Ludwik Turulski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 31 lipca 1894 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 marca 1952 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1952 |
Siły zbrojne | Armia Cesarstwa Niemieckiego |
Jednostki | 23 pułku saperów |
Stanowiska | dowódca kompanii |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Ludwik Aleksander Turulski (ur. 31 lipca 1894 w Lekartach, zm. 25 marca 1952 w Londynie) – pułkownik saperów inżynier Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Polskich Sił Zbrojnych.
Życiorys
Ludwik Aleksander Turulski urodził się 31 lipca 1894 roku w Lekartach, w powiecie lubawskim należącym wówczas do prowincji Prusy Zachodnie. Uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Grudziądzu, które ukończył w 1913 roku.
Jesienią 1914 roku, Po wybuchu I wojny światowej, został powołany do armii niemieckiej. Służył w 23 pułku saperów, w którym ukończył kurs aspirantów oficerskich. W 1915 roku, jako podoficer został skierowany na front zachodni. Wziął udział w walkach nad Marną i we Flandrii, gdzie został ranny. W 1917 roku został przeniesiony na front wschodni, gdzie walczył z bolszewikami na Ukrainie i Krymie.
Latem 1919 roku przedostał się przez linię demarkacyjną i wstąpił do Wojska Polskiego. Wziął udział w powstaniu wielkopolskim[1]. Następnie służył w II batalionie saperów wielkopolskich w Poznaniu. Później został przeniesiony do 64 pułku piechoty w Grudziądzu i wyznaczony na stanowisko dowódcy kompanii technicznej, z którą 1 maja 1920 roku wyruszył na front. Wziął udział w walkach z bolszewikami w Grupie Poleskiej. 3 czerwca 1920 roku w bitwie pod Rościułkami nad Berezyną, ze swoją kompanią odparł atak przeważających sił przeciwnika. Następnie, 14 czerwca wziął pod swoją komendę II batalion 64 pp i odrzucił atak bolszewików na przyczółek mostowy Rzeczyca nad Dnieprem. W następnej walce został ciężko ranny w pierś i przebywał w szpitalu. 5 kwietnia 1921 roku został przeniesiony do Szefostwa Inżynierii i Saperów Dowództwa Okręgu Generalnego „Pomorze”. Był wówczas podporucznikiem piechoty[2].
Po wojnie, do 1923 roku był adiutantem w batalionie saperów 7 pułku saperów, a następnie zastępcą szefa Inżynierii i Saperów w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu. 31 grudnia 1925 roku został przeniesiony z Szefostwa Inżynierii i Saperów OK VIII do Szefostwa Wojsk Technicznych OK VIII[3]. 25 października 1926 roku został przeniesiony z Szefostwa Saperów OK VIII do 8 pułku saperów w Toruniu na stanowisko dowódcy batalionu[4]. Później został przesunięty na stanowisko kwatermistrza. 31 października 1927 roku został ponownie przesunięty na stanowisko dowódcy IV batalionu saperów[5][6]. W listopadzie 1929 roku został zastępcą dowódcy 8 batalionu saperów w Toruniu[7]. W marcu 1932 roku został wyznaczony na stanowisko oficera saperów w dowództwie 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu[8]. W czerwcu 1933 roku otrzymał przeniesienie do dowództwa 1 Brygady Saperów w Modlinie na stanowisko oficera sztabu[9]. Później pełnił służbę w Departamencie Technicznym Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisku szefa wydziału. Z dniem 1 grudnia 1934 roku został wyznaczony na stanowisko kierownika Kierownictwa Zaopatrzenia Saperów w Warszawie[10]. W 1938 roku objął stanowisko dowódcy 2 pułku Saperów Kaniowskich w Puławach, z którym uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 roku.
Po zakończonej kampanii, przez Węgry przedostał się do Francji, gdzie został komendantem Centrum Wyszkolenia Saperów w Angers. Wziął udział w jego organizowaniu, a następnie ewakuacji do Anglii. W okresie od 1 lipca do 18 sierpnia 1940 roku był dowódcą batalionu saperów Korpusu, a następnie szefem Saperów Naczelnego Wodza. W 1941 roku został członkiem Polskiej Misji Wojskowej w Kanadzie. W 1942 roku ponownie objął stanowisko komendanta Centrum Wyszkolenia Saperów. W latach 1943–1947 był dowódcą saperów I Korpusu Polskiego. Zmarł 25 marca 1952 roku w Londynie.
Ludwik Turulski był żonaty z Małgorzatą Kunegundą z Trzcińskich (ur. 1893). Żona pułkownika była przewodniczącą Koła Rodziny Wojskowej w Puławach. Zmarła 10 grudnia 1938 roku w Warszawie. Została pochowana 14 grudnia 1938 roku na cmentarzu garnizonowym w Toruniu, obok matki Anny z Tatulińskich Trzcińskiej (zm. 15 lutego 1930 roku)[11][12].
Awanse
- podporucznik – 1920
- porucznik – 19 stycznia 1921 zatwierdzony z dniem z 1 kwietnia 1920 w „grupie byłej armii niemieckiej”[13][14].
- kapitan – 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[15]
- major – 1924 – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924[16]
- podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936[17]
- pułkownik –
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości (17 września 1932)[18]
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie)
- Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1936)[19][20]
- Krzyż Żelazny I klasy (Prusy)
- Krzyż Żelazny II klasy (Prusy)
Przypisy
- ↑ Adam Szugajew, Saperzy w Służbie Polsce ..., s. 634-635.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 16 kwietnia 1921 roku, s. 769.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 140 z 31 grudnia 1925 roku s. 761.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 376.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 327.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 576, 593.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 391.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 238.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 28 czerwca 1923 roku, s. 140.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 267.
- ↑ Nekrolog ś.p. Małgorzaty Kunegundy z Trzcińskich Turulskiej. „Polska Zbrojna”. 342, s. 4, 1938-12-11. Warszawa. .
- ↑ Nekrolog ś.p. Małgorzaty z Trzcińskich Turulskiej. „Polska Zbrojna”. 343, s. 4, 1938-12-12. Warszawa. .
- ↑ ” Spis oficerów czynnie służących w dniu 1 VI 1921”, s. 345.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 5 lutego 1921 roku, poz. 142.
- ↑ Rocznik oficerski 1923, s. 106, 907.
- ↑ Rocznik oficerski 1924, s. 59.
- ↑ Rocznik oficerski 1939, s. 242.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 217, poz. 249 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 66, poz. 131 „za zasługi w służbie wojskowej”.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 1 z 19 marca 1936 s. 2
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Zdzisław Barszczewski, Władysław Jasieński: Sylwetki saperów. Warszawa: Dom Wydawniczy „Bellona”, 2001, s. 134–135. ISBN 83-11-09287-7.
- Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1923.
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924.
- Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.
- Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939; stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Księgarnia Akademicka Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2006. ISBN 83-7188-899-6.