Gmach Sądu Krajowego w Poznaniu
![]() Gmach sądu w latach 1903–1910 | |
Państwo |
|
---|---|
Miejscowość | Poznań |
Architekt | Heinrich Ludwig Alexander Herrmann, Heinrich Koch |
Rozpoczęcie budowy | 1873 |
Ukończenie budowy | 1875 |
Zniszczono | 1945 |
Położenie na mapie Poznania ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/S%C4%85d_Okr%C4%99gowy_przy_Alejach_Marcinkowskiego_w_Poznaniu.jpg/220px-S%C4%85d_Okr%C4%99gowy_przy_Alejach_Marcinkowskiego_w_Poznaniu.jpg)
Gmach Sądu Krajowego w Poznaniu – gmach Sądu Krajowego[a] (niem. Königlisches Landgericht in Posen[2]) usytuowany przy zachodniej pierzei Alei Karola Marcinkowskiego, na rogu z ul. Solną w Centrum Poznania. Zniszczony w czasie II wojny światowej, rozebrany po 1949 roku.
Historia
Projekt gmachu sądu powstał w 1873 roku. Wykonany został przez architekta i radcę budowlanego Heinricha Kocha. Za ostateczne dopracowanie projektu i jego akceptację odpowiadał architekt i urzędnik budowlany Heinrich Ludwig Alexander Herrmann[3]. Budowa gmachu sądu trwała w latach 1873–1875. Budynek powstał na planie litery L z frontem zwróconym do Wilhelmstrasse (obecnie Aleje Marcinkowskiego), na rogu z Magazinstrasse (obecnie ul. Solna). Z tyłu budynku sądu powstał kompleks zabudowań więziennych oddzielony od niego podwórzem z założeniem zieleni[2].
Po zakończeniu I wojny światowej pierwsze rozprawy toczyły się już w 1919 roku, chociaż formalnie sąd rozpoczął funkcjonowanie pod polską administracją dopiero w 1920 roku[2]. W okresie dwudziestolecia międzywojennego gmach był siedzibą Sądu Okręgowego w Poznaniu[4].
Podczas II wojny światowej w gmachu mieścił się m.in. niemiecki Sąd Krajowy pod kierownictwem Georga Brauna[5][2]. W 1945 roku czasie walk o wyzwolenie Poznania budynek w następstwie pożaru uległ poważnemu uszkodzeniu. Na posiedzeniu Komisji Architektonicznej 2 marca 1949 roku stwierdzono, że zniszczony w 80% gmach nadaje się do rozbiórki, w trakcie której pozostawiono tylko mury sutereny oraz fundamenty. Zlecenie budowy nowego gmachu wykorzystującego pozostałości murów i fundamentów rozebranego budynku sądu otrzymał architekt Stanisław Pogórski[2].
Osobny artykuł: Gmach sądu przy Alejach Marcinkowskiego w Poznaniu.
Opis
Główne wejście do budynku znajdowało się od strony współczesnych Alei Marcinkowskiego w wysuniętym nieznacznie ryzalicie bramnym umieszczonym pośrodku piętnastoosiowej fasady. Do środka prowadziły masywne drzwi z pilastrami po obu stronach zdobionymi płaskorzeźbami przedstawiającymi dzikich mężów i powyżej umieszczonymi akroterionami. Nad wejściem ulokowano pięć okien łączonych razem arkadami z filarami. Całości dopełniał fronton z akroterionami po bokach i na wierzchołku. W tympanonie widniał herb II Rzeszy dzielący na pół szarfę z łacińskim napisem Suum Cuique[6]. Nad wejściem górowała figura Temidy i figura Nemesis przedzielone attyką. Na narożnikach gmachu ustawiono rzeźby gryfów. Od strony współczesnej ul. Solnej zaprojektowano jedenastoosiową fasadę z drugim wejściem umieszczonym pośrodku. Trójosiowy ryzalit na północno-zachodnim narożniku budynku także otrzymał fronton z akroterionami. W tympanonie umieszczono natomiast wyobrażenie Meduzy[2].
Uwagi
Przypisy
- ↑ Organizacja sądów powszechnych opracowana systematycznie z uwzględnieniem rozwoju historycznego, sądownictwa szczególnego oraz ustroju adwokatury, prokuratorii generalnej i notariatu - Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Wrocławskiego [online], bibliotekacyfrowa.pl [dostęp 2020-11-14] (pol.).
- ↑ a b c d e f Wydawnictwo Miejskie Posnania, Kronika Miasta Poznania – Aleje Marcinkowskiego II, 2015/4, Sąd zrobiony na szaro, Marianna Osyra, Georgi Gruew, s. 327–340, ISSN 0137-3552
- ↑ Deutsche Fotothek [online], deutschefotothek.de [dostęp 2020-11-11] .
- ↑ Zespół - Szukaj w Archiwach [online], szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2020-11-14] .
- ↑ Szukaj w archiwach [online], szukajwarchiwach.pl [dostęp 2020-11-11] .
- ↑ iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-11-11] .
Bibliografia
- Wydawnictwo Miejskie Posnania, Kronika Miasta Poznania – Aleje Marcinkowskiego II, 2015/4, Sąd zrobiony na szaro, Marianna Osyra, Georgi Gruew, s. 327–340, ISSN 0137-3552.
- p
- d
- e
Pierzeja wschodnia (od północy) | |
---|---|
Pierzeja zachodnia (od północy) |
|
W osi Alei (od północy) |
- Wikiprojekt:Poznań