Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku
![]() | |||||||
Kaplica cmentarna | |||||||
![]() Kaplica grobowa Rylskich i Tchorznickich w Sanoku (2016) | |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | Sanok | ||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Sanoka ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie powiatu sanockiego ![]() | |||||||
![]() | |||||||
|
Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku – zabytkowa kaplica grobowa w dzielnicy Dąbrówka miasta Sanoka, pierwotnie powstała na terenie wsi Dąbrówka Ruska.
Historia
Kaplica znajduje się przy Alei Najświętszej Marii Panny na wschodnim skraju cmentarza w sanockiej dzielnicy Dąbrówka, położonego tuż powyżej przylegających do siebie dwóch świątyń: pierwotnie istniejącej – greckokatolickiej cerkwi św. Dymitra parafii pod tym wezwaniem[3] i później wzniesionego rzymskokatolickiego kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny parafii pod tym wezwaniem.
Kaplica pochodzi z 1842 lub z 2. poł. XiX wieku (według innego źródła sprzed 1848[4]). Pierwotnie w 1880 została określona w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich jako „kaplica grobowa i mszalna Tchorznickich i Urbańskich”. Tchorzniccy w XIX wieku byli właścicielami wsi Dąbrówka Polska i Dąbrówka Ruska. Rody ziemskie Rylskich i Tchorznickich zostały ze sobą skoligacone po tym, jak w 1853 Zygmunt Rylski poślubił Józefę Tchorznicką, córką Jana i Kornelii, z domu Stankiewicz[5].
Kaplica została wzniesiona na planie ośmioboku równoramiennego[6].
Około 1867 kaplica była odnawiana[4]. Podczas II wojny światowej (1939-1945) została zdewastowana[4]. W 1972 została włączona do uaktualnionego wówczas spisu rejestru zabytków Sanoka w jego nowych granicach administracyjnych (istniejących do 1977)[4].
Kaplica została wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków (A-211 z 6 sierpnia 2007)[2] oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Interior_of_Tchorznicki%2C_Stankiewicz%2C_Urba%C5%84ski_cemetery_chapel_in_Sanok_%282021%29c.jpg/240px-Interior_of_Tchorznicki%2C_Stankiewicz%2C_Urba%C5%84ski_cemetery_chapel_in_Sanok_%282021%29c.jpg)
Pochowani
W kaplicy zostali pochowani (faktycznie w jej podziemiach):
- Katarzyna Tchorznicka (1838-1842, córka Jana i Korneli)[8][9][a]
- Ignacy Tchorznicki (zm. 1845, syn Piotra i Katarzyny, 22-letni student filozofii)[10]
- Jakób Stankiewicz (zm. 1846, wdowiec[11][12], ojciec Korneli)
- Walentyna Urbańska, z domu Tchorznicka (zm. 1850) oraz córki Aleksandra (ur. 1847[13]) i Wanda[b]
- Jan Tchorznicki (1777-1868)[14]
- Piotr Tchorznicki (syn Jana i Korneli, zm. 1868[15])
- Erazm Stankiewicz (brat Korneli, 1798-1872)[16]
- Leon Stankiewicz (dziadek Korneli, zm. 1875)[17][c]
- Władysław Urbański (mąż Walentyny, zm. 1879)[18]
- Kornela Tchorznicka z domu Stankiewicz (żona Jana, zm. 1885)[19][20]
- Teofila Tchorznicka (1839-1899, córka Jana i Korneli)[21]
- Józefa Rylska, z domu Tchorznicka (córka Jana i Korneli, zm. 1907)
Portrety zmarłych, uwiecznione w emalii z XIX wieku, zostały umieszczone na ścianach nisz, w których spoczęli w niszach[6].
Uwagi
- ↑ Treść inskrypcji nagrobnej podaje datę śmierci Katarzyna Tchorznickiej 14 kwietnia 1842. Według księgi parafialnej tego dnia zmarła Katarzyna Tchorznicka, czteroletnia córka Jana i Kornelii Tchorznickich. Według innej wersji pochowana to Katarzyna Tchorznicka z domu Wolańska (zm. 1842, żona Ignacego, matka Jana).
- ↑ Nagrobek Walentyny Urbańskiej znajduje się obok kaplicy. Córką Władysława i Walentyny Urbańskich była Teodora Wanda, żyjąca w latach 1848-1857, zob. Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 18 (poz. 4). Księga chrztów 1836–1857. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 196.
- ↑ Według księgi parafialnej Leon Stankiewicz zmarł 16 listopada 1875. Na fotografii nagrobnej wpisano datę 16 listopada 1875.
Przypisy
- ↑ Ewidencja. zabytek.gov.pl. [dostęp 2021-08-20].
- ↑ a b Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 30 czerwca 2021 r. Woj. podkarpackie. nid.pl. s. 148. [dostęp 2021-09-25].
- ↑ Kwestionariusze ↓, s. 2.
- ↑ a b c d Artur Bata. Działalność Powiatowego Konserwatora Zabytków w Sanoku w 1972 r.. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 17-18, s. 92, 1973. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.
- ↑ Historia rodziny Mniszek Tchorznickich - osiadłych w Pisarowcach. tchorznicki.com. [dostęp 2014-11-03].
- ↑ a b Kwestionariusze ↓, s. 9.
- ↑ Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].
- ↑ Księga chrztów 1836–1857. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 28.
- ↑ Księga zmarłych 1831–1855 Sanok. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 76 (poz. 65).
- ↑ Księga zmarłych 1831–1855 Sanok. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 98 (poz. 6).
- ↑ Księga zmarłych 1831–1855 Sanok. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 115 (poz. 123).
- ↑ Borys Łapiszczak: Sanok i Województwo Podkarpackie na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. VII. Sanok: Poligrafia, 2004, s. 79. ISBN 83-915388-4-2.
- ↑ Księga chrztów 1836–1857. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 184 (poz. 64).
- ↑ Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 191 (poz. 75).
- ↑ Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 194 (poz. 99).
- ↑ Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 277 (poz. 183).
- ↑ Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 343 (poz. 120).
- ↑ Władysław Urbański z Urbanic h. Nieczuja. sejm-wielki.pl. [dostęp 2019-03-10].
- ↑ Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 106 (poz. 135).
- ↑ Kronika. „Echo z nad Sanu”. Nr 23, s. 3, 4 października 1885.
- ↑ Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 293 (poz. 28).
Bibliografia
- Dąbrówka Polska (10), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 937 .
- Dąbrówka Ruska (10), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 937 .
- M. Puraczyńska: Kwestionariusze z badania środowiska. Dąbrówka Ruska. 1936/1938, s. 1-17.
Zobacz też
- Aleksander Mniszek-Tchorznicki
- Zespół pałacowo-parkowy Rylskich i Tchorznickich w Sanoku
- Budynek przy ul. 2 Pułku Strzelców Podhalańskich 1 w Sanoku
- Zabytki Sanoka
- Lista zabytków w gminie Sanok w artykule "Wiki Lubi Zabytki"
- Kaplica grobowa Habermannów w Sanoku