Bydgoska Fabryka Kabli
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Adres | 85-957 Bydgoszcz | ||
Data założenia | 1920 | ||
Forma prawna | |||
Udziałowcy | Tele-Fonika Kable S.A. | ||
Nr KRS | 0000011587 | ||
Położenie na mapie Bydgoszczy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Bdg_Telefonika_Kable_4-2015.jpg/220px-Bdg_Telefonika_Kable_4-2015.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Telefonika_Kable_Bydgoszcz_h.jpg/220px-Telefonika_Kable_Bydgoszcz_h.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Telefonika_Kable_Bydgoszcz_a.jpg/220px-Telefonika_Kable_Bydgoszcz_a.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Telefonika_Kable_Bydgoszcz_d.jpg/220px-Telefonika_Kable_Bydgoszcz_d.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Telefonika_Kable_Bydgoszcz_e.jpg/220px-Telefonika_Kable_Bydgoszcz_e.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Telefonika_Kable_Bydgoszcz_f.jpg/220px-Telefonika_Kable_Bydgoszcz_f.jpg)
Bydgoska Fabryka Kabli (Tele-Fonika Kable S.A. – zakład Bydgoszcz) – fabryka w Bydgoszczy założona w 1920 roku, samodzielna do 1999, od 2003 należąca do grupy kapitałowej Tele-Fonika Kable S.A. w Myślenicach, najstarsza istniejąca fabryka kabli w Polsce[1].
Charakterystyka
Zakład Bydgoszcz jest wiodącym zakładem Grupy Tele-Fonika Kable S.A., największym producentem kabli elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć w Europie. W 2006 zajmował powierzchnię 24 ha i zatrudniał 617 pracowników[1]. Zakład posiada certyfikaty jakości przyznane przez: VDE (Niemcy), BASEC (Wielka Brytania), UL (USA), FIMKO (Finlandia), LCIE (Francja), CSA (Kanada), MSHA (USA – górnictwo), Sekab – (Rosja), IPH – BERLIN (Niemcy), BBJ (Polska), WUG (Polska – górnictwo), Instytut Energetyki w Warszawie[1].
BFK jest członkiem Międzynarodowej Federacji Producentów Kabli i Stowarzyszenia Producentów Kabli „Interkabel”. Posiada własny Ośrodek Badawczo-Wdrożeniowy, współpracuje z ośrodkami naukowymi. Kable energetyczne wyprodukowane w BFK ułożono m.in. na londyńskim lotnisku Heathrow i w tunelu La Manche[2].
Właściciel BFK grupa Tele-Fonika Kable jest trzecim w Europie producentem kabli, właścicielem 5 zakładów w Polsce i 2 za granicą (Serbia, Ukraina)[2].
Historia
Okres międzywojenny
Geneza zakładów wiąże się z rozwojem elektrotechniki w odrodzonej II Rzeczypospolitej[3]. Na ziemiach polskich przed 1920 istniało tylko kilka zakładów rzemieślniczych wytwarzających przewody i maszyny elektryczne[1]. W tym okresie rynek polski był zdominowany przez niemiecki przemysł elektrotechniczny[4]. Rozwój polskiego przemysłu kablowego datuje się od 1920, kiedy z inicjatywy kapitału polskiego równocześnie powstały dwie fabryki: w Warszawie i w Bydgoszczy[a].
12 października 1920 z inicjatywy Banku Spółek Zarobkowych w Poznaniu zostało założone Towarzystwo Akcyjne „Kabel Polski” o kapitale akcyjnym 20 mln marek polskich[b][5][2]. W skład pierwszej Rady Nadzorczej weszło 10 osób, m.in. prezydent Bydgoszczy Jan Maciaszek[c][4]. Jako dyrektora technicznego powołano inż. Stanisława Rolbieskiego, byłego wicedyrektora fabryki „Deutsche Kabelwerke” w Berlinie. Lokalizację zakładu wybrano na terenie odkupionym od Lloyda Bydgoskiego, w pobliżu stacji kolejowej Bydgoszcz Wschód, skąd była doprowadzona bocznica kolejowa[d]. W 1921 roku projekt fabryki sporządził i zatwierdził miejski radca budowlany Köppen[6].
Prace budowlane wykonała od listopada 1920 do maja 1922 bydgoska firma budowlana Kuklińskiego. Wzniesiono dwa budynki produkcyjne oraz obiekty administracyjne i pomocnicze, murowane z cegły oraz pokryte drewnianymi dachami[3]. W 1922 inż. Stanisław Rolbieski dokonał zakupu maszyn (częściowo używanych) w Niemczech, które dotarły do Bydgoszczy okrężną drogą przez Finlandię i Wolne Miasto Gdańsk z uwagi na toczącą się polsko-niemiecką wojnę celną[3]. 4 czerwca 1923 dokonano oficjalnego poświęcenia i otwarcia fabryki, która posiadała następujące oddziały: gumownię, oddział telefoniczny i silnoprądowy z oplatarkami i skręcarkami, prasę, cynownię i ciągarnię drutów. W pierwszych latach bazowano na własnych rozwiązaniach technicznych. W 1923 po raz pierwszy w Polsce i siódmy na świecie rozpoczęto produkcję kabli ziemnych, w tym opancerzonych[4]. Część surowców do produkcji sprowadzano z zagranicy, m.in. w miedź surową zaopatrywano się w USA, Kanadzie, Chile i Belgii, w cynę w Holandii, jedwab naturalny we Francji, sznur azbestowy w Anglii, a ołów w Niemczech. Miedź elektrolityczną kupowano w polskich hutach na Śląsku[4]. Od 1924 pakiet kontrolny akcji zakładu posiadała warszawska spółka Siła i Światło oraz poznański Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych[4].
Od 1925 fabryka produkowała wszystkie występujące wówczas w Polsce rodzaje kabli i przewodów[7]. Stałymi odbiorcami były m.in.: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna w Warszawie, PKP, Ministerstwo Poczt i Telegrafów oraz podlegające mu dyrekcje w całej Polsce, bydgoska Fabryka Sygnałów Kolejowych C. Fiebrandta, elektrownie w Bydgoszczy, Ostrowiu Mazowieckim, Toruniu, Poznaniu[4]. Fabryka posiadała własną kotłownię oraz maszynę parową o mocy 300 KM z prądnicą prądu stałego, a od 1929 była zasilana dodatkowo z elektrowni miejskiej[3].
22 lutego 1927 wybuchł w fabryce groźny pożar[e]. W ciągu nocy zakład spłonął niemal doszczetnie, a straty sięgnęły 1,5 mln zł. Ocalała jedynie zakładowa elektrownia, kotłownia i warsztaty[4]. Ponieważ „Kabel Polski” posiadał bardzo wysokie ubezpieczenie, udało się uzyskać odszkodowanie umożliwiające sfinansowanie modernizacji i dalszej rozbudowy[6]. Równocześnie dokupiono od Lloyda Bydgoskiego nowe tereny, w wyniku czego granica fabryki oparła się o Brdę. W ciągu roku wzniesiono nową halę z 2 suwnicami, w której produkowano przewody w izolacji gumowej, kable telefoniczne i energetyczne[f][6]. Po odbudowie fabryka zajmowała 18 ha i zatrudniała 400 pracowników[3]. Oprócz niej w Polsce pracowały jeszcze 2 fabryki: w Warszawie i Rudzie Pabianickiej (filia Siemensa), ale produkowały one tylko przewody elektryczne, podczas gdy „Kabel Polski” w Bydgoszczy był jedynym producentem kabli energetycznych i teletechnicznych, w tym podmorskich i okrętowych[g][3].
„Kabel Polski” w tym czasie posiadał własną ciągarnię drutu miedzianego oraz dział chemiczny, gdzie z kauczuku naturalnego otrzymywano taśmę gumową dla izolacji przewodów. Odrębna jednostka zajmowała się izolowaniem materiałami włóknistymi, jak: papier, juta, bawełna, jedwab. Zakład posiadał laboratorium prób i badań gotowych kabli i przewodów[3]. Do 1927 na inwestycje związane z zakupem maszyn, urządzeń oraz ruchomości średnio rocznie wydawano 1,4 mln zł[4].
W celu pozyskania środków na dalszy rozwój, w 1927 zawarto porozumienie z Towarzystwem Akcyjnym firmy „Kabelwerk Felten-Guilleaume” AG z Wiednia, która zapewniła nadzór techniczny i licencje dla fabryki w zamian za 15% akcji i 4% ceny kabli w ołowiu[6]. W nowych warunkach własnościowych na kierownicze stanowiska techniczne zaangażowano Niemców, których zachowanie i postępowanie budziło zastrzeżenia polskich władz wojskowych[3]. W 1928 zarząd zakupił także licencję od firmy Siemens und Halske z Berlina na produkcję kabli międzymiastowych, telefonicznych i telegraficznych pupinowskich. Na początku lat 30. podniesiono kapitał akcyjny o 5 mln zł zawierając porozumienia z kablowniami: „Felten-Guilleaume” w Wiedniu i Budapeszcie oraz Czesko-Morawskimi Zakładami Elektrotechnicznymi Fr. Kriżika w Pradze[3]. Natomiast od 1935 obowiązywała na wyrób i sprzedaż kabli pupinowskich umowa licencyjna podpisana z nowojorskim International Stanford Electric Corporation[4].
Wyroby bydgoskiej kablowni były nagradzane złotymi medalami za wysoką jakość m.in. w 1927 na Wystawie Wodnej w Bydgoszczy, w 1928 na Targach Północnych w Wilnie oraz w 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu[4].
W roku 1929 rozpoczęto produkcję telefonicznych kabli dalekosiężnych do komunikacji międzynarodowej, a w latach 30. kabli okrętowych na potrzeby polskiej floty morskiej. W bydgoskie kable były m.in. wyposażone budowane w Anglii niszczyciele ORP Wicher (1930) i ORP Burza oraz statki pasażerskie MS Batory i MS Piłsudski[3]. Do 1931 firma sprzedawała swoje wyroby za pośrednictwem przedstawicieli w całej Polsce (Warszawa, Łódź, Katowice, Sosnowiec, Łuck, Gdańsk)[4]. W 1929 wartość produkcji wynosiła 10,5 mln zł, a zatrudnienie 500 osób. W czasie wielkiego kryzysu (1930–1935) produkcja i zatrudnienie spadły do połowy, po czym wzrosły do 12 mln zł i 350 pracowników (1938). Od 1936 fabryka dostarczała kable dla elektryfikacji Polskich Kolei Państwowych[6].
W latach 30. zbudowano kilka nowych budynków fabrycznych, w których mieściły się m.in.: stacja prób wysokich napięć (1931), ciągarnia drutów, napajalnia juty (1936), warsztat głównego mechanika. W 1931 nad Brdą usytuowano modernistyczną willę dla dyrektora oraz domy dla specjalistów. Zakład posiadał własne nabrzeże, ale drogą wodną z Warszawy przywożono jedynie sporadycznie walcówkę miedzianą[3].
W 1930 siedem kablowni polskich powierzyło komisową sprzedaż swoich wyrobów Centralnemu Biuru Centroprzewód z Warszawy oraz wysłało swoich przedstawicieli do Międzynarodowego Kartelu Kablowego w Londynie (Tadeusz Gayczak, Felicjan Karśnicki)[4]. Każda z polskich fabryk posiadała zastrzeżony znak towarowy w postaci barwnych nitek pod oplotem. „Kabel Polski” w Bydgoszczy oznaczał przewody nitką biało-niebieską, skręconą[1].
Zarobki pracowników „Kabla Polskiego” były lepsze od średniej na terenie Bydgoszczy. Załoga politycznie sympatyzowała z chadecją oraz należała do Związku Katolickich Towarzystw Robotników Polskich[3]. Dyrekcja fundowała stypendia dla pracowników[4] oraz umożliwiała im uprawianie sportu. Pracownicy należeli do zakładowego klubu Kabel Polski Bydgoszcz[8].
W 1938 Spółka Akcyjna Siła i Światło w Warszawie zwiększyła swoje udziały w spółce „Kabel Polski” do 95% poprzez wykup akcji od inwestorów zagranicznych[1]. W 1939 pod względem sprzedaży i zatrudnienia BFK była 3. fabryką w Polsce po Krakowie i Ożarowie[1].
Okres okupacji niemieckiej
5 września 1939 na polecenie władz wojskowych dwa wagony maszyn wysłano do Ożarowa. Podczas hitlerowskiej inwazji zostały one zbombardowane pod Kutnem, ale jesienią 1939 wróciły do Bydgoszczy[3]. 20 października 1939 budowniczy fabryki inż. Stanisław Rolbieski z rodziną stał się jedną z ofiar masowych egzekucji w Lesie Gdańskim[2].
W pierwszych latach okupacji niemieckiej fabryka należała do koncernu Hermann Göring Werke, podlegając Treuhandstelle Ost – Katowice[6]. Zakładem zarządzali wyłącznie Niemcy, natomiast Polacy pracowali w charakterze robotników[9]. W 1940 antypolskie przemówienie w fabryce wygłosił nadburmistrz Bydgoszczy Werner Kampe[9]. 13 marca 1942 władze hitlerowskie przekazały fabrykę koncernowi Felten-Guilleaume AG w Wiedniu. W 1942 roku wzniesiono dwie hale: reperacyjną i składową, stojące do dziś po zachodniej stronie hali głównej[6].
Fabryka produkowała przewody w izolacji igelitowej, kable i przewodniki, głównie dla kolei i poczty. Zamiast miedzi i kauczuku naturalnego stosowano aluminium i kauczuk syntetyczny. Po wymianie parku maszynowego zatrudnienie wzrosło z ok. 500 do blisko 700 osób, w tym 30 jeńców radzieckich. Zatrudnieni w zakładzie Polacy organizowali w różnej formie sabotaż, za co karani byli zsyłką do obozów koncentracyjnych[2]. W styczniu 1945, tuż przed radziecką ofensywą Niemcy nie zdążyli wywieźć maszyn, ani wysadzić fabryki[8].
Okres PRL
Po wojnie „Kabel Polski” był jedyną fabryką kabli ziemnych w Polsce, która przetrwała II wojnę światową bez zniszczeń[8]. Wiosną 1945 uratowano park maszynowy przed planowaną wywózką do ZSRR[10]. W 1948 po upaństwowieniu nadano fabryce nazwę – Pomorskie Zakłady Wytwórcze Materiałów Elektrotechnicznych im. gen. Karola Świerczewskiego[6]. Zatrudnienie w przedsiębiorstwie wynosiło wówczas 759 osób[11]. Wyprodukowano tu pierwsze partie kabli elektrotechnicznych średnich napięć, a następnie inwestowano w produkcję przewodów w tworzywach igelitowych[2]. Już w 1950 liczba pracowników przekroczyła 1000[8].
Po wojnie nastąpił rozwój fabryki związany z powiększeniem terenu, modernizacją i budową nowych obiektów oraz wymianą parku maszynowego. W latach 1947–1959 powstała grupa socrealistycznych budynków: remiza (1947), dom kultury (1950), kotłownia (1959)[6]. Kilkukrotnie opracowywana była dokumentacja kompleksowej rozbudowy, która nie doczekała się realizacji[1]. Na terenie zakładu działała stołówka, której bazą było własne gospodarstwo rolne w Łąsku Wielkim (1952-1958)[8], a w latach 60. zbudowano ośrodek wypoczynkowy w Stegnie[8]. Inwestycje z lat 50. i 60. nie zaspokoiły potrzeb zakładu, który bazował głównie na przedwojennej infrastrukturze i wyeksploatowanym parku maszynowym[12]. W 1960 niektóre maszyny zużyte były w 80% i nie nadawały się już do remontu, a wśród zakładów kablowych w Polsce, BFK była najbardziej niedoinwestowana[12]. Sytuację poprawiono doraźnie w latach 1957–1963 poprzez zakup partii maszyn, m.in. w krajach zachodnich[12]. W warunkach gospodarki socjalistycznej jakość produkcji stawała się sprawą drugorzędną, a na pierwszym miejscu liczyła się ilość. Wskutek stosowania złej jakości surowców i półproduktów (polwinit, miedź, ołów, kauczuk), przestarzałej technologii produkcji oraz zamortyzowanego parku maszynowego, w latach 50. i 60. do wyrobów poza jakością kwalifikowano 15% kabli produkowanych w BFK[13].
W 1952 uruchomiono produkcję przewodów podtynkowych, które pozwoliły na zasadniczą zmianę sposobu wykonywania instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych. W latach 1956–1960 wybudowano oddział gumowni oraz rozbudowano ciągarnię. W 1961 uruchomiono produkcję kabli elektroenergetycznych w powłoce z polwinitu, który dostarczano z Zakładów Chemicznych Zachem. W 1969 wytwarzano kable elektroenergetyczne, telefoniczne miejskie i dalekosiężne, górnicze, okrętowe, lotnicze i samochodowe, sygnalizacyjne, silnoprądowe. Przewody BFK instalowano m.in. w samochodach Fiat 126p, w aparaturze elektrotechnicznej, telewizyjnej, radiokomunikacji i radiolokacji[1]. W latach 70. zawarto umowy na dostawy eksportowe do ZSRR, CSRS, NRD, Jugosławii, Szwajcarii, Turcji, Libanu, Singapuru i ZRA[14].
W 1970 powstał Kombinat Przemysłu Kabli „Polkabel” w Krakowie skupiający 11 zakładów (Kraków, Bydgoszcz, Ożarów Mazowiecki, Czechowice-Dziedzice, Szczecin, Będzin, Legnica, Ełk). Bydgoska Fabryka Kabli była wiodącym zakładem w zakresie produkcji kabli energetycznych i sygnalizacyjnych w powłoce polwinitowej oraz przewodów w gumie. Udział produkcji BFK w kombinacie wynosił 15%[8].
Lata 1972–1976 to okres dużych inwestycji określonych w uchwale Prezydium Rządu z 1972 roku. W 1973 dokonano wymiany parku maszynowego wydziału średnich napięć, montażu nowych linii technologicznych oraz modernizacji wydziału ciągarni. Dla wydziału kabli niskich napięć wybudowano nową halę produkcyjną[1]. W 1973 fabryka jako pierwsza w kraju uruchomiła produkcję kabli elektroenergetycznych w izolacji polietylenowej[15], a w 1976 kabli wysokonapięciowych[2]. BFK zaopatrywała w kable cały polski przemysł okrętowy. Przeprowadzona częściowa zmiana technologii produkcji opierała się na licencji pochodzącej z firmy Reifenhauser, za pośrednictwem Krakowskiej Fabryki Kabli, skąd dostarczono dokumentację techniczną[16]. W latach 70. XX w. powstał projekt (niezrealizowany) całkowitego wyburzenia historycznej struktury pod budowę nowoczesnych hal[6].
Na początku lat 80. nastąpiło załamanie produkcji kabli oraz zmniejszenie zatrudnienia o 25%. Z powodu sankcji gospodarczych po wprowadzeniu stanu wojennego, nie dostarczono z USA linii do sieciowania izolacji polietylenowej kabli średnich i wysokich napięć. Dopiero w 1985 zakupiono nową technologię w fińskiej firmie „Nokia”[1].
Od 1981 poziom eksportu przekroczył 20% ogólnej produkcji i wzrastał w kolejnych latach. Firma wysyłała kable i przewody do Belgii, RFN, Wielkiej Brytanii, Francji, Finlandii, Austrii, Szwecji, Bułgarii, USA, Indii, Iraku, Iranu, Libii, Egiptu i Kuwejtu[14]. W latach 80. zaczęto uzyskiwać międzynarodowe certyfikaty jakości, a w 1992 otrzymano certyfikat ISO 9002[1].
W 1987 wprowadzono produkcję kabli górniczych o izolacji z polietylenu termoplastycznego, a w 1988 technologię kabli energetycznych z polietylenu sieciowanego[2]. W 1989 BFK była 4 przedsiębiorstwem kablowym w Polsce pod względem wielkości produkcji i zatrudnienia (13% udział w sprzedaży krajowej). Od lat 70. w skład zaplecza badawczo-naukowego przemysłu kablowego wchodziło także Biuro Studiów i Projektów „Biprokabel” w Bydgoszczy, które opracowywało dokumentacje techniczne rozbudowy zakładów przemysłu kablowego i elektrotechnicznego.
Okres III RP
15 marca 1993 zakład został przekształcony w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Bydgoska Fabryka Kabli S.A.[1] Wśród 12 przedsiębiorstw przemysłu kablowego, BFK wyznaczono do prywatyzacji pilotażowej[15]. 22 września 1993 podpisano umowę o sprzedaży akcji BFK konsorcjum złożonego z Elektrimu (60%) i Banku Rozwoju Eksportu (20%). Pozostałe 20% przypadło załodze[15]. Nowi właściciele zapłacili równowartość 17 mln dolarów i zobowiązali się do zainwestowania 45 mln USD w ciągu najbliższych 5 lat. Zakład zatrzymał też mieszkania zakładowe, hotel robotniczy i ośrodek wczasowy[15]. W 1994 25% akcji wprowadzono na Giełdę Papierów Wartościowych[1].
Kapitał z prywatyzacji inwestowano w modernizację i rozwój fabryki, a zyski ze sprzedaży systematycznie rosły. W 1993 uruchomiono wydział kabli w izolacji gumowej, w 1994 wydział kabli telekomunikacyjnych w nowo wybudowanej hali, w 1995 rozbudowano potencjał produkcyjny kabli średnich i wysokich napięć, a w 1997 w nowej hali uruchomiono produkcję kabli światłowodowych[17]. Z kolei w latach 1998–1999 zmodernizowano wydział kabli niskich napięć[1]. W latach 1994–1998 pod nadzorem Miejskiego Konserwatora Zabytków odrestaurowano zabytkowe, przedwojenne budynki produkcyjne i administracyjne. Unowocześniono laboratorium, a na dokupionym terenie powstała siedziba działu handlowego, marketingu i promocji[17].
W 1993 BFK SA miała 20% udział w rynku kabli w Polsce, w tym 40% kabli energetycznych i 80% kabli wysokich napięć. 90% wyrobów sprzedawano za pośrednictwem Elektrimu, w tym 30% na eksport[2]. W 1998 sprzedaż BFK wyniosła około 100 mln USD. Produkowano prawie cały asortyment kabli i przewodów, lecz 60% udział w sprzedaży miały kable elektroenergetyczne niskich i średnich napięć[1][15].
Pod koniec lat 90. dekoniunktura na światowym rynku wymusiła konsolidację polskiego przemysłu kablowego. 17 lutego 1999 połączono fabryki kabli w: Bydgoszczy, Ożarowie i Szczecinie w holding Elektrim Kable S.A, który kontrolował ponad 50% krajowego rynku kabli i był 9. producentem w Europie. W celu poprawy rentowności dokonano specjalizacji produkcji. BFK miała zajmować się głównie produkcją kabli elektroenergetycznych[1].
7 stycznia 2002 Telefonika KFK S.A., założona w 1992 w Myślenicach pod Krakowem, kupiła pakiet kontrolny akcji, a następnie w 2003 objęła cały pakiet akcji Elektrimu[2]. 9 czerwca 2003 wszystkie fabryki kabli wchodzące w skład nowego podmiotu Tele-Fonika Kable S.A. utraciły osobowość prawną. Od tego momentu Bydgoska Fabryka Kabli przyjęła nazwę Zakład Bydgoszcz, specjalizując się w produkcji kabli elektroenergetycznych. Wstrzymano produkcję kabli telekomunikacyjnych i światłowodowych, a w zamian w 2003 zbudowano nową halę produkcji kabli średnich i wysokich napięć[1]. W 2004 udział sprzedaży BFK w grupie Tele-Fonika Kable wynosił ok. 28%[1].
Nazwy
- 1920-1939 – Kabel Polski Spółka Akcyjna
- 1939-1942 – Hermann Göring Werke, Treuhandstelle Ost
- 1942-1945 – Felten-Guilleaume A.G. Wien, Kabelwerk – Bromberg
- 1945-1948 – Kabel Polski Spółka Akcyjna pod Zarządem Państwowym
- 1948-1959 – Pomorskie Zakłady Wytwórcze Materiałów Elektrotechnicznych im. gen. Karola Świerczewskiego
- 1959-1993 – Bydgoska Fabryka Kabli im. gen. K. Świerczewskiego (w latach 1970–1975 w składzie Kombinatu „Polkabel”)
- 1993-1999 – Bydgoska Fabryka Kabli S.A.
- 1999-2003 – Elektrim Kable Polskie S.A. – zakład Bydgoszcz
- od 2003 – Tele-Fonika Kable S.A. – zakład Bydgoszcz
Podporządkowanie zjednoczeniom
- 1945-1951 Zjednoczenie Przemysłu Kabli i Przewodów w Katowicach
- 1951-1958 Centralny Zarząd Przemysłu Kablowego w Warszawie
- 1958-1970 Zjednoczenie Przemysłu Kabli i Sprzętu Elektrotechnicznego w Warszawie
- 1970-1975 Zjednoczenie Przemysłu Kabli i Sprzętu Elektrotechnicznego w Warszawie oraz Kombinat Przemysłu Kabli „Polkabel” w Krakowie
- 1975-1978 Zjednoczenie Przemysłu Maszyn i Urządzeń Energetycznych „Megat”
- 1978-1982 Zjednoczenie Przemysłu Kablowego w Warszawie
- 1982-1989 Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Kablowego
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/St-rolbieski.jpg/220px-St-rolbieski.jpg)
- 1920-1923 – Stanisław Rolbieski
- 1923-1929 – Teofil Wdziękoński
- 1929-1937 – Tadeusz Gayczak
- 1937-1939 – Felicjan Karśnicki
- 1939–1941 – Feldt
- 1941–1945 – Fischmeister
- 1945 – Aleksander Woźniak, Julian Bulzacki
- 1945–1949 – Kazimierz Kolbiński
- 1949-1951 – Bolesław Kolasiński
- 1951-1954 – Alojzy Kończewski
- 1954-1955 – Piotr Frydrych
- 1955-1956 – Jerzy Unrug
- 1956–1957 – Władysław Sadziak
- 1957-1958 – Jan Wichura
- 1958-1960 – Zdzisław Grzybowski
- 1960-1962 – Antoni Banasiak
- 1962-1968 – Antoni Pregłowski
- 1968-1973 – Stanisław Rakowicz
- 1973-1992 – Stanisław Gorzkowski
- 1992–2000 – Jan Wieluński
- 2000-2001 – Antoni Okrągły
- 2002-2003 – Piotr Mirek
- 2003-2004 – Zenon Biczkowski
- od 2004 – Henryk Nalepa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/pks6ha1y3tsn5boowuzobjkq50mnghh.png)
Zabytkowa architektura
Z najstarszych obiektów fabryki, wzniesionych w latach 1920–1924, zachowały się ceglane budynki położone w sąsiedztwie bramy z 1921 roku, budynek biurowy, hala produkcyjna, wieża ciśnień oraz położona wzdłuż ogrodzenia, dawna kotłownia i maszynownia[6]. Są to budynki ceglane o starannie opracowanym detalu architektonicznym. Hala główna (proj. Bronisław Jankowski) w duchu modernizmu międzywojennego widoczna od ul. Fordońskiej. Elewacje szczytowe zwieńczone są falistym gzymsem nawiązującym do formy kabla[6]. Na zapleczu fabryki, tuż nad Brdą istnieje modernistyczna willa dyrektora z 1931 roku.
Zobacz też
- Tele-Fonika Kable – grupa kapitałowa z siedzibą w Myślenicach, od 2003 właściciel Bydgoskiej Fabryki Kabli
- Kabel Polski Bydgoszcz – zakładowy klub sportowy (1930–1939)
- Centralny Zarząd Przemysłu Kablowego
- Zjednoczenie Przemysłu Kabli i Sprzętu Elektrotechnicznego
- Kombinat Przemysłu Kabli „Polkabel”
- Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki
- Gospodarka Bydgoszczy
Uwagi
- ↑ Fabryka kabli w Warszawie została całkowicie zniszczona podczas II wojny światowej i nie odbudowana.
- ↑ Nie była to jednak pierwsza w mieście fabryka branży elektrotechnicznej, gdyż prekursorem była Fabryka Żarówek i Lamp Elektrycznych „Ampol” Towarzystwo Akcyjne, utworzona przy ul. Sienkiewicza przez reemigrantów polskich z USA – Stefana Daszewskiego i Rafała Kuklińskiego.
- ↑ W kolejnych latach w skład Rady Nadzorczej wchodziły znane osobistości z życia politycznego i gospodarczego, m.in. August Zaleski (minister, prezes Banku Handlowego w Warszawie), Tadeusz Sułowski (prezes Siły i Światła w Warszawie), czy inż. Andrzej Wierzbicki (naczelny dyrektor Centralnego Związku Przemysłu Polski).
- ↑ Na lokalizację fabryki rozważano również teren tartaku Heewego w Solcu Kujawskim.
- ↑ Być może było to celowe podpalenie, dla uzyskania odszkodowania, które wyniosło 3 mln zł.
- ↑ Halę przeniesiono z Fabryki Maszyn i Kotłów Parowych F. Eberhardta zakupioną za 1/3 faktycznej wartości, natomiast ceglane ściany hali zaprojektował inż. arch. Bronisław Jankowski zgodnie z duchem modernistycznej architektury lat 20. XX w.
- ↑ Później powstały także kablownie w Krakowie (1927), Będzinie (1927), Czechowicach-Dziedzicach (1928) i Ożarowie (1931), a w 1938 rozpoczęto budowę fabryk kabli w Centralnym Okręgu Przemysłowym: w Dwikozach pod Sandomierzem i w Lubartowie koło Lublina, których nie ukończono z powodu wybuchu wojny.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Jan Grobicki red.: Polski przemysł kablowy. Stowarzyszenie Producentów Kabli i Osprzętu Elektrycznego. Bydgoszcz 2007.
- ↑ a b c d e f g h i j Umiński Janusz: Kabel Polski, Kabel Bydgoski, [w:] Kalendarz Bydgoski 2014.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Chamot Jan: Towarzystwo Akcyjne „Kabel Polski”, [w:] Kronika Bydgoska IV.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Kornet Dorota: Przemysł elektrotechniczny w Bydgoszczy w latach 1920–1939 (cz. 1), [w:] Kronika Bydgoska XVIII.
- ↑ Chamot Jan: Tak rodził się „Kabel”, [w:] Kalendarz Bydgoski 1973.
- ↑ a b c d e f g h i j k l Grzybowska Maria, Wernerowska Zofia: Architektura przemysłowa lat 20. i 30. XX w. – Bydgoska Fabryka Kabli S.A. „KABEL”, [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 2 Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy.
- ↑ Sudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część pierwsza 1920-1939. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 1999. ISBN 83-901329-0-7.
- ↑ a b c d e f g h Chamot Jan: Bydgoska Fabryka Kabli 1923-1973. Zarys historyczno-socjologiczny. Bydgoszcz 1973.
- ↑ a b Sudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część druga 1939–1945. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 2004. ISBN 83-921454-0-2.
- ↑ Golon Mirosław: Działalność radzieckich władz wojskowych i policyjnych w Bydgoszczy w latach 1945–1946, [w:] Kronika Bydgoska XVII i XVIII.
- ↑ Życie gospodarcze miasta 1945-1955, [w:] Historia Bydgoszczy. Tom III. Część pierwsza 1945-1956. Praca zbiorowa. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe Bydgoszcz 2015. ISBN 978-83-60775-44-8, s. 199–243.
- ↑ a b c KamosińskiK. Sławomir KamosińskiK., Przemiany w strukturze gałęziowej i branżowej przemysłu województwa bydgoskiego, [w:] SławomirS. Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 21–74, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790 .
- ↑ KamosińskiK. Sławomir KamosińskiK., Jakość produkcji, [w:] SławomirS. Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 180–234, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790 .
- ↑ a b Długosz Jerzy: Bydgoskie wyroby znane i cenione za granicą, [w:] Kalendarz Bydgoski 1995.
- ↑ a b c d e Derenda Jerzy: Tak trzymać, czyli „Kabel” na fali. Rozmowa z dyrektorem „Kabla” – mgr inż. Janem Wieluńskim, [w:] Kalendarz Bydgoski 1994.
- ↑ KamosińskiK. Sławomir KamosińskiK., Przemiany w technice i technologii produkcji, [w:] SławomirS. Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 75–179, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790 .
- ↑ a b Derenda Jerzy: Ze światłowodami w przyszłość, [w:] Kalendarz Bydgoski 1998.
Linki zewnętrzne
- Grupa Tele-Fonika Kable S.A.