Cyryl-Konstantyn
Misjonarz | |||
![]() Ikona ze studni przy Grabarce przedstawiająca św. Cyryla | |||
Data i miejsce urodzenia | ok. 826–828 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 14 lutego 869 | ||
Czczony przez | |||
Wspomnienie | 14 lutego (Kościół katolicki), 11 maja (Cerkiew prawosławna) | ||
Atrybuty | zwój z cyrylicą, kielich, krzyż i księga | ||
Patron | Europy, Słowian | ||
|
![]() | Ten artykuł dotyczy świętego Cyryla – brata świętego Metodego. Zobacz też: Cyryl z Aleksandrii, Cyryl Jerozolimski, Cyryl Bertram. |
Cyryl-Konstantyn[1], także jako Konstantyn-Cyryl[2], cs. Rawnoapostolnyj Kiriłł, uczitiel Słowienskij (ur. ok. 826–828 w Tesalonice, zm. 14 lutego 869 w Rzymie) – jeden z braci sołuńskich, misjonarz, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej.
Życiorys
Urodził się w 826 albo 828 roku w Sołuniu i był młodszym bratem Metodego[1]. Był synem oficera wojskowego Leona, a jego chrzcielne imię brzmiało Konstantyn[3]. W wieku nastoletnim został wysłany do Konstantynopola, gdzie studiował wraz z synem cesarza Michała III[4]. Pobierał nauki z zakresu literatury antycznej, filozofii, astronomii, matematyki i muzyki[4]. Zrezygnował jednak z kariery urzędniczej, przyjął sakrament święceń i został chartofylaksem przy kościele Hagia Sophia[1]. Niezadowolony z funkcji, udał się potajemnie do klasztoru nad Bosforem, gdzie został odnaleziony po pół roku[1]. Uproszono go wówczas by objął katedrę filozofii greckiej i chrześcijańskiej w wyższej szkole cesarskiej (wówczas nadano mu pseudonim Filozof)[4]. Około 855 roku udał się do Bitynii i wstąpił do klasztoru, gdzie przebywał Metody[3].
W 860 roku obaj udali się do Chazarów, by rozstrzygnąć spór pomiędzy chrześcijanami, żydami i saracenami[5]. Aby przygotować się do misji, bracia udali się do Chersonezu, gdzie Konstantyn nauczył się języka hebrajskiego i syryjskiego[4]. Znaleźli tam również relikwie Klemensa Rzymskiego i zabrali je ze sobą[5]. Po powrocie, na prośbę patriarchy Ignacego udali się na misję ewangelizacyjną do Bułgarii[3]. Około 862 roku wysłannicy księcia Rościsława poprosili, by bracia sołuńscy przybyli na Morawy i wyznaczył Cyryla jako przywódcę misji[6]. By ułatwić przyswojenie treści liturgicznych, Konstantyn postanowił opracować specjalne pismo (na bazie alfabetu greckiego), zwanego później głagolicą[3]. Jeden z uczniów Metodego dodał później do tego majuskuły, dzięki czemu powstała cyrylica[3]. Cyryl przełożył także Pismo Święte na język staro-cerkiewno-słowiański[3]. Wobec rozwijającego się konfliktu z niemieckim duchowieństwem, po roku (albo trzech latach) bracia byli zmuszeni opuścić Państwo wielkomorawskie i udali się do Panonii, gdzie zostali przyjęci przez władcę – Kocela[6]. Pół roku później przenieśli się do Wenecji, gdzie ich uczniowie mieli otrzymać święcenia kapłańskie[6]. Zostali tam jednak przyjęci niechętnie, bowiem zarzucono im samowolne wprowadzenie liturgii słowiańskiej, co miało naruszać prawo trzech języków (t.zw. „herezja trzech języków”: hebrajskiego, łaciny i greki)[5]. Cyryl przekonywał, że nawet na Krzyżu Chrystusowym był napis trójjęzyczny, zatem próby ograniczenia języków liturgii nazwał herezją pilacjańską[7]. Wobec tego obaj zostali wezwani przed oblicze Mikołaja I i oskarżeni o herezję, jednakże zanim dotarli do Rzymu, papież zmarł[6]. Jego następca, Hadrian II przyjął braci serdecznie, nakazał udzielić święceń ich uczniom, a słowiańskie księgi liturgiczne złożyć pod ołtarzem Najświętszej Marii Panny[7]. Przebywając w Rzymie, Konstantyn wstąpił do jednego z greckich klasztorów i w grudniu 868 roku przyjął zakonne imię Cyryl[6]. Zmarł tamże 14 lutego 869 roku, powierzając Metodemu kontynuację ewangelizacji Słowian[6].
Kult
W ikonografii Cyryl przedstawiany jest w todze profesora, trzymając księgę, zapisaną cyrylicą[3]. Na prawosławnych ikonach jest niekiedy ukazywany, podobnie jak brat, w stroju biskupim, chociaż nigdy nie został na biskupa wyświęcony[8]. Ich atrybutami są: zwój z cyrylicą, kielich, krzyż i księga[3]. W 1980 roku zostali ogłoszeni współpatronami Europy, wraz z Benedyktem z Nursji[6]. Ich wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 14 lutego w Kościele katolickim i 11/24 maja w Cerkwi prawosławnej[7].
Rosyjski Kościół Prawosławny
W Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej ożywienie kultu świętych Cyryla i Metodego miało miejsce w latach 1862–1863, gdy w Imperium Rosyjskim obchodzono tysiąclecie Rosji i tysiąclecie alfabetu słowiańskiego. Propagatorami kultu braci sołuńskich byli rosyjscy słowianofile, także w Cerkwi w 1860 roku pojawiła się inicjatywa, by dzień wspomnienia świętych braci obchodzić w szczególnie uroczysty sposób[9]. Biskup smoleński Antoni napisał ku ich czci uroczyste nabożeństwo[9]. W 1885 r. z inicjatywy Konstantina Pobiedonoscewa zorganizowano z ogromnym rozmachem cerkiewno-państwowe obchody ku czci tysiąclecia śmierci św. Metodego[9]. Jednak poza szczególnymi dniami wspomnienia kult świętych Cyryla i Metodego w carskiej Rosji przygasał[9]. Braci sołuńskich w Cerkwi rosyjskiej tytułuje się oświecicielami lub nauczycielami Słowian[9][10]. Motywy światła i oświecenia dominują w poświęconych im tekstach liturgicznych[11]. Zalicza się ich do kategorii świętych równych apostołom[8]. W XXI w. w Rosji w dniu, gdy Cerkiew czci Cyryla i Metodego, ustanowione zostało święto słowiańskiego piśmiennictwa i kultury[10].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d Fros i Sowa 1997 ↓, s. 571.
- ↑ Nikodem i Sikorski 2012 ↓, s. 302.
- ↑ a b c d e f g h Święci Cyryl, mnich, i Metody, biskup patroni Europy. brewiarz.pl. [dostęp 2018-07-05]. (pol.).
- ↑ a b c d Bauer i Leszkiewicz 2003 ↓, s. 143.
- ↑ a b c Fros i Sowa 1997 ↓, s. 572.
- ↑ a b c d e f g Bauer i Leszkiewicz 2003 ↓, s. 144.
- ↑ a b c Fros i Sowa 1997 ↓, s. 573.
- ↑ a b Jarosław Charkiewicz: Cyryl, Nauczyciel Słowian. cerkiew.pl. [dostęp 2018-07-10]. (pol.).
- ↑ a b c d e Jelena Lebiediewa: Славянский славный день. pravoslavie.ru. [dostęp 2018-07-10]. (ros.).
- ↑ a b Władimir Legojda: Кирилл и Мефодий – не просто имена из учебника. pravoslavie.ru. [dostęp 2018-07-10]. (ros.).
- ↑ Walerij Lełachin: Образ Кирилла и Мефодия в современной русской Минее. pravoslavie.ru. [dostęp 2018-07-10]. (ros.).
Bibliografia
- Henryk Fros, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1. Kraków: WAM, 1997. ISBN 83-7097-271-3.
- Zbigniew Bauer, Adam Leszkiewicz: Wielka księga świętych. T. 1. Kraków: Pinnex, 2003. ISBN 83-89265-47-8.
- Jarosław Nikodem, Dariusz Andrzej Sikorski: Vademecum historyka mediewisty. Warszawa: PWN, 2012. ISBN 978-83-0117-239-8.
- ISNI: 0000000122763461
- VIAF: 10637017
- LCCN: n50078539
- GND: 118523120
- LIBRIS: 64jlld1q1mrs31j
- BnF: 11947479r
- SUDOC: 02743222X
- SBN: CFIV173273
- NLA: 36224597
- NKC: jn20000700942
- BNE: XX875349
- NTA: 070634467
- Open Library: OL298345A, OL8779994A
- PLWABN: 9810537778205606
- NUKAT: n98041649
- J9U: 987007260086105171
- ΕΒΕ: 262567, 46302
- PWN: 3888848
- Britannica: biography/Saint-Cyril
- NE.se: kyrillos