Kłodnica (Kędzierzyn-Koźle)
część miasta i osiedle administracyjne Kędzierzyna-Koźla | |||
![]() Śluza Kłodnica na Kanale Gliwickim od strony dolnej wody | |||
| |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Miasto | |||
Data założenia | 1532 | ||
Prawa miejskie | 1973–1975 | ||
W granicach Kędzierzyna-Koźla | 30 października 1975[1] | ||
SIMC | 0965476[2] | ||
Zarządzający | Dorota Tomala | ||
Populacja (2022[3]) • liczba ludności |
| ||
Strefa numeracyjna | 77 | ||
Kod pocztowy | 47-200 | ||
Tablice rejestracyjne | OK | ||
Położenie na mapie Kędzierzyna-Koźla ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa opolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego ![]() | |||
![]() |
Kłodnica (niem. Klodnitz[4]) – część miasta[5][2] oraz jedno z 16 osiedli administracyjnych miasta Kędzierzyna-Koźla. Siedziba Rady Osiedla znajduje się przy ulicy Kłodnickiej 38A. Przewodniczącą Zarządu Osiedla (2023) jest Dorota Tomala[6].
Dawniej wieś i gmina jednostkowa. Od 1945 gromada (sołectwo) w zbiorowej gminie Kłodnica w Polsce (której była siedzibą)[7]. W latach 1954–1959 w gromadzie Kłodnica (będąc jej siedzibą)[8], 1959–1972 na prawach osiedla[9], a 1973–1975 odrębne miasto[10]. 30 października 1975 włączona do miasta Kędzierzyna[11], przemianowanego 3 listopada 1975 na Kędzierzyn-Koźle[12].
Kłodnica położona jest w centralnej (obszarowo) części miasta, między Kędzierzynem a Koźlem, przy ujściu Kanału Kłodnickiego i Kanału Gliwickiego do Odry[13].
Nazwa
7 maja 1946 r. ustalono urzędową polską nazwę miejscowości – Kłodnica, określając drugi przypadek jako Kłodnicy, a przymiotnik – kłodnicki[4].
Historia
W zapiskach z 1303 zachowała się informacja o istnieniu wsi Kłodnica. W 1783 Kłodnica liczyła 383 mieszkańców. W 1814 Kłodnica uwolniła się od pańszczyzny.
W latach 1792–1821 wybudowano Kanał Kłodnicki, który pobudził rozwój gospodarczy okolic Koźla. Po Kanale Kłodnickim kursowało rocznie ponad tysiąc statków, przewożąc głównie towary z Gliwic do manufaktury w Sławięcicach oraz do składnicy towarów żelaznych utworzonej u ujścia Kanału do Odry. W 1861 wybudowano bocznicę kolejową z Kędzierzyna do przystani przy Kanale Kłodnickim.
Liczba ludności w miejscowości[14] | 1845 | 1855 | 1861 |
---|---|---|---|
Kłodnica | 1217 | 1377 | 1505 |
W 1910 w Kłodnicy mieszkało 3709 osób.
9 listopada 1919 władze niemieckie przeprowadziły na Górnym Śląsku wybory komunalne. W powiecie kozielskim strona polska zdobyła w Kłodnicy 3 z 12 mandatów. W plebiscycie w Kłodnicy padło 1535 głosów za Niemcami i 494 za przyłączeniem do Polski[15].
Podczas III powstania śląskiego 10 maja 1921 nacierające od wschodu siły powstańcze dowodzone przez ppor. W. Fojkisa zdobyły Kłodnicę i Koźle-Port, wypierając Niemców na drugi brzeg Odry do Koźla. 4 czerwca 1921 niemieckie oddziały przeszły do kontrofensywy, odbijając Koźle-Port, Kłodnicę i Kędzierzyn[16]. 17-letni Franz Weiss, mieszkaniec Górki Prudnickiej, został rozstrzelany 5 czerwca 1921 przy Kanale Kłodnickim, ponieważ uznano go za polskiego szpiega, gdy próbował przedostać się z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego do swojej rodzinnej miejscowości[17].
W lipcu 1922 powiat kozielski został oficjalnie przekazany administracji niemieckiej i z powrotem włączony do Niemiec.
Liczba ludności w miejscowości[18] | 1910 | 1925 | 1929 | 1935 | 1939 |
---|---|---|---|---|---|
Kłodnica | 3736 | 4123 | 4173 | 4670 | 4943 |
31 stycznia 1945 Armia Czerwona zajęła Kłodnicę. 21 marca 1945 rozpoczęło się przejmowanie od Armii Czerwonej obiektów gospodarczych w powiecie kozielskim. Na początku 1946 w Kłodnicy mieszkało 3098 osób.
Ludność miejscowości według spisu powszechnego[19] | 1950 | 1960 | 1970 |
---|---|---|---|
Kłodnica | 3340 | 3677 | 4500 |
25 września 1954 reforma podziału administracyjnego powołała na terenie powiatu kozielskiego 30 gromad, w tym Gromada Kłodnicy. W listopadzie 1959 Kłodnica otrzymała status osiedla.
1 stycznia 1973 Kłodnica otrzymała prawa miejskie[20].
15 października 1975 nastąpiło połączenie miast Koźla, Kędzierzyna, Kłodnicy i Sławięcic oraz 3 wsi (Lenartowic, Miejsca Kłodnickiego i Cisowej) – początek dzisiejszego miasta Kędzierzyn-Koźle.
Osobny artykuł: Historia Kędzierzyna-Koźla.
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[21]:
- dom, ul. Ignacego Krasickiego 12, drewniany, z XIX wieku, nie istnieje
- kanał Kłodnicki, łączący Koźle z Gliwicami, zabytkowy, wybudowany w latach 1792–1812
- Jest to jedyny kanał ze śluzami komorowymi zachowany w Europie. W granicach miasta zachowało się 5 śluz.
Inne zabytki:
- kaplica pańszczyźniana, ul. Stanisława Wyspiańskiego.
Komunikacja
Układ drogowy
W Kłodnicy znajduje się skrzyżowanie drogi krajowej nr 40 z drogą wojewódzką 423.
Komunikacja miejska
Miejski Zakład Komunikacyjny w Kędzierzynie-Koźlu posiada w dzielnicy Kłodnica 7 przystanków autobusowych: Wyspiańskiego I, Wyspiańskiego II, Kościół, Kanał, Szkoła specjalna, Skrzyżowanie, Krasickiego.
Przez Kłodnicę przebiega siedem linii autobusowych, na trasach: 1, 2, 4, 10, 13, 14, 15. Dodatkowo wybrane kursy linii nr 5.
Kultura
- Filia nr 10 (ul. Ignacego Krasickiego 1) Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu. Oferuje dostęp do Internetu.
- Osiedlowy Dom Kultury w Kłodnicy.
Edukacja
- Zespół Szkół Miejskich nr 2 (dawniej Publiczna Szkoła Podstawowa nr 15 im. Jana Kochanowskiego oraz Publiczne Gimnazjum nr 2), ul. Karola Szymanowskiego 19.
- Zespół Szkół im. Jana Brzechwy (Podstawowa i Gimnazjum), ul. Ignacego Krasickiego 10.
Osobny artykuł: Edukacja w Kędzierzynie-Koźlu.
Kościoły i Związki Wyznaniowe
- Rzymskokatolicka Parafia Matki Bożej Bolesnej w Kędzierzynie-Koźlu, ul. Kłodnicka 2.
- Zjednoczony Kościół Ewangeliczny – Dom Modlitwy, ul. Kowalska 2.
Sport
- Kompleks sportowo-rekreacyjny (ul. Sportowa 15) – wykorzystywany do szkolenia i rozgrywek w piłce nożnej oraz do organizacji imprez sportowych, rekreacyjnych, kulturalnych i innych.
Osobny artykuł: Sport w Kędzierzynie-Koźlu.
Władze miasta
Naczelnik miasta:
- Jerzy Wantuła
Dalej patrz Kędzierzyn-Koźle.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dz.U. z 1975 r. nr 35, poz. 198
- ↑ a b GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Liczba mieszkańców Kędzierzyna-Koźla (2022)
- ↑ a b Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Skład Rady oraz Zarządu Osiedla Kłodnica
- ↑ Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 (Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki, Nr. 34, Kat, dnia 22 grudnia 1945 r.)
- ↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 27 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 68
- ↑ Dz.U. z 1959 r. nr 65, poz. 387
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327
- ↑ Dz.U. z 1975 r. nr 35, poz. 198
- ↑ M.P. z 1975 r. nr 34, poz. 210
- ↑ Kłodnica, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-06-04] .
- ↑ Kędzierzyn-Koźle Monografia Miasta, Państwowy Instytut Naukowy w Opolu, Opole 2001.
- ↑ Wyniki plebiscytu. [dostęp 2014-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)].
- ↑ Encyklopedia powstań śląskich, Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982 .
- ↑ RobertR. Hellfeier RobertR., Tajemnica płyty nagrobnej, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 42 (1551), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 14 października 2020, s. 14, ISSN 1231-904X .
- ↑ S. Golachowski Materiały do statystyki narodowościowej Śląska Opolskiego z lat 1910–1939, Poznań – Wrocław 1950. S. Popiołek Ziemia kozielska, Koźle 1963.
- ↑ Narodowy spis powszechny 1970 r., GUS, Warszawa 1971.
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 34 .
Linki zewnętrzne
- Serwis Kłodnicy. klodnica.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-18)].
- Kłodnice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 185 .
- Kłodnica, [w:] Archiwum wycinków prasowych, Instytut Śląski [dostęp 2021-03-18] .
- p
- d
- e
Części miasta wg TERYT (20) |
|
---|---|
Osiedla administracyjne (16) |
|
Inne osiedla |
|
Dawne miasta |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Koźle
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta (1945–75) |
|
Osiedla (1954–72) |
|
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|
- GND: 7723524-1
- PWN: 3923170