Marynarka Wojenna Ukrainy
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Siły zbrojne | |||
Nazwa skrócona | WMSU | ||
Data utworzenia | 12 października 1917 | ||
Bandera |
| ||
Najwyższe dowództwa | |||
Cywilne | Prezydent Ukrainy | ||
|
Marynarka Wojenna Ukrainy (ukr. Військово-Морські Сили Збройних Сил України (ВМСУ ЗСУ); Wijśkowo-Morśki Syły Ukrajiny) – jeden z czterech obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych, rodzajów Sił Zbrojnych Ukrainy. Powstała w 1992 roku. Składa się z sił nawodnych, podwodnych, lotnictwa morskiego, artylerii obrony wybrzeża i piechoty morskiej[1]; służy w niej 15 470 oficerów, żołnierzy i marynarzy[2].
WMSU operuje w basenie Morza Czarnego (w tym także na Morzu Azowskim i w delcie Dunaju[1]. Działalność oceaniczna nie jest z logistycznego i strategicznego punktu widzenia brana pod uwagę, chociaż MWU bierze udział w wielonarodowych akcjach prewencyjnych na Morzu Śródziemnym i Arabskim.
Historia
Dzieje ukraińskiej obecności na morzu sięgają XVI i XVII wieku, kiedy to Kozacy Zaporoscy organizowali wyprawy w dół Dniepru i Bohu, by atakować na swych zwrotnych czajkach miasta imperium osmańskiego nad Morzem Czarnym, zapuszczając się aż do Konstantynopola i Trapezuntu[3]. Jednym z najgroźniejszych dla Turków atamanów był Piotr Konaszewicz-Sahajdaczny.
1917-1921
W czasie wojny domowej w Rosji załogi kilku okrętów Floty Czarnomorskiej obsadzonych i dowodzonych przez Ukraińców uznały się za Marynarkę Wojenną nowo powstałej Ukraińskiej Republiki Ludowej. Dalsze poczynania uniemożliwiła utrata nadmorskich terytoriów.
Ukraina miała swoją flotę przez zaledwie pięć miesięcy. Początkowo było to 9 pancerników, 7 krążowników, 18 niszczycieli i wiele mniejszych jednostek, ale kres nadszedł bardzo szybko. Armia niemiecka maszerowała na Sewastopol z zamiarem przechwycenia Floty Czarnomorskiej. Dowódca floty kontradmirał Sablin (Rosjanin), kazał wciągnąć na maszty wszystkich okrętów błękitno-żółte bandery, by dać Niemcom znak, że panuje nad sytuacją, ale ci nie zamierzali respektować żadnych porozumień, tym bardziej, że zdominowane przez bolszewików załogi zaczęły wyprowadzać okręty w morze i kierować je do Noworosyjska.
W grudniu 1918 roku, kiedy pod Sewastopolem pojawiły się okręty Ententy, ukraiński kontradmirał W. Kłoczkowski (Вячеслав Клочковський) kazał podnieść na okrętach rosyjskie bandery św. Andrzeja, co miało być gestem dobrej woli. Jednak dowódcy sił Sprzymierzonych odczytali ów gest inaczej: zajęli okręty i przekazali je „białym”. Ukraińcom z całej floty został tylko niewielki oddział piechoty morskiej. Dowództwo marynarki istniało do roku 1921.
Współcześnie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/SKR-112-Ukraine.png/240px-SKR-112-Ukraine.png)
We wrześniu 1991 roku w Sewastopolu powstał Związek Oficerów Ukraińskich[4]. Związek ów stał się zalążkiem organizacyjnym ukraińskiej floty.
Na początku 1992 roku część personelu Floty Czarnomorskiej opowiedziała się za niepodległością Ukrainy. Już w styczniu przysięgę na wierność narodowi ukraińskiemu złożył personel kompanii szkolnej Szkoły Nurków Floty, żołnierze 880 Wydzielonego Batalionu Piechoty Morskiej i załogi kilku okrętów nawodnych[4].
Historia współczesnej Marynarki Wojennej Ukrainy rozpoczęła się 1 sierpnia 1992 roku, kiedy to została oficjalnie powołana do życia dekretem prezydenta Leonida Krawczuka. To zapoczątkowało długotrwały i bolesny proces podziału Floty Czarnomorskiej pomiędzy niepodległe państwo ukraińskie i Federację Rosyjską.
Pierwszym z epizodów tego procesu był przypadek dozorowca SKR-112 (projektu 159A) – pierwszego okrętu MWU[5]: 20 lipca 1992 załoga SKR-112 oznajmiła, że jest to ukraińska jednostka i podniosła ukraińską banderę. Dowództwo Floty w Moskwie uznało to za bunt i poleciło odpowiednio zareagować. Tymczasem okręt opuścił swą bazę na Krymie i skierował się do Odessy, co spowodowało pościg i próby staranowania przez okręty wciąż lojalne wobec Moskwy. Wkrótce kilka kolejnych okrętów, jak również jednostek pomocniczych i załóg instalacji brzegowych Floty Czarnomorskiej poszło w ślady SKR-112, ale reakcja nie była już tak ostra.
W roku 1997 nastąpił oficjalnie podział okrętów, baz i wyposażenia pomiędzy oba państwa. Nowa rosyjska zachowała historyczną nazwę „Floty Czarnomorskiej”, jak również prawo do użytkowania większości baz na Krymie na dziesięć lat, tj. do roku 2017. Nowo utworzona MWSU otrzymała pewną liczbę okrętów (w większości przestarzałych lub nie nadających się do użytkowania) i część instalacji brzegowych. Flota Czarnomorska straciła jednak kilka ważnych instalacji, takich jak NITKA (skrót nazwy symulatora lotów) w bazie treningowej lotnictwa morskiego w Saki, czy też bazę sił specjalnych w Oczakowie. Podział floty nadal wywołuje emocje, tym więcej, że wiele problemów dotyczących współpracy obu flot nie zostało rozwiązanych, co prowadzi do odnawiania się konfliktów.
Po roku 1997 większość ukraińskich jednostek została oddana na złom. W 2009 roku jedynie fregata „Hetman Sahajdaczny” była zdolna do podejmowania trudniejszych misji[6].
Wspólne ćwiczenia MWSU i Floty Czarnomorskiej podjęto ponownie w roku 2010, po siedmioletniej przerwie[7].
Większość sprzętu, uzbrojenia i wyposażenia MWSU, podobnie jak w pozostałych rodzajach sił zbrojnych Ukrainy, jest wciąż sowieckiego pochodzenia. W maju 2011 roku położono stępkę pod korwetę „Wołodymyr Wełykij” (korweta projektu 58250), pierwszą z czterech planowanych. W dniu 25 października 2012 roku w Kijowie w stoczni Leninska Kuznia odbyła się uroczystość rozpoczęcia budowy dwóch opancerzonych kutrów artyleryjskich proj. 58155 Gjurza-M przeznaczonych dla marynarki wojennej Ukrainy[8]. Obydwie jednostki miały wejść do służby w 2015 roku[9].
Okręty MWSU
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Ships_of_Ukrainian_Navy_in_Sevastopol%2C_2007.jpg/350px-Ships_of_Ukrainian_Navy_in_Sevastopol%2C_2007.jpg)
Flota MWSU w roku 2008/09 składała się z:
- 1 okręt podwodny typu Foxtrot
- 1 fregata typu Kriwak (okręt flagowy) – samozatopiona w 2022 r.
- 3 korwety typu Grisza
- 2 okręty rakietowe typu Tarantul II
- 2 okręty rakietowe typu Pauk
- 1 okręt desantowy typu Ropucha
- 2 trałowce typu Natia I
- 2 trałowce typu Sonia
- 2 małe okręty rakietowe typu Matka
- 1 kuter patrolowy typu Żuk
Inne okręty:
Nieukończony – nie oddany do eksploatacji:
- 1 krążownik typu Sława
Dalsze działania
19 grudnia 2008 roku ambasador Stanów Zjednoczonych w Kijowie William Taylor poinformował, że minister obrony Ukrainy Jurij Jechanurow i sekretarz obrony USA Robert Gates rozmawiali o możliwości odsprzedania Ukrainie 1-3 fregat z rezerw United States Navy[10]. Gdy prezydentem został Wiktor Janukowycz rozmowy na temat przejęcie fregat przerwano.
1 marca 2014 na rosyjskim portalu Regnum pojawiła się wiadomość o dymisji całego dowództwa Marynarki Wojennej Ukrainy. Ministerstwo Obrony Ukrainy nie wypowiedziało się na ten temat[11].
W wyniku kryzysu krymskiego Rosja przejęła kontrolę nad 51 okrętami ukraińskimi, a marynarce ukraińskiej pozostało tylko 10 okrętów[12]. Część okrętów Rosja później oddała[13]. Łącznie w wyniku wydarzeń krymskich do rosyjskiej Floty Czarnomorskiej (wg szacunków strony ukraińskiej)[14] przeszło ponad 6 tys. marynarzy MWU.
Okręty, które Ukraińcom udało się uratować przed Rosjanami, przeniesiono do portu w Odessie. Były to m.in. fregata flagowa „Hetman Sahajdaczny” oraz dziewięć innych, przeważnie mniejszych jednostek.
Wśród okrętów, które Ukraina straciła na rzecz Rosji, są m.in.: okręt podwodny „Zaporiżżia”, duży okręt desantowy „Kostiantyn Olszanśkyj”, korwety typu Grisza V „Ternopil” i „Łućk”, korweta typu Pauk „Chmielnicki”, trałowiec typu Natia „Czerkasy”, okręt dowodzenia(inne języki) typu Bambuk „Sławutycz” i holownik oceaniczny „Korec”[12].
Inwazja Rosji na Ukrainę
W czasie rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku dowódca okrętu flagowego marynarki wojennej Ukrainy, fregaty Hetman Sahajdaczny, która przechodziła remont w porcie, zdecydował o zatopieniu jednostki, by nie dostała się ona w ręce Rosjan[15].
Lotnictwo morskie
Aparat | Pochodzenie | Typ | Wersja | W służbie |
---|---|---|---|---|
Antonow An-26 | ![]() | Transportowy | An-26 | 7 |
Mil Mi-8 | ![]() | Śmigłowiec transportowy | Mi-8 | 8 |
Mil Mi-14 | ![]() | Śmigłowiec wielozadaniowy | Mi-14PL | 5 |
Beriew Be-12 | ![]() | Wodnopłat patrolowy | Be-12 | 6 |
Kamow Ka-29 | ![]() | Śmigłowiec szturmowy | Ka-29 | 16 |
Kamow Ka-27 | ![]() | Śmigłowiec morski | Ka-27/28 | 21 |
Bazy
Insygnia
-
- Proporzec dowódcy marynarki wojennej
- Bandera jednostek ratowniczych
- Bandera jednostek pomocniczych
- Bandera jednostek straży przybrzeżnej
- Proporzec jednostek straży przybrzeżnej
Przypisy
- ↑ a b c Marynarka Wojenna Sił Zbrojnych Ukrainy
- ↑ Biała Księga Ukraińskich Sił Zbrojnych 2007, s.111. mil.gov.ua. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-04-08)]..
- ↑ Serhiy Kharchenko, The Ukrainian Navy Chronological Discrepancy, The Ukrainian Observer, Issue 200
- ↑ a b Ukrainian Navy History, GlobalSecurity.org Website
- ↑ Ukrainian Navy, GlobalSecurity.org Website
- ↑ Zniszczenie Dywizjonu. [dostęp 2012-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-17)].
- ↑ Ukraina i Rosja podejmą wspólne ćwiczenia morskie, ITAR-TASS 12 marca 2010)
- ↑ Ukraińcy rozpoczynają budowę nowych okrętów wojennych dla swojej floty. defence24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-21)].
- ↑ Ukraina na sprzedaż
- ↑ Interfax-Ukraina. interfax.com.ua. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-15)]. (22 grudnia 2008)
- ↑ СМИ: Все командование Военно-морских сил Украины подало в отставку, Regnum.ru
- ↑ a b Marynarce wojennej pozostało tylko 10 okrętów, Interia.pl
- ↑ Семь кораблей ВМС Украины покинули территорию Крыма - Украина - TCH.ua [online], ru.tsn.ua [dostęp 2017-11-25] (ros.).
- ↑ Военный прокурор Одесского гарнизона открыл уголовные производства в отношении крымских дезертиров: список предателей-офицеров
- ↑ Ukraina zatopiła własną fregatę, by nie zdobyli jej Rosjanie na rp.pl
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Ministerstwa Obrony Ukrainy (ang.)
- Współczesne floty świata: Ukraina (ang.)
- Galeria zdjęć okrętów UMW
- Ukrainian Navy: ferial excursions into the past and present
- Hetman's government
- p
- d
- e
Afryka |
|
---|---|
Ameryka Południowa i Środkowa |
|
Ameryka Północna | |
Australia i Oceania | |
Azja | |
Europa |