Janusz Tazbir
![]() Profesor Janusz Tazbir w 2009 r. | |||
Data i miejsce urodzenia | 5 sierpnia 1927 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 3 maja 2016[1] | ||
Zawód, zajęcie | historyk | ||
Tytuł naukowy | profesor | ||
Alma Mater | Uniwersytet Warszawski | ||
Uczelnia | Polska Akademia Nauk | ||
Stanowisko | dyrektor Instytutu Historii PAN (1983–1990) | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Nagrobek_Janusza_Tazbira.jpg/220px-Nagrobek_Janusza_Tazbira.jpg)
Janusz Tazbir (ur. 5 sierpnia 1927 w Kałuszynie, zm. 3 maja 2016 w Warszawie) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce, członek Polskiej Akademii Nauk.
Życiorys
Ukończył VII Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Warszawie, następnie studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Magisterium uzyskał w Instytucie Historii UW w 1950[2]. Tam też uzyskał w 1954 stopień doktorski (kandydat nauk historycznych) na podstawie rozprawy napisanej pod kierunkiem Władysława Tomkiewicza. Habilitował się w 1960 w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Profesorem nadzwyczajnym został w 1966[2], a profesorem zwyczajnym w 1973. Pracownik IH PAN w latach 1953–1997 (zastępca dyrektora 1968–1983, dyrektor 1983–1990). Wiceprezes PAN w latach 1999–2003. Był członkiem PAN: korespondentem od 1983, rzeczywistym od 1989. Był członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności[2] i członkiem Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk[2][3]. Jako członek Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN od 1996 r., czyli od początku jej istnienia, był współodpowiedzialny m.in. za wszystkie uchwały ortograficzne Rady.
W 1965 został redaktorem naczelnym rocznika „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Był przewodniczącym rady naukowej Polskiego Słownika Biograficznego. Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów[2]. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz prestiżowych gremiów naukowych m.in. Nagrody Naukowej KLIO (członek jury od 1996). Przewodniczył kapitule Konkursu o Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera, od 1984 prowadzonego przez Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze „Stopka” z Łomży. Jego żoną była historyk Julia Tazbir.
Janusz Tazbir został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie (kwatera W-VII-8-4-9)[4].
Wybrane publikacje
- Święci grzesznicy i kacerze, Wiedza Powszechna (1959)
- Piotr Skarga. Szermierz kontrreformacji (1962)
- Historia Kościoła katolickiego w Polsce (1460–1795) (1966)
- Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce w XVI i XVII w., Wydawnictwo Iskry (1967)
- Arianie i katolicy (1971)
- Rzeczpospolita szlachecka wobec wielkich odkryć, tom 249 serii wydawniczej Omega (1973)
- Kultura szlachecka w Polsce (1978)
- Spotkania z historią (1979)
- Tradycje tolerancji religijnej w Polsce (1980)
- Świat panów Pasków (1986)
- Kultura polskiego baroku (1986)
- Od Haura do Isaury – szkice o literaturze (1989)
- Protokoły mędrców Syjonu. Autentyk czy falsyfikat (1992, 1996 (czes.), 2003, 2004)
- Okrucieństwo w nowożytnej Europie (1993)
- Reformacja, kontrreformacja, tolerancja (1997)
- Polska na zakrętach dziejów (1997)
- W pogoni za Europą (1998)
- Pożegnanie z XX wiekiem, Wydawnictwo Iskry (1999)
- Silva Rerum Historicarum (2002)
- Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Wydawnictwo Iskry (2003)
- Łyżka dziegciu w ekumenicznym miodzie (2004)
- Polacy na Kremlu i inne historyje, Wydawnictwo Iskry (2005)
- Długi romans z muzą Klio, Wydawnictwo Iskry (2007)
- W co wierzymy? (2007, jeden ze współautorów)
- Czego się boimy? (2008, jeden ze współautorów)
- Co kochamy? (2009, jeden ze współautorów)
- Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (2010, jeden ze współautorów)
- Pokuszenie historyczne. Ze świata szabel i kontuszy (2011)
- Od sasa do lasa, Wydawnictwo Iskry (2011)[5][6][7]
Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (12 stycznia 1999)[8],
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1992)[9],
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1978)[9],
- Medal Komisji Edukacji Narodowej,
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2 września 2008)[10][11],
- Medal „Zasłużony dla Tolerancji” (1998),
- Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Opolskiego (2000)[12],
- Tytuł doktora honoris causa Rosyjskiej Akademii Nauk (2000)[9],
- Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego (1988, USA)[9].
- Nagroda im. Profesora Hugona Steinhausa (2001)[13].
- Medal Puszkina (2001, Rosja)[14]
Przypisy
- ↑ Nie żyje prof. Janusz Tazbir. Wybitny historyk miał 88 lat [online], Onet.pl, 5 maja 2016 [dostęp 2016-05-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-05-06] (pol.).
- ↑ a b c d e Prof. zw. dr hab. cz Janusz Tazbir, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2006-04-07] .
- ↑ Skład. www.knh.pan.pl. [dostęp 2015-10-23].
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-02-27] .
- ↑ Janusz Tazbir. Culture.pl. [dostęp 2016-05-05].
- ↑ Tazbir, Janusz (1927- ). Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-05-05].
- ↑ Janusz Tazbir: Bibliografia w LitDok Europa Środkowo-Wschodnia / Instytut Herdera w Marburgu
- ↑ M.P. z 1999 r. nr 14, poz. 183 „w uznaniu wybitnych zasług dla rozwoju nauki polskiej”.
- ↑ a b c d Tazbir, Janusz [online], PAN [dostęp 2012-08-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05] .
- ↑ Medale i wyróżnienia dla ludzi książki [online], wydawca.com.pl, 8 września 2008 [dostęp 2011-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2014-09-12] .
- ↑ MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [online] [dostęp 2020-02-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-01] (pol.).
- ↑ Doktorzy Honoris Causa. [w:] Uniwersytet Opolski [on-line]. uni.opole.pl. [dostęp 2014-11-14].
- ↑
Dotychczasowi laureaci nagrody im. Hugona Steinhausa (archiwum), pfun.pan.pl [dostęp 2021-12-18].
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 29 сентября 2001 года № 1163 «О награждении государственными наградами Российской Федерации граждан Республики Польша» [dostęp 2024-02-05]
Bibliografia
- A. Karpiński, E. Opaliński, Bibliografia publikacji Janusza Tazbira za lata 1949–1986 [w:] Kultura polska a kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. Bogucka, J. Kowecki, Warszawa 1987, s. 5–52.
- A. Karpiński, E. Opaliński, Bibliografia publikacji Janusza Tazbira 1987–czerwiec 1997 [w:] Kultura staropolska – kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. W. Kriegseisen, Warszawa 1997, s. 8–18.
- Bibliografia de Janusz Tazbir, „Estudios Latinoamericanos” 13 (1990), s. 51–58
- Janusz Tazbir, Długi romans z muzą Klio, Warszawa 2007.
Linki zewnętrzne
- RenataR. Wróbel RenataR., Prof. Tazbir – romans literatury i historii [online], rp.pl, 5 sierpnia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2016-06-02] .
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- ISNI: 0000000123204434
- VIAF: 34473670
- LCCN: n81019673
- GND: 118919008
- LIBRIS: dbqt0w8x5r74zjm
- BnF: 12037698z
- SUDOC: 028566912
- SBN: UTOV510191
- NLA: 35823218
- NKC: jn20000605282
- BNE: XX1134177
- NTA: 068728654
- CiNii: DA05467969
- PLWABN: 9810671374705606
- NUKAT: n94002722
- J9U: 987007296448405171
- PTBNP: 1713435
- NSK: 000187265
- CONOR: 18425187
- LIH: LNB:V*83921;=BJ
- PWN: 3985793
- PAN: TAZBIR, Janusz
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 47205