Cordylus
![]() | Ten artykuł dotyczy jaszczurek. Zobacz też: inne znaczenia. |
Cordylus | |||
Laurenti, 1768[1] | |||
Przedstawiciel rodzaju – C. tropidosternum | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | zauropsydy | ||
Rząd | |||
Nadrodzina | Scincomorpha | ||
Rodzina | szyszkowcowate | ||
Podrodzina | Cordylinae | ||
Rodzaj | Cordylus | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Lacerta cordylus Linnaeus, 1758 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Cordylus – rodzaj jaszczurek z podrodziny Cordylinae w obrębie rodziny szyszkowcowatych (Cordylidae).
Zasięg występowania i siedlisko
Rodzaj obejmuje gatunki zamieszkujące suche sawanny południowo-wschodniej Afryki (Etiopia, Demokratyczna Republika Konga, Kenia, Tanzania, Malawi, Zambia, Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mozambik, Eswatini, Lesotho i Południowa Afryka)[4][5].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1768 roku austriacki przyrodnik i zoolog Josephus Nicolaus Laurenti w publikacji własnego autorstwa poświęconej medycznym i zoologicznym opisom gadów[1]. Gatunkiem typowym jest (absolutna tautonimia) szyszkowiec zwyczajny (C. cordylus).
Etymologia
- Cordylus: gr. κορδυλη kordulē ‘guz, nabrzmiałość’[6].
- Zonurus: gr. ζωνη zōnē ‘opaska’[7]; -ουρος -ouros ‘-ogonowy’, od ουρα oura ‘ogon’[8]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Lacerta cordylus Linnaeus, 1758.
Podział systematyczny
Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez Stanleya i współpracowników (2011) wykazała, że gatunki tradycyjnie zaliczane do rodzaju Cordylus nie tworzą kladu, który nie obejmowałby również gatunków z rodzajów Chamaesaura i Pseudocordylus. W związku z tym autorzy wydzielili z rodzaju Cordylus nowe rodzaje Smaug, Ninurta, Ouroborus, Karusasaurus i Namazonurus, a także wskrzesili opisany w 1838 r. rodzaj Hemicordylus[9]; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki[4]:
- Cordylus angolensis (Bocage, 1895)
- Cordylus beraduccii Broadley & Branch, 2002
- Cordylus cordylus (Linnaeus, 1758) – szyszkowiec zwyczajny
- Cordylus imkeae Mouton & Van Wyk, 1994
- Cordylus jonesii (Boulenger, 1891)
- Cordylus machadoi Laurent, 1964
- Cordylus macropholis (Boulenger, 1910)
- Cordylus marunguensis Greenbaum, Stanley, Kusamba, Moninga, Goldberg & Bursey, 2012
- Cordylus mclachlani Mouton, 1986
- Cordylus meculae Branch, Rödel & Marais, 2005
- Cordylus minor FitzSimons, 1943
- Cordylus momboloensis Bates, Lóbon-Rovira, Stanley, Branch & Pinto, 2023
- Cordylus namakuiyus Stanley, Ceríaco, Bandeira, Valerio, Bates & Branch, 2016
- Cordylus niger Cuvier, 1829
- Cordylus nyikae Broadley & Mouton, 2000
- Cordylus oelofseni Mouton & Van Wyk, 1990
- Cordylus phonolithos Marques, Ceríaco, Stanley, Bandeira, Agarwal & Bauer, 2019
- Cordylus rhodesianus (Hewitt, 1933)
- Cordylus rivae (Boulenger, 1896)
- Cordylus tropidosternum (Cope, 1869) – szyszkowiec tropikalny
- Cordylus ukingensis (Loveridge, 1932)
- Cordylus vittifer (Reichenow, 1887)
Przypisy
- ↑ a b J.N. Laurenti: Specimen Medicum, Exhibens Synopsin Reptilium Emendatum cum Experimentis Circa Venena et Antidota Reptilium Austriacorum. Viennae: Joan. Thom. nob. de Trattnern, 1768, s. 41. (łac.).
- ↑ J.L. Gronovius: Zoophilacium Gronovianum: exhibens animalia quadrupeda, amphibia, pisces, insecta, vermes, mollusca, testacea, et zoophyta. Cz. 1. Lugduni Batavorum: Apud Theodorum Haak et Socium et Samuelem et Johannem Luchtmans, 1763, s. 13. (łac.).
- ↑ B. Merrem: Versuch eines Systems der Amphibien. Marburg: J.C. Kreiger, 1820, s. 13, 57. (niem.).
- ↑ a b P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Cordylus. The Reptile Database. [dostęp 2024-01-24]. (ang.).
- ↑ R. Midtgaard: Cordylus. RepFocus. [dostęp 2024-01-24]. (ang.).
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 66.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 287.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 276.
- ↑ Edward L. Stanley, Aaron M. Bauer, Todd R. Jackman, William R. Branch i P. Le Fras N. Mouton. Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 58 (1), s. 53–70, 2011. DOI: 10.1016/j.ympev.2010.08.024. (ang.).
Bibliografia
- E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).
- J9U: 987007562840905171
- Britannica: animal/girdle-tailed-lizard