Ferdinand_Möbius
- VLE: august-ferdinand-mobius
- Catalana: 0043000
- DSDE: August_Ferdinand_Möbius
- Hrvatska enciklopedija: 41428
- MacTutor: Mobius