Języki polinezyjskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Polynesian_Migration.svg/250px-Polynesian_Migration.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Polynesian_triangle.svg/250px-Polynesian_triangle.svg.png)
Języki polinezyjskie – grupa języków oceanicznych (wschodnioaustronezyjskich) z rodziny języków austronezyjskich, którymi posługuje się ok. 1 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii. Większość z nich używana jest w obrębie tzw. trójkąta polinezyjskiego, którego zasięg wyznaczają Hawaje, Nowa Zelandia i Wyspa Wielkanocna, niektóre jednak, klasyfikowane jako języki peryferyjne (ang. outlier) geograficznie pozostają poza trójkątem, na terenie Mikronezji i Melanezji.
Klasyfikacja języków polinezyjskich
- języki austronezyjskie
- języki malajsko-polinezyjskie
- języki malajsko-polinezyjskie centralno-wschodnie
- języki malajsko-polinezyjskie wschodnie
- języki oceaniczne (2,2 mln)
- języki malajsko-polinezyjskie wschodnie
- języki malajsko-polinezyjskie centralno-wschodnie
- języki malajsko-polinezyjskie
- C. Język izolowany wewnątrz rodziny polinezyjskiej
- rotuma (faguta) (9 tys.)
- C. Język izolowany wewnątrz rodziny polinezyjskiej
Porównanie fonetyki języków polinezyjskich
Odpowiedniki fonetyczne | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Fonem | Język prapolinezyjski | tonga | niue | samoa | rapanui | tahiti | maori | rarotonga | hawajski | polski |
/ŋ/ | *taŋata | tangata | tangata | tagata | tangata | ta‘ata | tangata | tangata | kanaka | człowiek |
/s/ | *sina | hina | hina | sina | hina | hinahina | hina | ‘ina | hina | siwy |
/h/ | *kanahe | kanahe | kanahe | ‘anae | ‘anae | kanae | kanae | ‘anae | cefal | |
/ti/ | *tiale | siale | tiale | tiale | tiare | tiare | tīare | tiare | kiele | gardenia |
/k/ | *waka | vaka | vaka | va‘a | vaka | va‘a | waka | vaka | wa‘a | canoe |
/f/ | *fafine | fafine | fifine | fafine | hahine | vahine | wahine | va‘ine | wahine | kobieta |
/ʔ/ | *matu‘a | matu‘a | matua | matua | matu‘a | metua | matua | metua, matua | makua | rodzic |
/r/ | *rua | ua | ua | lua | rua | rua[a] | rua | rua | lua | dwa |
/l/ | *tolu | tolu | tolu | tolu | toru | toru | toru | toru | kolu | trzy |
Uwagi
- ↑ Archaiczne; współczesne słowo to „piti”.
Bibliografia
- Alfred F.A.F. Majewicz Alfred F.A.F., Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, ISBN 83-01-08163-5, OCLC 749247655 (pol.).
- JohnJ. Lynch JohnJ., Pacific Languages: an Introduction, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1998, DOI: 10.2307/j.ctv893h2b, ISBN 978-0-8248-1898-2, ISBN 978-0-8248-4258-1, ISBN 978-0-8248-8183-2, JSTOR: j.ctv893h2b (ang.).
- JohnJ. Lynch JohnJ., MalcolmM. Ross MalcolmM., TerryT. Crowley TerryT., The Oceanic languages, Richmond, Surrey: Curzon Press, 2002, DOI: 10.4324/9780203820384, ISBN 978-0-7007-1128-4, ISBN 978-0-415-68155-1, ISBN 978-0-203-82038-4 (ang.).
- JeffJ. Marck JeffJ., Topics in Polynesian languages and culture history, Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University, 2000 (Pacific Linguistics 504), ISBN 0-85883-468-5 [dostęp 2024-08-03] (ang.).
- PWN: 3959516
- Britannica: topic/Polynesian-languages
- БРЭ: 3153705
- SNL: polynesiske_språk
- DSDE: polynesiske_sprog