Flotylla Kaspijska
![]() Emblemat Flotylli Kaspijskiej | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1722 | ||
Dowódcy | |||
Obecny | kontradmirał Siergiej Pinczuk | ||
Działania zbrojne | |||
Wojna rosyjsko-perska; Wojna domowa w Rosji; II wojna światowa | |||
Organizacja | |||
Dyslokacja | Astrachań | ||
Formacja | |||
Podległość | Południowy Okręg Wojskowy | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Caspianseamap.png/220px-Caspianseamap.png)
Flotylla Kaspijska – najstarszy związek operacyjny (flotylla) obok Floty Bałtyckiej należący do rosyjskiej marynarki wojennej działający na Morzu Kaspijskim.
Historia
Historia flotylli datuje się od listopada 1722 roku, kiedy to z postanowienia cara Piotra I została ona utworzona w Astrachaniu. Brała udział w ekspedycji perskiej w latach 1722–1723, współdziałała z wojskami lądowymi w zajęciu w 1796 Derbentu i Baku, brała udział w wojnie rosyjsko-irańskiej zakończonej gulistańską umową pokojową w 1813 roku. Od 1867 jej główną bazą było Baku. W miarę stabilizacji sytuacji w tym rejonie, siły flotylli były redukowane. W końcu XIX wieku flotylla miała tylko 2 kanonierki i kilka uzbrojonych parowców. Marynarze Flotylli Kaspijskiej uczestniczyli w wydarzeniach rewolucyjnych w Baku w latach 1903–1905.
I wojna światowa
W czasie I wojny światowej flotylla nie brała większego udziału w działaniach wojennych. W 1917 roku marynarze flotylli brali udział w organizacji władzy radzieckiej. W celu współdziałania z Armią Czerwoną pomiędzy kwietniem a czerwcem 1918 roku w Astrachaniu została sformowana Flota Kraju Astrachańskiego, która została wzmocniona jesienią z Floty Bałtyckiej stawiaczami min i okrętami podwodnymi. W sierpniu 1918 roku flotylla została zajęta przez prawicowy rząd tzw. Centrokaspia. Po przejściu na stronę rewolucji 13 października 1918 została przemianowana na Flotyllę Astrachańsko-Kaspijską.
W lipcu 1919 roku po połączeniu z Flotyllą Wołżańską została przemianowana na Flotyllę Wołżańsko-Kaspijską. 1 maja 1920 okręty flotylli weszły do Baku i tym samym utworzona została Flota Kaspijska w składzie 3 krążowników pomocniczych, 10 niszczycieli, 4 okrętów podwodnych i okrętów pomocniczych. Jednocześnie z Flotą Kaspijską w Baku stacjonowała Czerwona Flota Sowieckiego Azerbejdżanu. Obie floty brały udział w 1920 roku w walce z wojskami białych. W czerwcu 1920 obie floty zostały połączone i przyjęły nazwę Sił Morskich Morza Kaspijskiego, przemianowane 27 czerwca 1931 we Flotyllę Kaspijską.
II wojna światowa i zimna wojna
W II wojnie światowej w latach 1941–1945 Flotylla Kaspijska zabezpieczała transport wojsk, techniki i towarów. Miała szczególne zasługi w tych działaniach w latach 1942–1943, w czasie bitwy stalingradzkiej i bitwy o Kaukaz. W trakcie operacji "Y" desantem z morza zostało zajęte Bandar-e Pahlavi na wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Doszło wówczas do pomyłkowego ostrzelania własnej piechoty przez radzieckie samoloty i okręty wojenne.
Pod osłoną flotylli alianci do końca wojny przetransportowali głównie do ZSRR ponad 5 mln ton materiałów wojennych w ramach Lend-Lease Act.
W skład w flotylli wchodziły w tym czasie kanonierki "Lenin", "Krasnyj Azerbejdżan" i inne mniejsze jednostki.
W 1945 roku Flotylla Kaspijska została odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru.
Podczas zimnej wojny Morze Kaspijskie było używane do testów ekranoplanów uzbrojonych w pociski.
Po rozpadzie Związku Radzieckiego
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%B8%D0%B7_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%8F.jpg/240px-%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%B8%D0%B7_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%8F.jpg)
W 1991 potencjał sił bazowania morskiego flotylli utrzymywano w trzech bazach morskich: Baku, Astrachań i Machaczkała. W ramach Flotylli funkcjonowała też 11 Grupa Powietrzna z dwoma ekranoplanami „Orlenok” proj. 904 oraz „Luna” proj. 903. W wyniku rozpadu ZSRR dokonano podziału Floty Kaspijskiej. Około. 25% sił bazowania morskiego przekazano Azerbejdżanowi. Pozostałą część podzielono między Rosję, Kazachstan i Turkmenistan. Skutkiem podziału była także utrata przez Rosję bazy morskiej w Baku. W 1994 flotyllę wzmocniły trałowce bazowe z Floty Bałtyckiej i z Dunajskiej Brygady Okrętów. W skład flotylli włączono też pięć kutrów artyleryjskich proj. 1204 Trzmiel[1]. W latach 2002–2006 w skład flotylli weszły fregata proj. 1166.1K Tatarstan oraz korweta artyleryjską proj. 1265 Astrachań. W składzie WB do 2008 utrzymano 847 brzegowy dywizjon artylerii rakietowej[2].
Siły i środki Flotylli Kaspijskiej
- W 2008[2]
Siły Bazowania Morskiego Flotylli Kaspijskiej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Caspian_MRK_702.jpg/240px-Caspian_MRK_702.jpg)
Struktura
- 106 Brygada Okrętów Obrony Rejonu Wodnego
- 73 Brygada Okrętów Obrony Rejonu Wodnego
- samodzielny dywizjon okrętów wsparcia
- samodzielny dywizjon okrętów ratowniczych
- 556 samodzielny dywizjon okrętów hydrograficznych
Okręty
- Fregata ZOP proj. 1166.1K – 1 szt.
- Korweta artyleryjska proj. 1263 – 1 szt.
- Kuter rakietowy proj. 1241.1T – 2 szt.
- Kuter rakietowy proj. 206MR – 3 szt.
- Trałowiec bazowy proj. 1265.0 – 3 szt.
- Kuter artyleryjski proj. 1204 – 2 szt.
- Kuter desantowy proj. 1177.0 – 3 szt.
- Kuter desantowy proj. 1206 – 2 szt.
Wojska brzegowe Flotylli Kaspijskiej[2]:
- 77 Samodzielna Gwardyjska Moskiewsko-Czemiachowska Brygada Piechoty Morskiej
- 847 dywizjon rakiet artylerii brzegowej – Astrachań.
- 539 Węzeł Łączności – Astrachań.
- 530 kompania WRE
Lotnictwo morskie Flotylli Kaspijskiej[2]:
- samodzielna eskadra lotnictwa transportowego
- 11 samodzielna grupa powietrzna ekranoplanów
Przypisy
- ↑ Depczyński 2015 ↓, s. 121.
- ↑ a b c d Depczyński 2015 ↓, s. 122.
Bibliografia
- Marek Depczyński: Rosyjskie siły zbrojne: od Milutina do Putina. Warszawa: Bellona SA, 2015. ISBN 978-83-11-13505-5.
- Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 11, Moskwa 1973.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Fronty |
| ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Floty | |||||||||
Flotylle | |||||||||
Armie |
| ||||||||
Armie pancerne |
| ||||||||
Armie saperskie |
| ||||||||
Armie lotnicze |
| ||||||||
Korpusy strzeleckie |
| ||||||||
Korpusy zmechanizowane |
| ||||||||
Korpusy powietrznodesantowe |
| ||||||||
Korpusy kawalerii |
| ||||||||
Korpusy pancerne |
|
- БРЭ: 2050534