Lingotto
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Fiat_Lingotto_veduta-1928.jpg/300px-Fiat_Lingotto_veduta-1928.jpg)
Lingotto – dzielnica miasta Turyn (Włochy), a także lokalizacja byłej fabryki Fiata[1], którą wzniesiono w latach 1916–1923[2].
Fabryka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_3.jpg/180px-Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_3.jpg)
Projekt autorstwa architekta Matté Trucco[3] był nietypowy, ponieważ przedstawiał pięć kondygnacji, z surowcami na parterze, a samochody składane były wzdłuż rozbudowanych linii produkcyjnych i przemieszczały się w górę budynku[4]. Wykończone pojazdy wywożono na dach fabryki by sprawdzić je na torze testowym[5]. Kiedy ją otworzono była największą fabryką samochodów na świecie[6]. Kiedy budynek powstał, był on uważany za awangardowy[7]; francuski architekt Le Corbusier nazwał obiekt „jednym z najbardziej imponujących widoków dostarczonych przez przemysł”[8] i „wskazówką do planowania urbanistycznego”[6]. Przez ponad 60 lat funkcjonowania fabryki, zaprojektowano i wyprodukowano w Lingotto wiele z najbardziej rozpoznawalnych modeli Fiata[9].
W latach 70. fabryka stała się przestarzała i zadecydowano, by ostatecznie ją zamknąć w 1982 roku[10]. Likwidacja zakładu wywołała szeroką dyskusję na temat przyszłości kompleksu, a także jak odtworzyć te obiekty odprzemysławiając je[10].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Lingotto-2.jpg/320px-Lingotto-2.jpg)
Po przeprowadzeniu konkursu architektonicznego w 1983 roku, Renzo Piano otrzymał zadanie przearanżowania kompleksu w muzeum wielofunkcyjne oraz placówkę kulturalną. Centrum stało się z czasem w głównej mierze rozległym centrum handlowym, a także konferencyjnym[11]. Na terenie przebudowanego kompleksu znalazły się: sale koncertowe, sale kinowe (11)[12], centrum konferencyjne, pasaże handlowe oraz hotele[13]. W obiektach należących wcześniej do Fiata zlokalizowana została także szkoła inżynierska dla Politechniki w Turynie[14]. Piano przekształcił część terenów wokół byłej fabryki Fiata przesuwając lasy z okolic parkingu znacznie bliżej budynku, gdzie ziemia wcześniej była jałowa, co pomogło wyraźniej wyeliminować industrialny krajobraz[15].
W 1992 roku otworzono w Lingotto centrum wystawowe, w 1994 roku – centrum konferencyjne i audytorium, w 1995 roku – dwa hotele, a galeria handlowa powstała tam w 2002 roku[16]. Tor na dachu budynku pozostał i odpłatnie udostępniony został dla zwiedzających jako część centrum kultury Pinacoteca Agnelli.[17].
Transport w Lingotto
W dzielnicy Lingotto znajduje się jedna z trzech głównych stacji kolejowych w Turynie[18] oraz stacja metra[19].
Pozostałe informacje
- Testowy tor na dachu byłej fabryki pojawił się w sekwencji ucieczki w filmie Włoska robota (1969)[20].
- W dzielnicy Lingotto zbudowano halę widowiskowo-sportową Oval Lingotto. Obiekt powstał na potrzeby organizacji XX Zimowych Igrzyskach Olimpijskich (2006); podczas imprezy w hali odbywały się zawody łyżwiarstwa szybkiego[21].
- Budynek i tor testowy fabryki Fiata pojawił się w pierwszym odcinku programu motoryzacyjnego James May’s Cars of the People (2014)[22].
![Testowy i wyścigowy tor na dachu byłej fabryki Fiata (Lingotto, Turyn).](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_1.jpg/775px-Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_1.jpg)
![Testowy i wyścigowy tor na dachu byłej fabryki Fiata (Lingotto, Turyn).](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_2.jpg/775px-Fiat_Lingotto_Rooftop_Racetrack_2.jpg)
Przypisy
- ↑ praca zbiorowa: Turyn. Miniprzewodnik. Helion, 2012, s. 14. ISBN 978-83-7853-173-9. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Ed Wall, Tim Waterman: Basics Landscape Architecture 01: Urban Design. AVA Publishing, 2010, s. 93. ISBN 978-2-940411-12-2. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Michael Stratton: Industrial Buildings: Conservation and Regeneration. Taylor & Francis, 2003, s. 54. ISBN 978-1-135-80781-8. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Bjorn N. Sandaker, Arne P. Eggen, Mark R. Cruvellier: The Structural Basis of Architecture. Routledge, 2013, s. 174. ISBN 978-1-135-66687-3. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Gregory Votolato: Car. Reaktion Books, 2015, s. 168. ISBN 978-1-78023-459-5. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ a b Steven Parissien: The Life of the Automobile: A New History of the Motor Car. Atlantic Books Ltd, 2013, s. 60. ISBN 978-1-78239-021-3. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Michelangelo Sabatino: Pride in Modesty: Modernist Architecture and the Vernacular Tradition in Italy. University of Toronto Press, 2011, s. 186. ISBN 978-1-4426-6737-2. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Marco Brizzi, Maurizio Sabini: La nuova Torino: atti del convegno internazionale. Alinea Editrice, 2011, s. 129. ISBN 978-88-6055-651-6. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Richard Poulin: Graphic Design and Architecture, A 20th Century History: A Guide to Type, Image, Symbol, and Visual Storytelling in the Modern World. Rockport Publishers, 2012, s. 193. ISBN 978-1-61058-633-7. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ a b R.H. Williams, B. Wood: Industrial Property Markets in Western Europe. Taylor & Francis, 2006, s. 145. ISBN 978-1-135-82959-9. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Diane Ghirardo: Italy: Modern Architectures in History. Reaktion Books, 2013, s. 172. ISBN 978-1-86189-969-9. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Remo Dalla Longa: Urban Models and Public-Private Partnership. Springer Science & Business Media, 2011, s. 29. ISBN 978-3-540-70508-6. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Rachel Xiang Feng, Alexander Otgaar, Christian Berger, Leo van den Berg: Industrial Tourism: Opportunities for City and Enterprise. Ashgate Publishing, Ltd., 2012, s. 130. ISBN 978-1-4094-8857-6. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Andrea Colantonio, Richard Burdett, Philipp Rode: Transforming Urban Economies: Policy Lessons from European and Asian Cities. Routledge, 2013, s. 95. ISBN 978-1-134-62216-0. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Michael Kimmelman. Taking Parking Lots Seriously, as Public Spaces (Paved, but Still Alive). „The New York Times”, 6 stycznia 2012. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. OCLC 1645522. (ang.).
- ↑ różni autorzy (redaktor: Raffaele Lemme): Gli edifici della cultura e dell’arte – Le case degli Italiani: La civiltà e il progresso dell’Italia unita. Gangemi Editore spa, s. 123. ISBN 978-88-492-4744-2. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ brak: Insight Guides. T. 42: Italy. Apa Publications (UK) Limited, 2014, s. 461. ISBN 978-1-78005-737-8. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ T Turner: Italy 2016: Have an Adventure!. T Turner, 2016, s. 100. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ metropolitana. gtt.to.it. [dostęp 2016-04-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (8 września 2015)]. (wł.).
- ↑ Dana Facaros, Michael Pauls: Italian Riviera and Piedmont. New Holland Publishers, 2006, s. 216. ISBN 978-1-86011-308-6. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ Peter Culley, John Pascoe: Sports Facilities and Technologies. Routledge, 2009, s. 54. ISBN 978-1-134-04729-1. [dostęp 2016-04-01].
- ↑ James May's Cars of the People S1E1 – English Transcript | Readable. allreadable.com. [dostęp 2016-04-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (1 kwietnia 2016)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Lingotto |
- Była fabryka Fiata widoczna z lotu ptaka, Google Earth (ang.)
- Treccani: lingotto_res-231c72d9-e841-11e0-8562-00271042e8d9