Marko Wowczok
![]() Marija Wilinska – Marko Wowczok | |||
Data urodzenia | 10 grudnia?/22 grudnia 1833 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 28 lipca?/10 sierpnia 1907 | ||
|
Marko Wowczok (ukr. Марко Вовчок), właśc. Marija Ołeksandriwna Wilinska (ur. 10 grudnia?/22 grudnia 1833, zm. 28 lipca?/10 sierpnia 1907) – ukraińska pisarka.
Życiorys
Przedstawicielka szkoły realistycznej w prozie ukraińskiej drugiej połowy XIX wieku. Wywodziła się z rodziny drobnej szlachty, pielęgnującej tradycję, co miało wpływ na ukształtowanie się jej późniejszej osobowości, już wtedy miała styczność z wybitnymi pisarzami i folklorystami.
W latach 1851–1858 mieszkała w Czernihowie, Kijowie, Nemyrowie, potem przeprowadziła się do Petersburga, gdzie poznała Tarasa Szewczenkę (który wysoko oceniał jej twórczość) oraz inne osobowości ze świata kultury, w tym byłych członków Bractwa Cyryla i Metodego (Wasyl Biłozerski, Mykoła Kostomarow, Pantełejmon Kulisz).
Od 1859 roku przebywała w Paryżu, brała aktywny udział w tamtejszym życiu kulturalnym. Znaczącą rolę w formowaniu jej estetycznych horyzontów odegrał M. Dobrol’ubow, Wowczok utrzymywała także kontakty z czeskimi i polskimi artystami. Po 1867 roku powróciła z Francji, zajmowała się działalnością dziennikarską i wydawniczą oraz pracą translatorską.
Jej działalność literacką inauguruje wydanie w 1857 roku zbioru „Narodni opowidannia”, w skład którego wchodzą utwory napisane w okresie pobytu w Nemyrowie: „Sestra”, „Kozaczka”, „Czumak” o tematyce społecznej i problemach wsi pańszczyźnianej. Antypańszczyźniany charakter ma utwór „Instytutka” (1859), dedykowany Tarasowi Szewczence.
W pierwszych latach pobytu za granicą powstają opowiadania: „Łedaszczycia” i „Projdyswit”, opowiadanie „Dwa syny” (1861). W tym okresie Wowczok zbliża się do gatunku powieści psychologicznej: „Try doli”, powieści historycznej oraz pisze opowiadania dla dzieci: „Karmeluk”, „Newilnyczka”, „Marusia”. Pisarka tworzy gatunek bajki o charakterze społeczno-obyczajowym: „Dewjat’ bratiw i desiata sestryczka Hala”. Część ww. utworów weszła w skład drugiego zbioru opowiadań wydanego w Sankt Petersburgu w 1862 roku. W języku rosyjskim powstają: „Żyli da byli tri siestri”, „Czerwonyj korol'”, „Głuchoj goradak”. Na język rosyjski przełożyła wiele utworów z języka francuskiego, angielskiego, polskiego i niemieckiego.
Marko Wowczok wniosła do literatury ukraińskiej utwory reprezentujące gatunki z pogranicza prozy społecznej. Część utworów już za życia autorki cieszyła się ogromną popularnością, jak chociażby adresowana do dzieci „Marusia”, przełożona na kilka języków.
Bibliografia
- „Енциклопедія українознавства”, tom 1, s. 296, Lwów 2000, ISBN 5-7707-4048-5.
Linki zewnętrzne
- Twórczość Marko Wowczoka w serwisie Polona.pl
- ISNI: 0000000368650678, 0000000368650694, 000000036865066X, 0000000368650715, 0000000368650758, 0000000368650723, 0000000368650707, 0000000368650635, 0000000368650651, 0000000122780691, 0000000368650686
- VIAF: 32150777
- LCCN: n81139469
- GND: 118807919
- LIBRIS: 75kmn5kr19dx7sh
- BnF: 13487959r
- SUDOC: 035739592
- NLA: 36308991
- NKC: xx0005978
- RSL: 000052544
- BNE: XX5083673
- NTA: 069474532
- BIBSYS: 90210273
- CiNii: DA11094946
- Open Library: OL299237A
- PLWABN: 9810659068305606
- NUKAT: n94203923
- J9U: 987007304230505171
- CONOR: 115855459
- BLBNB: 000384348
- LIH: LNB:V*106582;=BI
- Britannica: biography/Marko-Vovchok
- Treccani: marko-vovcok
- БРЭ: 1921013
- ЕСУ: 35269
- NE.se: marko-vovtjok
- SNL: Marko_Vovtsjok
- VLE: marko-vovcok
- Catalana: 0040442
- Hrvatska enciklopedija: 65367