Bobrkowate
![]() Bobrek trójlistkowy | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | astrowce | ||
Rodzina | bobrkowate | ||
Nazwa systematyczna | |||
Menyanthaceae (Dumort.) Dumort. Anal. Fam. Pl.: 20, 25. 1829 | |||
| |||
|
Bobrkowate (Menyanthaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu astrowców (Asterales). Należy tu 6[3] rodzajów z ok. 60 gatunkami roślin wodnych i bagiennych rozprzestrzenionych na całym świecie z wyjątkiem okolic okołobiegunowych[2]. W Polsce występują dziko dwa gatunki – bobrek trójlistkowy (Menyanthes trifoliata) i grzybieńczyk wodny (Nymphoides peltata).
Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne. Rośliny z rodzaju grzybieńczyk bywają chwastami w uprawach ryżu i kanałach nawadniających[4].
Morfologia
- Pokrój
- Zielne rośliny wieloletnie z tęgim korzeniem palowym lub płożącym się pędem[5], rzadko jednoroczne[6][4]. Rośliny nagie[4].
- Liście
- Skrętoległe, często w rozecie przyziemnej[4], rzadko naprzeciwległe[6], ogonkowe (ogonki zwykle są długie, u niektórych gatunków oskrzydlone), z pochwiastą, błoniastą nasadą[5][4], bez przylistków[6][4]. Blaszka liści zanurzona, pływająca lub wynurzona, trójlistkowa (Menyanthes) lub pojedyncza i wówczas okrągła, nerkowata do równowąskiej[5]. Blaszka zwykle jest całobrzega, czasem falista, rzadko drobno ząbkowana albo karbowana[4].
- Kwiaty
- Promieniste i obupłciowe, zebrane są różnych kwiatostanach – gronach i wierzchotkach, pojedynczych lub złożonych, czasem gęsto skupione, w tym w główkach. Działek kielicha jest 5, złączonych u nasady, u części przedstawicieli przyrastają do dolnej części zalążni. Działki są trwałe. Płatków korony także jest 5, zrośnięte są one w dolnej części, odpadają po przekwitnieniu. Czasem od wewnątrz są silnie frędzlowate[5]. Płatki mają barwę białą, żółtą lub różową[4]. Pręcików jest 5 (rzadko więcej lub 4), międzyległych łatkom korony[7]. Występuje różnosłupkowość. Zalążnia jest górna lub wpół dolna, powstaje z dwóch owocolistków, ale jest jednokomorowa[5][4], z dwoma łożyskami ściennymi i licznymi zalążkami. Znamię jest dwudzielne[4][7].
- Owoce
- Torebki, pękające lub nie[6][4], u niektórych przedstawicieli mniej lub bardziej mięsiste[5] (też określane jako jagody)[4]. Nasion jest od kilku do wielu, u niektórych przedstawicieli są one oskrzydlone[4].
Systematyka
Rodzina tradycyjnie sytuowana była blisko goryczkowatych Gentianaceae, czasem nawet rodzaje tu zaliczane włączano do tej rodziny. Badania molekularne ujawniły, że jej pozycja jest bardziej izolowana, a najbliżej spokrewniona jest z rodzinami Goodeniaceae, astrowatych Asteraceae i Calyceraceae (jest siostrzana dla obejmującego je kladu)[8].
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
astrowce |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd Campanulanae Takht. ex Reveal, rząd bobrkowce (Menyanthales T. Yamaz. ex Takht.), rodzina bobrkowate (Menyanthaceae (Dumort.) Dumort.)[9].
- Wykaz rodzajów[3]
- Liparophyllum Hook. f.
- Menyanthes L. – bobrek
- Nephrophyllidium Gilg.
- Nymphoides Seg. – grzybieńczyk
- Ornduffia Tippery & Les
- Villarsia Vent.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b c Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-20] (ang.).
- ↑ a b Menyanthaceae Dumort.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-11].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m G.G. Kadereit G.G., Menyanthaceae, [w:] J.W.J.W. Kadereit, C.C. Jeffrey (red.), The Families and Genera of Vascular Plants. Vol. VIII. Flowering Plants Dicotyledons. Asterales, Berlin, Heidelberg, New York: Springer, 2007, s. 599-602, ISBN 3-540-31050-9 .
- ↑ a b c d e f Christopher D.K. Cook i in.: Water plants of the world. Hague: Dr. W. Junk b,v, Publishers, 1974, s. 326.
- ↑ a b c d Ting-nung Ho, Robert Ornduff: Menyanthaceae (Dumortier) Dumortier. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-09-22].
- ↑ a b B. Pawłowski (red.): Flora Polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XI. PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 258.
- ↑ Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 335. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ Crescent Bloom: Menyanthaceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-04-15]. (ang.).
- Britannica: plant/Menyanthaceae
- SNL: bukkebladfamilien
- DSDE: bukkebladfamilien
- EoL: 4435
- Flora of China: 10562
- Flora of North America: 10562
- GBIF: 2386
- identyfikator iNaturalist: 62369
- IPNI: 77126679-1
- ITIS: 30895
- NCBI: 24579
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:77126679-1
- Tela Botanica: 101083
- identyfikator Tropicos: 42000285
- identyfikator taksonu Fossilworks: 55774
- CoL: 7NDYN