Gospodarka Słowenii
![]() Lublana – stolica Słowenii | |
Informacje ogólne | |
Waluta | euro |
---|---|
Bank centralny | |
Rok podatkowy | rok kalendarzowy |
Organizacje gospodarcze | UE, WTO |
Dane statystyczne | |
PKB (nominalny) | 52,4 mld USD (2011) |
PKB (ważony PSN) | 58,56 mld USD (2011) |
PKB per capita | 29 100 USD (2011) |
Wzrost PKB | 1,1% (2011) |
Struktura PKB | rolnictwo 2,4%, |
Inflacja | 1,9% (2011) |
Wymiana handlowa | |
Eksport | 28,96 mld USD (2011) |
Główni partnerzy | Niemcy 18,7%, Włochy 12,5%, Chorwacja 8%, Austria 7,5%, Francja 5,9%, Rosja 4,4% (2007) |
Import | 31,09 mld USD (2011) |
Główni partnerzy | Niemcy 18,1%, Włochy 17,1%, Austria 11,7%, Francja 5%, Chorwacja 4,6% (2007) |
Zatrudnienie | |
Siła robocza | 68,6%[1] |
Struktura zatrudnienia | |
Płaca minimalna | 748,1 euro (2011)[2] |
Stopa bezrobocia | 10,8% (2011) |
Wskaźniki jakości życia | |
Ludność poniżej progu ubóstwa | 12.3% (2008) |
Współczynnik Giniego | 28,4 (2008) |
Wskaźnik rozwoju społecznego | 0,923[3] |
Finanse publiczne | |
Dług publiczny | 45,5% PKB/ zewnętrzny 61,23 mld USD (2011) |
Deficyt budżetowy | 5,1% PKB (2011) |
Przychody budżetowe | 21,53 mld USD (2011) |
Wydatki budżetowe | 24,2 mld USD (2011) |
Słowenia jest rozwiniętym, wolnorynkowym i najzamożniejszym[potrzebny przypis] krajem wśród tych, gdzie wcześniej systemem gospodarczym był realny socjalizm. Słowenia od 2004 r. jest członkiem Unii Europejskiej, a w 2007 r. przyjęła euro, zastępując słoweńskiego tolara.
Historia
Słowenia jeszcze przed rozpadem Jugosławii była jej najbogatszą republiką związkową. Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca był dwukrotnie wyższy od PKB per capita Serbii, a od innych republik związkowych jeszcze bardziej[4]. Ogromna dysproporcja gospodarcza między republikami związkowymi Jugosławii była jedną z przyczyn jej rozpadu. Lata 90. przebiegały podobnie jak w innych byłych państwach socjalistycznych. Panował kryzys (dodatkowo pogłębiony przez utratę rynków zbytu w krajach byłej Jugosławii), przeprowadzano prywatyzację, która jednak przebiegała wolniej niż w innych państwach regionu[5]. Obecnie przepaść gospodarcza w stosunku do Serbii powiększyła się jeszcze bardziej: PKB per capita jest trzykrotnie wyższe niż serbskie, prawie dwukrotnie wyższe niż chorwackie i prawie pięciokrotnie wyższe od bośniackiego[6].
Rok | Wzrost gospodarczy[7] |
---|---|
1991 | -8,9% |
1992 | -5,5% |
1993 | 2,8% |
1994 | 5,4% |
1995 | 4,1% |
1996 | 3,2% |
1997 | 5,1% |
1998 | 3,3% |
1999 | 5,3% |
2000 | 3,7% |
2001 | 3,2% |
2002 | 3,5% |
2003 | 3% |
2004 | 4,4% |
2005 | 3,8% |
2006 | 5,7% |
2007 | 7% |
2008 | 3,5% |
2009 | -7,5% |
2010 | 1,3% |
2011 | 0,9% |
2012 | -2,6% |
2013 | -1% |
2014 | 2,8% |
2015 | 2,2% |
2016 | 3,1% |
2017 | 4,8% |
2018 | 4,1% |
Rolnictwo
Rolnictwo ma małe znaczenie w gospodarce kraju i ze względu na górzyste ukształtowanie powierzchni użytki rolne zajmują jedynie 25,2%[8]. Zużycie nawozów sztucznych na 1 ha użytków rolnych wyniosło w 2005 r. 128,8 kg i jest to mniej niż 10 lat temu, kiedy zużycie nawozów sztucznych wynosiło ponad 150 kg[9]. Uprawia się zboża, ziemniaki i buraki cukrowe. Na północy przeważają sady jabłoni, na południu oliwek i brzoskwini[4]. Prowadzony jest chów i hodowla bydła domowego, trzody chlewnej, a w górach wypasa się owce. W lasach zajmujących ponad połowę powierzchni kraju pozyskuje się drewno oraz tarcicę. Dosyć istotną rolę w gospodarce odgrywa pszczelarstwo[10].
Surowce naturalne
Słowenia jest uboga we wszelkie surowce naturalne, głównie ze względu na niewielki obszar kraju. Wydobywana jest odmiana węgla brunatnego – lignit w dwóch kopalniach. Położona w północnej części kraju kopalnia w mieście Velenje oraz położona w centralnej części kraju kopalnia koło miasta Trbovlje wyprodukowały w 2007 r. 4,7 mln ton lignitu[11]. Całość wydobytego węgla spalana jest w elektrowniach cieplnych Trbovlje i Šoštanj. Wydobywana jest także ruda cynku i ołowiu, uranu, rtęć, ropę naftową (5 baryłek dziennie), a także gaz ziemny (4 mln m³)[12]. Produkcja ropy naftowej i gazu ziemnego nie zaspokaja nawet ułamka potrzeb kraju.
Przemysł
Przemysł wytwarza 34,2% PKB i zatrudnia 36% siły roboczej. Duże znaczenie ma przemysł drzewny oraz tekstylny. W mieście Novo Mesto znajduje się fabryka Renault Clio (dawna fabryka IMV), a także przyczep Adria. W samej Słowenii w 2008 r. wyprodukowano prawie 200 tys. pojazdów[13].
Energetyka
W 2007 r. wyprodukowano 14,13 mld kWh energii elektrycznej, przy konsumpcji na poziomie 13,4 mld kWh[12]. Największy udział w produkcji prądu ma elektrownia jądrowa Krško (37% produkowanej energii elektrycznej[14]). Ponieważ połowa udziałów w elektrowni należy do Chorwacji, Słowenia jest zobowiązana przesyłać tam połowę wyprodukowanej energii. Reszta zaspokajana jest głównie przez elektrownie cieplne, wykorzystujące wydobywany w kraju lignit (6 mld kWh[11]) oraz hydroelektrownie (3,3 mld kWh[11]).
Turystyka
Słowenia jest popularna wśród turystów, zarówno w zimie jak i w lecie. Z ważniejszych kurortów warto wymienić Planicę, Bled, Kranjską Gorę. Słowenia staje się coraz chętniej odwiedzanym krajem przez turystów. W 1995 r. liczba przyjazdów z zagranicy wyniosła 732 tys.[15], w 2000 – 1,09 mln[15], w 2005 – ok. 1,56 mln[15], a w 2008 ok. 1,77 mln[16].
Turyści zagraniczny w 2008 według kraju pochodzenia[16]
- Włochy – 19%
- Austria – 13%
- Niemcy – 12%
- Chorwacja – 6%
- Wielka Brytania – 6%
- Holandia — 5%
- Rosja – 3%
- Węgry – 3%
Wpływy z turystyki w 2005 r. osiągnęły poziom 1,795 mld $[15].
Handel
Słowenia ma deficyt handlowy, szczególnie w stosunku do Włoch i Austrii. Po rozpadzie Jugosławii handluje się głównie z krajami UE. W handlu z Polską Słowenia ma dodatni bilans handlowy. Import z Polski ma wartość 341 mln €, a eksport do Polski 547 mln €[17].
Transport
Drogi są w dobrym stanie, a sieć autostrad jest niemalże ukończona. Jest 20,2 tys. km dróg[4] oraz 504 km zelektryfikowanych torów kolejowych. Główny port na niewielkim słoweńskim wybrzeżu to Koper. W Lublanie znajduje się największe lotnisko w kraju, które w 2007 r. obsłużyło ponad 1,6 mln pasażerów[18]. Transport rzeczny praktycznie nie istnieje.
Emisja gazów cieplarnianych
Emisja równoważnika dwutlenku węgla z terenu Socjalistycznej Republiki Słowenii wyniosła w 1990 roku 22,339 Mt, z czego 16,623 Mt stanowił dwutlenek węgla. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 8,285 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 440 kg. Głównym źródłem emisji była wówczas energetyka. Po rozpadzie Jugosławii emisje w republice nieznacznie spadły, ale wkrótce wróciły do poprzedniego poziomu i od tego czasu wahały się, osiągając maksimum w roku 2008. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 15,55 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca 7,472 t i w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 230 kg. W tym czasie wzrósł udział emisji z transportu[19].
Przypisy
- ↑ Dane Eurostatu
- ↑ FedEE Review of minimum wage rates. Federation of European Employers. [dostęp 2012-03-08]. (ang.).
- ↑ HDI. [dostęp 2009-08-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-04)].
- ↑ a b c Słowenia. Gospodarka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2009-08-13] .
- ↑ Ogólne informacje w przewodniku
- ↑ Ranking PKB PSN na osobę w CIA World Factbook
- ↑ GDP annual growth - Slovenia [online], data.worldbank.org [dostęp 2020-03-20] (ang.).
- ↑ Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 806.
- ↑ Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 826.
- ↑ Berliński Express: 31.01.17 - TVP3 Szczecin - Telewizja Polska S.A [online], szczecin.tvp.pl [dostęp 2017-11-23] .
- ↑ a b c https://web.archive.org/web/20111109220433/http://www.euracoal.be/pages/layout1sp.php?idpage=80 Dane Eurocoal
- ↑ a b CIA – The World Factbook – Slovenia
- ↑ Dane OICA
- ↑ Wyliczono na podstawie: wyprodukowanej energii elektrycznej w elektrowni, oraz wyprodukowanej energii elektrycznej w całej Słowenii
- ↑ a b c d Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2007, s. 794.
- ↑ a b Tourism, Slovenia, December 2008 – provisional data [online], Statistical Office of the Republic of Slovenia, 26 stycznia 2009 [zarchiwizowane z adresu 2014-11-17] (ang.).
- ↑ Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2008, s. 53.. [dostęp 2015-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-09)].
- ↑ Statystyki lotniska. [dostęp 2009-08-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-04-26)].
- ↑ Slovenia, [w:] F.F. Monforti-Ferrario F.F. i inni, Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries. 2019 report - Study [pdf], Luksemburg: Publications Office of the European Union, 2019, s. 207, DOI: 10.2760/687800, ISBN 978-92-76-11100-9 (ang.).
- p
- d
- e
|
- PWN: 4575350
- SNL: Økonomi_og_næringsliv_i_Slovenia