Nocnik
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Pot_de_chambre_2.jpg/220px-Pot_de_chambre_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Chamber_pot.jpg/220px-Chamber_pot.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Bourdaloue_dsc02723.jpg/220px-Bourdaloue_dsc02723.jpg)
Nocnik – zbiornik trzymany zwyczajowo pod łóżkiem, używany zazwyczaj jako urynał. Nocniki są często ceramiczne i mają pokrywki. Inne materiały to tworzywa sztuczne, miedź, srebro, porcelana (bourdaloue), szkło (Kuttrolf), nocniki drewniane w kształcie rur wykorzystywane w Turkmenistanie. Szczególną formę nocników są tzw. Bourdaloue wykorzystywane przez kobiety. Nocniki te były bogato zdobione, czasami z napisem "Au plaisir des dames..." (ku uciesze dam). Podobno nazwa pochodzi od francuskiego katolickiego księdza Louisa Bourdaloue, który wygłaszał długie kazania i arystokratki dyskretnie oddawały mocz do nocnika, co pozwalało na dłuższe kontemplowanie kazania. Po wynalezieniu klozetu wodnego w XIX wieku nocniki straciły swoją popularność. W starożytnej Grecji i Rzymie uryna była zbierana z urynałów i wykorzystywana do wybielania pościeli (fermentacja moczu produkuje amoniak)[1]. Rzymska nazwa to matula, matella, matellio. Bogaci Rzymianie posiadali nocniki ze srebra i złota i prawo rzymskie przewidywało sposoby dziedziczenia tych urządzeń. W Anglii nocniki są dawane jako prezent ślubny. Obecnie coraz częściej spotyka się nocniki plastikowe, nieoddające w niczym przepychu dawnych dni.
Obecnie nocnikiem nazywa się przedmiot, najczęściej wykonany z tworzyw sztucznych, używany przez dzieci do oddawania moczu lub kału w fazie przejściowej pomiędzy używaniem pieluszek a toalety.
Nocnik jest też nazywany kaczką, urynałem.
Literatura
Jedno z najsłynniejszych polskich powiedzeń literackich
- Oto jak nas, biednych ludzi,
- Rzeczywistość ze snu budzi
które przeniknęło do języka potocznego jest związane z nocnikiem
- Jednej nocy, bawiąc wspólnie,
- Rycerz czuły był szczególnie.
- Ciągle mówił: "Ach! Ludmiło!"
- (Niby tak się to jej śniło.)
- Wciąż mężniej sobie poczynał,
- Aż łóżko wpadło w Urynał.
- Oto jak nas, biednych ludzi,
- Rzeczywistość ze snu budzi
("Ludmiła – powieść fantastyczna", Tadeusz Boy-Żeleński)
Zobacz też
- basen (naczynie)
![]() | Zobacz hasło nocnik w Wikisłowniku |
![]() | Zobacz galerię związaną z tematem: Nocnik |
Przypisy
- ↑ JJ Mattelaer, Some historical aspects of urinals, Worl. J. Urol. 1999, 17, 145-150.
- GND: 4499116-2
- NKC: ph1075667
- J9U: 987007284949005171
- NE.se: nattkärl, pott
- Catalana: 0128211