Jan Kupecký
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 3 kwietnia 1667 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 16 lipca 1740 | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo | ||
Epoka | barok | ||
|
Jan Kupecký (ur. 3 kwietnia 1667 w Pezinku, zm. 16 lipca 1740 w Norymberdze) – słowacki malarz, reprezentant realistycznego nurtu malarstwa późnobarokowego.
Życie i twórczość
Pochodził z prostej rodziny tkaczy, którzy z powodów religijnych, jako protestanci, musieli opuścić Czechy i osiedlili się w Pezinku koło Bratysławy, wówczas należącym do Węgier. W wieku lat piętnastu, wbrew woli ojca, rozpoczął naukę malarstwa, początkowo na Morawach na zamku Holič, gdzie jego pierwszym nauczycielem został szwajcarski malarz Benedikt Clauss (1636-1707). Następnie, w 1684, wraz ze swoim nauczycielem wyjechał do Wiednia.
Po trzech latach przeniósł się do Włoch, gdzie przez Wenecję dotarł i osiadł w Rzymie. W 1700 otworzył w Rzymie własne atelier, podejmując pracę jako portrecista, jednocześnie zapoznając się z osiągnięciami malarstwa włoskiego, niemieckiego i holenderskiego oraz poszukując własnego sposobu wyrazu artystycznego. Pobyt we Włoszech ostatecznie ukształtował osobowość artystyczną Kupeckiego.
Po 20 latach opuścił Włochy i w 1707 zamieszkał w Wiedniu, stając się znanym i modnym portrecistą oraz nawiązując ściślejsze kontakty ze środowiskiem czeskich artystów. W tym okresie ożenił się z córką swego dawnego nauczyciela Benedykta Clausa – Zuzanną, z którą miał dwoje dzieci (córkę i syna), które jednak nie dożyły pełnoletniości. W 1711 portretował w Karlowym Warach cara Piotra I. W 1716 spotkał się w Pradze z Piotrem Brandlem.
Rywalizacja pomiędzy wiedeńskimi malarzami oraz strach przed prześladowaniami religijnymi spowodowały, że w 1723 Kupecký wraz z żoną i synem wyjechał z Wiednia do Norymbergi, gdzie również osiągnął sukces. Przez następne dziesięć lat odbył kilka podróży, podczas których wykonywał liczne portrety na zamówienie dostojników świeckich i kościelnych.
W listopadzie 1733 zmarł w wieku siedemnastu lat syn Kupeckiego – Christoph Johann Friedrich. Ta nagła śmierć załamała artystę. Przez ostatnie siedem lat swojego życia nie opuszczał już Norymbergi, odmawiając zleceń poza miastem. Z wiekiem zaczął chorować na podagrę, co w znacznym stopniu utrudniało mu malowanie. Jan Kupecký zmarł w Norymberdze i został pochowany na cmentarzu przy kościele św. Jana.
Chociaż w swoim dorosłym życiu tylko krótkie okresy spędzał w Czechach, to do końca życia podkreślał swój związek z ojczyzną - w dokumentach z epoki pojawiają się takie jego określenia jak Mahler aus Böhmen czy Pictor boemus (Malarz czeski).
Kupecký uważany jest obecnie za największego środkowoeuropejskiego mistrza portretu barokowego[1]. W jego twórczości przeplatają się wpływy portretu francuskiego, pełne barokowego patosu i dopełniane gloryfikującą alegoryką, z odmienną w swym wyrazie, pogłębioną psychologicznie, intymną tradycją portretu holenderskiego, przy czym ta druga konwencja wydaje się bliższa sercu artysty.
Galeria
- Flecista, 1690
- Aleksander Benedykt Sobieski, portret syna króla Jana III Sobieskiego, ok. 1690
- Autoportret, 1707
- Portret młodej Polki, ok. 1710
- Młoda kobieta ze skrzypcami, ok. 1720
- Portret artysty z żoną i synem
- Jan Adam Questenburk z lutnią, ok. 1720
- Portret muzyka dworskiego Josefa Lambergera, ok. 1730
Przypisy
- ↑ Izabela Rusianiak, Jan Kupecký. Mistrz barokowego portretu
Bibliografia
- Jan Kupecký w KDO BYL KDO v našich dějinách do roku 1918. [dostęp 2009-12-08]. (cz.).
- Izabela Rusiniak. Jan Kupecký. Mistrz barokowego portretu. „Gazeta Antykwaryczna”. (075) 06/2002.
- PWN: 3929093
- БРЭ: 2122469
- VLE: jan-kupecky
- DSDE: Johann_Kupetzky
- Hrvatska enciklopedija: 34672