Daniel Simson
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 18 stycznia 1942 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 16 kwietnia 2022 | ||
profesor nauk matematycznych | |||
Specjalność: algebra, algebra komputerowa, teoria pierścieni i modułów, algorytmy, programowanie i obliczenia naukowe | |||
Alma Mater | |||
Doktorat | 1970 | ||
Habilitacja | 1974 | ||
Profesura | 26 marca 1987 | ||
Nauczyciel akademicki | |||
Uczelnia | |||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Daniel Simson (ur. 18 stycznia 1942 w Małym Zajączkowie[1][2], zm. 16 kwietnia 2022[3] w Toruniu, pochowany na CCK w Toruniu[4]) – polski matematyk, specjalizujący się w algebrze i teorii kategorii, pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Żonaty od 1963 roku; żona Sabina (ur. w 1943 roku w Pile) jest emerytowaną nauczycielką biologii[5].
Życiorys
W 1961 ukończył Liceum Pedagogiczne w Kwidzynie, w 1966 studia matematyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu[1][2]. W tym samym roku rozpoczął pracę na macierzystej uczelni. W 1970 obronił pracę doktorską Stabilne funktory pochodne o współczynnikach w spektrum kompleksów napisaną pod kierunkiem Stanisława Balcerzyka, w 1974 uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie pracy Serwantność i wymiary homologiczne w lokalnie skończenie przedstawialnych kategoriach Grothendiecka, w 1987 otrzymał tytuł profesora[1][2].
Był dyrektorem Instytutu Matematyki UMK (1975-1987) i dziekanem Wydziału Matematyki i Informatyki UMK (1993-1999). W latach 1975–1994 kierował Zakładem Algebry i Topologii, w latach 1992-1994 równocześnie Zespołem Systemów Komputerowych[1][2]. W latach 2008–2010 stworzył na wydziale grupę badawczą przekształconą w Zakład Kombinatoryki i Obliczeń Symbolicznych (obecnie Katedra), w którym prowadzi się badania nad problemami kombinatoryki algebraicznej, teorii grafów oraz spektralnej analizy Coxetera z zastosowaniami w informatyce teoretycznej. Kierował tym zakładem w latach 2016-2019[5].
Jako dyrektor Instytutu Matematyki UMK rozpoczął tworzenie od podstaw młodego zespołu badawczego z teorii reprezentacji kołczanów i algebr. Zespół ten kierowany od 1997 roku przez prof. Skowrońskiego był jednym z najsilniejszych na świecie zespołów badawczych z tej prężnie rozwijającej się dziedziny algebry. Choć matematyka toruńska od wczesnych lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku rozwijała się bardzo wolno, to w okresie od 1974 do 1992 roku udało się doprowadzić ją do dobrego poziomu światowego, w wyniku czego w 1993 roku Instytut Matematyki UMK został przekształcony w Wydział Matematyki i Informatyki. Oprócz działalności badawczej oraz organizacyjnej na rzecz Wydziału i Uczelni, prowadził wykłady, seminaria i efektywnie opiekował się doktorantami. W ciągu całego okresu pracy na UMK wypromował ponad 120 magistrów oraz 13 doktorów (w tym czworo z informatyki). Czterech z jego uczniów uzyskało tytuł naukowy profesora, z których jeden jest członkiem korespondentem PAN; pięciu innych zajmuje stanowisko profesora nadzwyczajnego na uniwersytetach polskich[5].
Od 1984 był członkiem Komitetu Matematyki PAN[1], w tym przez sześć lat członkiem jego prezydium. W latach 1997–2003 (przez dwie kadencje) był członkiem (z wyboru) Komitetu Badań Naukowych. W 1998 roku zorganizował ułatwienia dostępu do MathSciNet-u dla polskiego środowiska akademickiego (tzn. Polskie Konsorcjum Narodowe „Mathematical Reviews"), czym zajmował się do śmierci. Przez dwie dwuletnie kadencje pełnił funkcję Prezesa Toruńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Matematycznego w Toruniu, przez trzy lata był członkiem Rady Naukowej IM PAN w Warszawie, przez okres sześciu lat pracował w Sekcji Ekspertów Matematyki Komitetu Badań Naukowych, przez trzy lata pracował w zespole ekspertów MNiSZW ds. Nagród i Wyróżnień. Był członkiem komitetów redakcyjnych polskich czasopism matematycznych: Fundamenta Informaticae; Colloquium Mathematicum; Wiadomości Matematyczne oraz czasopism zagranicznych: Algebra and Discrete Mathematics (Ukraina); International Journal of Mathematics and Mathematical Sciences (USA); Far East Journal of Mathematics (Korea); Scietific World Journal (USA). Był członkiem Jury Nagród Naukowych PTM w okresie od 2015 do 2018 roku. Był też członkiem Jury Konkursów Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta Fullbright Senior Awards od 2015 roku do 2022 roku oraz recenzował wnioski o stypendia w tych konkursach[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Daniel_Simson.jpg/277px-Daniel_Simson.jpg)
Badania naukowe prof. Simsona związane są z szeroko rozumianą algebrą. Początkowo dotyczyły algebry homologicznej, topologii algebraicznej, teorii kategorii, ogólnej teorii modułów nad pierścieniami nieprzemiennymi, algebr Hopfa, następnie objęły teorię reprezentacji algebr skończonego wymiaru i tzw. problemów macierzowych. W późniejszej fazie pojawiły się nowatorskie wątki związane z matematyką dyskretną, teorią form kwadratowych, teorią grafów, geometrią, a także teoretycznymi podstawami informatyki. Do najważniejszych osiągnięć naukowych prof. Daniela Simsona należą[5]:
- pionierskie wyniki o strukturze i serwantnym wymiarze homologicznym pierścieni i kategorii Grothendiecka,
- wyniki prac nad hipotezą o pierścieniach serwantnie półprostych i jej związków z hipotezą Artina z 1946 r.,
- charakteryzacje diagramowe klasy kategorii wektorowych oraz ich zastosowania w teorii ordynków i algebr Cohena-Macaulay’a,
- stworzenie podstaw kołczanowej teorii reprezentacji koalgebr nad ciałem, a w szczególności udowodnienie dychotomii „tame-wild” dla koalgebr,
- klasyfikacja oswojonych oraz dzikich osobliwości algebraicznych typu Birkhoffa,
- zastosowanie morsyfikacji macierzowych w spektralnej analizie Coxetera grafów oznakowanych, macierzy quasi-Cartana oraz sieciowych systemów pierwiastków,
- rozwiązanie hipotezy spektralnej Coxetera o silnej klasyfikacji Grama Cox-regularnych bigrafów dodatnich oraz dodatnio określonych macierzy quasi-Cartana.
Od wczesnych lat siedemdziesiątych XX wieku aktywnie brał udział w krajowym i międzynarodowym życiu naukowym, m.in., tworząc nowe kierunki badań, uczestnicząc w wielu naukowych konferencjach specjalistycznych z wykładami plenarnymi oraz organizując takie konferencje. Odbył wiele zagranicznych podróży naukowych z wykładami plenarnymi na konferencjach i kongresach, na zaproszenia zagranicznych instytucji naukowych na wykłady dla studentów, doktorantów i pracowników naukowych, na zaproszenia zagranicznych badaczy do prowadzenia wspólnych prac naukowych, w tym m.in., w 1973 roku odbył staż naukowy na Uniwersytecie im. M. Łomonosowa w Moskwie, w latach 1978-2013 był profesorem wizytującym na Uniwersytetach w São Paulo oraz Porto Alegre w Brazylii, na uniwersytetach UNAM oraz Puebla w Meksyku, na uniwersytecie w Zurychu, na uniwersytetach niemieckich w Paderborn, Essen, Bielefeld, Berlinie Zachodnim, Düsseldorfie, Monachium, Eichstadt, na uniwersytetach włoskich w L’Aquila, Padwie i Ferrarze, na uniwersytetach amerykańskich w Colorado Springs, w Honolulu na Hawajach, w Chicago i Detroit, na uniwersytetach kanadyjskich w Hamilton, Ottawie, Montrealu i Sherbruku, na uniwersytetach hiszpańskich w Murcii, Almerii, Grenadzie i Santiago de Compostella, na Beijing Normal University w Pekinie, na uniwersytetach w Bahrein, Hawanie, Budapeszcie, Kijowie, Pradze, Salonikach, Patras, na Krecie, a także na wielu uniwersytetach japońskich w czasie rocznego pobytu naukowo-badawczego w Japonii (1982 - 1983) w ramach stypendium Fundacji Japan Society for the Promotion of Science. Był członkiem pięcioosobowej delegacji polskich matematyków na Zgromadzenie Ogólne Międzynarodowej Unii Matematycznej w Lucernie w 1994 roku oraz na Międzynarodowy Kongres Matematyków ICM-94 w Zurychu w 1994 roku[5].
W 1978 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Zaremby Polskiego Towarzystwa Matematycznego[1], w 2011 przyznawany przez Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Medal im. Władysława Orlicza[6]. W 2018 otrzymał wyróżnienie Convallaria Copernicana[7]. W 2019 roku została wydana Złota Księga Nauki Polskiej z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości przez Rzeczpospolitą Polską (Wydawnictwo Helion). Wspomniana pozycja zawiera biogramy najwybitniejszych polskich naukowców ostatniego stulecia. Na stronie 415 (Tom II) została umieszczona informacja o osiągnięciach naukowych i organizacyjnych profesora Daniela Simsona[5]. Był też laureatem nagród ministerialnych za rozprawę habilitacyjną w 1975 roku, za monografię naukową w 1992 roku i osiągnięcia naukowe w 1997 roku. W 1991 roku Senat UMK przyznał mu „Medal za zasługi położone dla rozwoju Uczelni”[5]. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Autor haseł matematycznych umieszczonych w Wielkiej encyklopedii PWN[8].
Przypisy
- ↑ a b c d e f Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny. Tom IV. S-Ż, wyd. Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 2002, s. 96-97
- ↑ a b c d Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1994. Materiały do biografii, wyd. UMK, Toruń 1995, s. 617-618
- ↑ Daniel Simson. Nekrolog
- ↑ Zmarł prof. Daniel Simson [online], portal.umk.pl [dostęp 2022-09-05] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h Daniel Simson - Wydział Matematyki i Informatyki [online], www.mat.umk.pl [dostęp 2022-05-22] .
- ↑ Osiągnięcia Wydziału Matematyki i Informatyki UAM w Poznaniu
- ↑ Convallaria Copernicana. Daniel Simson
- ↑ JanJ. Wojnowski JanJ., Wielka encyklopedia PWN / 31 Suplement, t. Tom 31, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 547, ISBN 83-01-14419-X, OCLC 162277977 (pol.).
- p
- d
- e
|
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 33530
- Ludzie Nauki: pmJQWT3cREP