Henryk z Langenstein
Data i miejsce urodzenia | ok. 1325 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 11 lutego 1397 |
Wyznanie | katolicyzm |
Kościół | |
Prezbiterat | ok. 1367 |
Henryk z Langenstein (również Henryk z Hesji Starszy, a także Henryk z Heinbuch, Henryk Langenstein z Hesji[1]) (ur. ok. 1325 w Hainbuch (Hembuche) w pobliżu Langenstein w Hesji, zm. 11 lutego 1397 w Wiedniu) – niemiecki teolog i matematyk[1][2].
Życiorys
Studiował na uniwersytecie w Paryżu[2], gdzie został profesorem filozofii w 1363 oraz teologii w 1375[3]. Około 1367 został wyświęcony na kapłana.
W 1368, przy okazji pojawienia się komety, którą ówcześni astrolodzy, uznawali za pewny znak przyszłych złych wydarzeń, napisał traktat zatytułowany Quæstio de mometa, w którym obalał szeroko rozpowszechnione wtedy poglądy astrologiczne[3]. Na wniosek uniwersytetu napisał jeszcze trzy inne traktaty na ten sam temat, które ukończył w 1373[3]. W 1378 został wicekanclerzem uniwersytetu paryskiego.
Kiedy wybuchła wielka schizma zachodnia w 1378 stanął po stronie Urbana VI przeciw Klemensowi VII i napisał różne traktaty w obronie tego pierwszego[3]. W 1379 napisał Epistola pacis, w którym w formie dyskusji między zwolennikami Urbana i Klemensa, opowiedział się za zakończeniem schizmy przez sobór powszechny lub przez kompromis[3]. Był zwolennikiem episkopalizmu i koncyliaryzmu. W Epistola concilii pacis, napisanym w 1381 i opartym na podobnej pracy Epistola Concordiæ Konrada z Gelnhausen, jeszcze mocniej namawiał do konieczności zwołania soboru powszechnego i surowo krytykował nadużycia, które stały się dopuszczalne w Kościele[3].
Te dwa traktaty Henryka oraz Epistola Concordiæ Konrada z Gelnhausen, były podstawą dla wykładu wygłoszonego przez kardynała Pietro Philargi, późniejszego Aleksandra V, w czasie pierwszej sesji soboru w Pizie (26 marca 1409)[3].
Gdy w 1382 dwór francuski zmusił profesorów Sorbony do uznania antypapieża Klemensa VII, Henryk opuścił uniwersytet i spędził jakiś czas w klasztorze cystersów w opactwie Eberbach niedaleko Wiesbaden[3]. Napisał stamtąd list do biskupa Eckharda z Wormacji, który zatytułował De scismate. Inny list, który też tam napisał do tego samego biskupa przy okazji śmierci brata biskupa, ma nazwę De contemptu mundi[3]. Kolejny list z kondolencjami napisał około 1384[3].
Na zaproszenie księcia Austrii Albrechta III przybył na Uniwersytet Wiedeński w 1384 i pomagał w tworzeniu wydziału teologicznego[3]. Tutaj spędził pozostałą część życia, prowadząc wykłady z teologii dogmatycznej, egzegezy, prawa kanonicznego i pisząc liczne traktaty. Był też rektorem[2]. Odrzucił biskupstwo zaproponowane przez Urbana VI[3].
Jego dzieła teologiczne (jak komentarz do Genesis) ze względu na ilość informacji są traktowane jak encyklopedie[4].
Znane są również jego dzieła i poglądy o charakterze ekonomicznym, nawiązujące do ustaleń św. Tomasza z Akwinu[5].
Obecnie jest uważany za jednego z reformatorów Kościoła przed szesnastowieczną reformacją[2].
Prace
Przypisuje mu się siedem prac z astronomii, osiemnaście traktatów historyczno-politycznych na temat schizmy, siedemnaście polemik, piętnaście traktatów ascetycznych oraz dwanaście listów, kazań i pamfletów. Wśród opublikowanych prac są:
- De conceptione – obrona dogmatu o niepokalanym poczęciu (Strasburg, 1500)
- Contra disceptationes et prædicationes contrarias fratrum Mendicantium – kolejna obrona niepokalanego poczęcia przeciw pewnym zakonom żebraczym (Mediolan, 1480; Bazylea, 1500; Strasburg, 1516)
- Speculum animæ lub zwierciadło duszy – traktat ascetyczny wydany przez Jakuba Wimpfelinga (Strasburg, 1507)
- Secreta Sacerdotum – traktuje o pewnych nadużyciach w odprawianiu mszy, wydany przez Michała Lochmayera (Heidelberg, 1489), często wznawiane, najbardziej znane w Polsce
- De contractibus emotionis et venditionis – ważna praca o polityczno-ekonomicznych perspektywach jego czasów, wydane wśród prac Jana Gersona (Kolonia, 1483), IV, 185-224.
- Summa de republica – praca o prawie świeckim
- Cathedra Petri – praca o polityce kościelnej.
Przypisy
- ↑ a b M. Szafarkiewicz, Henryk z Hesji (zm. 1397) jako autorytet polskiej późnośredniowiecznej komentarystyki biblijnej. Stanisława z Zawady (zm. 1491) komentarz do Księgi Rodzaju, „Roczniki Filozoficzne”, 37-38, 1989-1990, 1, s. 119.
- ↑ a b c d Henry of Langenstein. biblicalcyclopedia.com. [dostęp 2017-09-07]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Henry of Langenstein. catholic.org. [dostęp 2017-09-07]. (ang.).
- ↑ StanisławS. Wielgus StanisławS., Z badań nad średniowieczem, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995, s. 42, ISBN 83-228-0374-5, OCLC 750757039 .
- ↑ M. Bukała, Etyka przedsiębiorczości w późnośredniowiecznej scholastyce – wprowadzenie do problematyki, „Prakseologia”, 2009, nr 149, s. 114.
Bibliografia
- M. Szafarkiewicz, Henryk z Hesji (zm. 1397) jako autorytet polskiej późnośredniowiecznej komentarystyki biblijnej. Stanisława z Zawady (zm. 1491) komentarz do Księgi Rodzaju, „Roczniki Filozoficzne”, 37-38, 1989-1990, 1, s. 119–139.
- M. Zahajkiewicz, Henryk z Hesji, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 6, Lublin 1993, kol. 712-713.
- M. Zahajkiewicz, Henryk z Hesji Starszy, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2003, s. 351–352.
Linki zewnętrzne
- Henryk z Langenstein – dzieła w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000426621550
- VIAF: 207244871, 245316261, 5268167807415718130004, 294167803129417771366, 7520167807370618130009, 3147167807260518130003, 672159234268803371244, 256167802706317770575, 270167802706017770585, 314167803130717771378, 273167803130317771341, 1336167807380318130002, 282167803129717771356, 125167802707317770100, 133167802706317770119
- LCCN: n79144828
- GND: 118548395
- LIBRIS: khwz04m30lchlcj
- BnF: 11947286g
- SUDOC: 068526784
- SBN: RMLV043704
- NLA: 36010394
- NKC: ola2002158708
- BNE: XX4580600
- NTA: 071608133
- BIBSYS: 97038628
- Open Library: OL1474260A
- PLWABN: 9810572388005606
- NUKAT: n98047944
- J9U: 987007277641405171
- LIH: LNB:BlpF;=B0
- Universalis: heinrich-von-langenstein