Dżajawarman VII
![]() | |
Władca Imperium Khmerskiego | |
Okres | od 1181 |
---|---|
Koronacja | 1181 |
Poprzednik | Tribhuwanaditjawarman |
Następca | Indrawarman II |
Dane biograficzne | |
Data urodzenia | 1122 lub 1125 |
Data śmierci | 1218 |
Ojciec | Dharanindrawarman II |
Matka | Sri Dżajarajachudamani |
Rodzeństwo | Jaszowarman II |
Małżeństwo | Dżajarajadewi |
Dzieci | Indrawarman II |
Dżajawarman VII (ur. między 1120-1125[1] zm. 1218) – król Kambodży z dynastii angkorskiej panujący w latach 1181–1218, ostatni z tzw. „królów-budowniczych[1]”. Syn Dharanindrawarmana II i Sri Dżajarajachudamani[2], córki Harszawarmana III.
Życiorys
Przed wstąpieniem na tron
Był najstarszym synem Dharanindrawarmana II (panował w latach 1150–1160), ale po śmierci ojca w obliczu kryzysu wewnętrznego zdecydował się na dobrowolne wygnanie do Czampy, w efekcie czego tron przypadł jego młodszemu bratu Jaszowarmanowi II. W 1165 roku podczas walki o tron między Jaszowarmanem II i Tribhuwanaditjawarmanem próbował wesprzeć swojego brata, przybył jednak zbyt późno żeby zapobiec przejęciu tronu przez tego drugiego. W 1177 roku uzurpator został obalony przez Czamów, którzy zdobyli i złupili Angkor. Przebywający wtedy w Czampie Dżajawarman VII zebrał armię i w 1181 roku wyruszył, aby wyprzeć Czamów ze stolicy, co mu się udało[3].
Panowanie
Ożenił się z księżniczką Dżajarajadewi.
Za jego panowania kraj dokonał największej ekspansji terytorialnej. W skład Kambodży, poza terenami Khmerów, weszła cała Czampa, ziemie dzisiejszego Laosu[4] i Tajlandii, część Półwyspu Malajskiego, aż po przesmyk Kra oraz Birma[4].
Wybudował nową stolicę, Angkor Thom[5] (poprzednią Jaszodharapurę, zrujnowała inwazja Czamów[6]), która w okresie świetności liczyła ok. 1 mln mieszkańców. Kazał wybudować także wiele świątyń: Bajon, Banteay Kdei, Ta Prohm, Preah Khan, Neak Pean i inne. Za jego panowania nastąpił wielki rozkwit nie tylko architektury, ale także sztuki, rzeźby, poezji i nauki, a buddyzm stał się religią dominującą[4].
Z polecenia Dżajawarmana VII w całym kraju zostały wzniesione 102 szpitale, w tym cztery w nowej stolicy[5]. Zbudował też Taras Trędowatego Króla[3].
Przedstawiany na płaskorzeźbach jako otyły mężczyzna z włosami związanymi w kok na czubku głowy. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych władców Imperium Khmerskiego (obok Surjawarmana II)[7].
W kulturze popularnej
Dżajawarman VII pojawia się jako przywódca cywilizacji khmerskiej w szóstej części serii gier strategicznych Sid Meier's Civilization[8].
Jest wiele rzeźb związanych z Dżajawarmanem VII.
- Rzeźby Dżajawarmana VII
-
-
-
-
Przypisy
- ↑ a b Dżajawarman VII [online], Google Arts & Culture [dostęp 2022-01-23] (pol.).
- ↑ Marilia Albanes: Angkor. Blask Khmerów. 2009, s. 43. ISBN 978-84-413-2752-8.
- ↑ a b JohnJ. Audric JohnJ., Angkor i Imperium Khmerskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972, ISBN 83-06-00090-0 [dostęp 2023-05-08] (ang. • pol.).
- ↑ a b c Dżajawarman VII, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-01-23] .
- ↑ a b JoannaJ. Grabowska JoannaJ., Co skrywa tajemniczy posąg z dawnego Imperium Khmerów [online], wyborcza.pl, 6 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-07] .
- ↑ Źródła chińskie, mówiące o wyprawie Czamów w 1177 r. są ostatnio deprecjonowane, ponieważ nie znajdują potwierdzenia w badaniach paleograficznych. Ostatnio popularna staje się hipoteza, że podziały polityczne w Czampie i Kambodży w połowie XII w. nie miały narodowego charakteru, a każda z walczących stron posiadała wojska obu narodowości, o czym mają świadczyć nowe analizy reliefów z Bajon. Michael Vickery, "Champa Revised." ARI Working Paper, No.37, 2005,
- ↑ Wielka Historia Świata - Późne średniowiecze. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Krzysztofa Baczkowskiego. T. 5. Kraków: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 660. ISBN 83-85719-89-X.
- ↑ Dżajawarman VII - Przywódcy - Civilopedia - Civilization VI [online], www.civilopedia.net [dostęp 2022-01-23] (pol.).
- p
- d
- e
Władcy khmerscy |
|
---|
- Britannica: biography/Jayavarman-VII
- Universalis: monuments-de-jayavarman-vii-reperes-chronologiques, jayavarman-vii
- БРЭ: 1951144