Gibboniec czubaty
Nomascus concolor[1] | |||
(Harlan, 1826) | |||
![]() Samica | |||
![]() Samiec | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Infragromada | |||
Rząd | naczelne | ||
Podrząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | gibbonowate | ||
Rodzaj | gibboniec | ||
Gatunek | gibboniec czubaty | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Gibboniec czubaty[10], gibboniec junnański[10], gibboniec czarny[10], gibon czarny (Nomascus concolor) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny gibbonowatych (Hylobatidae).
Zasięg występowania
Gibboniec czubaty występuje w orientalnej Azji zamieszkując w zależności od podgatunku[11]:
- N. concolor concolor – gibboniec czubaty – południowo-środkowa Chińska Republika Ludowa (środkowa i południowo-zachodnia prowincja Junnan), w tym niewielka populacja na zachód od rzeki Mekong w pobliżu granicy z Mjanmą, oraz północny Wietnam (prowincje Lào Cai, Sơn La i Yên Bái) między Rzekami Czarną i Czerwoną od około 20°N do 23°45’N.
- N. concolor lu – gibboniec laotański – północno-zachodni Laos (prowincje Bokéo i Louang Namtha) w izolowanej populacji na wschód od rzeki Mekong na około 20°17’N–20°25’N.
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1826 roku amerykański zoolog i paleontolog Richard Harlan nadając mu nazwę Simia concolor[2]. Holotyp pochodził z Tonkinu, w Wietnamie[12].
Niektóre ujęcia systematyczne rozpoznają do czterech podgatunków[12], lecz taksony furvogaster z południowo-zachodniego Junnanu na zachód od rzeki Mekong i jingdonensis znaleziony w zachodnio-środkowym Junnan są uważane za synonimy podgatunku nominatywnego w oparciu o niedawne dowody genetyczne[13][11]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[11].
Etymologia
- concolor: łac. concolor, concoloris „tego samego koloru, jednobarwny, podobny”, od cum (stara forma com) „razem z”; color, coloris „kolor”[14].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 43–45 cm; masa ciała 7–8 kg[13]. Sierść czarna lub ciemnobrązowa, twarz czarna, białe bokobrody, ręce i stopy czarne. Z tyłu niewielkie modzele pośladkowe. W swym uzębieniu posiada charakterystyczne długie kły.
Ekologia
Żyje w wilgotnych lasach w małych grupach rodzinnych nie oddalając się zbytnio od swego terytorium prowadząc dzienny, nadrzewny tryb życia. Okres żywota sięga 25 lat. Odżywia się roślinami, liśćmi, owocami, drobnymi ptakami i ich jajami.
Przypisy
- ↑ Nomascus concolor, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b R. Harlan. Description of an Hermaphrodite Orang Outang, lately living in Philadelphia. „Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 5 (2), s. 231, 1827. (ang.).
- ↑ R.-P. Lesson. Description d’un Orang-outang qui a vécu à Philadelphie. „Bulletin des sciences naturelles et de géologie”. 13, s. 111, 1828. (fr.).
- ↑ W. Ogilby. On a new Species of Gibbon (Hylobates leucogenys). „Proceedings of the Zoological Society of London”. 8, s. 21, 1840. (ang.).
- ↑ E. de Pousargues. Sur un Gibbon d’espèce nouvelle provenant du Haut-Tonkin. „Bulletin du Muséum d’histoire naturelle”. 2, s. 367, 1896. (fr.).
- ↑ Ma i Wang 1986 ↓, s. 399.
- ↑ Ma i Wang 1986 ↓, s. 402.
- ↑ J.T. Delacour. La systematique des gibbons indochinois. „Mammalia”. 15 (3), s. 121, 1951. DOI: 10.1515/mamm.1951.15.3.118.. (fr.).
- ↑ F.F. Pengfei F.F. i inni, Nomascus concolor, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2021-2 [dostęp 2021-09-13] (ang.).
- ↑ a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 54. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 268. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Nomascus concolor. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-09-13].
- ↑ a b D.J. Chivers, M.V. Anandam, C.P. Groves, S. Molur, B.M. Rawson, M.C. Richardson, Ch. Roos & D. Whittaker: Family Hylobatidae (Gibbons). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 787. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
Linki zewnętrzne
- S. Ma & Y. Wang. The taxonomy and distribution of the gibbons in southern China and its adjacent region—with description of three new subspecies. „Zoological Research”. 7 (4), s. 393–410, 1986. (ang.).
- Britannica: animal/black-crested-gibbon