Józef Kotarbiński
![]() Józef Kotarbiński (przed 1905) | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 listopada 1849 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 października 1928 | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/J%C3%B3zef_Kotarbi%C5%84ski_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-J%C3%B3zef_Kotarbi%C5%84ski_-_gr%C3%B3b.jpg)
Józef Kotarbiński (ur. 27 listopada 1849 w Czemiernikach, zm. 20 października 1928 w Warszawie) – polski pisarz, krytyk i aktor teatralny i filmowy, brat Miłosza, mąż Lucyny.
Życiorys
Był wychowankiem Warszawskiej Szkoły Głównej, gdzie uczył się z Henrykiem Sienkiewiczem, Aleksandrem Świętochowskim oraz Piotrem Chmielowskim. W 1871 ukończył Cesarski Uniwersytet Warszawski.
Początkowo poświęcał się krytyce literackiej i teatralnej, którą później uprawiał, redagował dział literacki "Głosu Warszawskiego". Od 1882 r. redagował "Kolce", poza tym drukował liczne prace w różnych czasopismach. Oddzielnie wydawał szkice obyczajowopsychologiczne Niezdrowa miłość (1898) oraz książkę o Stanisławie Wyspiańskim Pogrobowiec romantyzmu (1909). Wydał też kilka tomów studiów i szkiców krytycznoliterackich i z własnych wspomnień.
Zadebiutował 7 września 1877 r. w Teatrze Letnim w Warszawie, grając w Mazepie Juliusza Słowackiego. Od tego czasu występował w Warszawie (1877-1893 oraz 1905-1926) i w Krakowie (w latach 1893-1905). Grał i reżyserował także w Poznaniu, Częstochowie i Lwowie. Od 3 kwietnia 1920 r. do 24 marca 1921 r. był prezesem ZASP.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Pogrzeb_J%C3%B3zefa_Kotarbi%C5%84skiego.png/250px-Pogrzeb_J%C3%B3zefa_Kotarbi%C5%84skiego.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/DZIADY_Adam_Mickiewicz_%E2%80%93_Nie_zna%C5%82e%C5%9B_lito%C5%9Bci_panie%21.jpg/220px-DZIADY_Adam_Mickiewicz_%E2%80%93_Nie_zna%C5%82e%C5%9B_lito%C5%9Bci_panie%21.jpg)
Przez 6 lat (1893-1899) był bliskim współpracownikiem Tadeusza Pawlikowskiego. W latach (1899-1905) był dyrektorem Teatru Miejskiego w Krakowie, gdzie repertuarem i doborem sił aktorskich utrzymał ten teatr na bardzo wysokim poziomie, trwale zapisując się w dziejach teatru polskiego. Stworzył premierę Wesela (1901) Stanisława Wyspiańskiego, wystawił także Wyzwolenie (1903) i inne dzieła poetów polskich: Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego, Adama Mickiewicza (Dziady).
Wydał albumy: Aktorzy i aktorki[1], Ze świata ułudy[2]oraz W służbie sztuki i poezji (1929).
Był profesorem w warszawskiej Szkole Derynga i w Klasie Dykcji i Deklamacji przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Jego uczniami byli: Wanda Siemaszkowa, Stanisława Wysocka i Mieczysław Frenkiel. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie wraz z żoną Lucyną (kwatera C-IV-11/12)[3].
Role filmowe
- Od kobiety do kobiety (1923)
- Śmierć za życie. Symfonia ludzkości (1924)
- Iwonka (1925)
- Pan Tadeusz (1928).
Odznaczenie
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[4]
Przypisy
- ↑ J. Kotarbiński, Aktorzy i aktorki, wyd. 1924, wersja cyfrowa pierwodruku w serwisie Polona.pl
- ↑ J. Kotarbiński, Ze świata ułudy, wyd. 1926, wersja cyfrowa pierwszego wydania w serwisie Polona.pl
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: ALINKA KOTARBIŃSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-02] .
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 25.
Bibliografia
- Listy Lucyny i Józefa Kotarbińskich, wybór i opracowanie Zofia Jasińska, wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz w Wikiźródłach tekst Józefa Kotarbińskiego |
- Józef Kotarbiński w bazie IMDb (ang.)
- Józef Kotarbiński w bazie Filmweb
- Józef Kotarbiński w bazie filmpolski.pl
- Józef Kotarbiński, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-04-09] .
- Józef Kotarbiński w bazie Filmoteki Narodowej „Nitrofilm”
- Dzieła Józefa Kotarbińskiego w bibliotece Polona
- p
- d
- e
W latach 1950–1952 Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu (SPATiF), w latach 1952–1981 SPATiF-ZASP.
|
- PWN: 3926474
- ETP: 26730
- FilmPolski.pl: 21599