Cmentarz wojenny nr 130 – Grybów
![]() | |||
![]() Widok ogólny | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | |||
Typ cmentarza | wojenny | ||
Stan cmentarza | nieczynny | ||
Powierzchnia cmentarza | 1000 m² | ||
Liczba grobów | 123+38 | ||
Data otwarcia | 1915 | ||
Architekt | Hans Mayr | ||
Położenie na mapie Grybowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Cmentarz wojenny nr 130 w Grybowie – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej w Grybowie w województwie małopolskim w powiecie nowosądeckim. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W III okręgu Gorlice cmentarzy tych jest 54[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_2PR8.jpg/200px-Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_2PR8.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_3PR8.jpg/200px-Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_3PR8.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_4PR8.jpg/200px-Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_4PR8.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_5PR8.jpg/200px-Cmentarz_wojenny_nr_130_-_Gryb%C3%B3w_5PR8.jpg)
Opis cmentarza
Zaprojektowany przez niemieckiego architekta Hansa Mayra składa się z dwóch kwater[2]:
- nr 130. Jest to kwatera na cmentarzu parafialnym. Pochowano na nim 650 żołnierzy austro-węgierskich, 57 żołnierzy niemieckich oraz 27 żołnierzy rosyjskich w 38 grobach pojedynczych i 123 zbiorowych.
- nr 130a. Druga kwatera znajduje się na grybowskim kirkucie. Pochowano na niej 7 żołnierzy austro-węgierskich wyznania mojżeszowego.
Kwatera na cmentarzu parafialnym w Grybowie posiada ogrodzenie dwóch rodzajów: dwa boki to solidny mur z kamieni, dwa pozostałe to murowane z kamienia słupki połączone wysoką podmurówką i grubymi, metalowymi rurami. Bramka w postaci dwóch murowanych z kamienia słupków zwieńczonych kulami. Centralny pomnik to betonowa tablica inskrypcyjna zwieńczona betonowym krzyżem. Przed nim znajduje się niewielki wybrukowany plac, wokół krzyża dęby zasadzone w czasie budowy cmentarza[3]. Na tablicy jest napis w języku polskim i niemieckim[4]:
CMENTARZ I WOJNY NR 130 A
GRYBÓW
TUTAJ SPOCZYWAJĄ W POKOJU
721 ŻOŁNIERZY POLEGŁYCH W LATACH 1914 – 15
Z C.K. ARMII AUSTRO – WĘGIERSKIEJ – 643
Z ARMII NIEMIECKIEJ – 51
Z ARMII ROSYJSKIEJ – 27
CMENTARZ ZBUDOWANO W LATACH 1917 – 18
PROJEKTOWAŁ HANS MAYER – 1916
REMONT 1997 – 98
W dolnym rogu cmentarza, obok bramki wejściowej znajdują się 3 mogiły obramowane betonową podmurówką, z trzema żeliwnymi krzyżami i tabliczkami imiennymi. Pozostałe mogiły ułożone są rzędami. Posiadają nagrobki w postaci podobnych metalowych krzyży na betonowym cokole, lub betonowych stel. Są dwa rodzaje tych stel: wysokie z żeliwną tablicą z nazwiskami żołnierzy, lub niskie z blaszanymi tabliczkami.
Los cmentarza
Po II wojnie światowej nie dbano o cmentarze z I wojny i ulegały one naturalnemu niszczeniu, zdarzały się również akty wandalizmu[2]. Cmentarz nr 130 w Grybowie został odremontowany. Różni się jednak od wyglądu pierwotnego. Zarys mogił stał się już nieczytelny, a na wewnętrznej stronie jednego ze słupków bramy wejściowej jest niewielka tabliczka pamiątkowa, wmurowana przez rodzinę żołnierza poległego w bitwie nad rzeką Piawą we Włoszech. Po remoncie cmentarz jest w bardzo dobrym stanie. Wykonano nowe tabliczki blaszane, jednak ich montaż jest niezbyt solidny i kilka z nich odpadło[3]. Podana na zamontowanej pod krzyżem tablicy liczba żołnierzy różni się od liczby podawanej w innych źródłach.
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2015-05-16] .
- ↑ a b c Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom I. Beskid Niski i Pogórze. Warszawa: Rewasz, 1995. ISBN 83-85557-20-2.
- ↑ a b Cmentarze I wojny. [dostęp 2015-06-02].
- ↑ Gmina Sękowa. Cmentarz nr 130a w Grybowie. [dostęp 2015-06-03].