Obwód smoleński
obwód | |||||
Widok ogólny krajobrazu | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Siedziba | Smoleńsk | ||||
Kod ISO 3166-2 | RU-SMO | ||||
Gubernator | Aleksiej Ostrowskij | ||||
Powierzchnia | 49 779 km² | ||||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 18,51 os./km²[2] | ||||
Tablice rejestracyjne | 67 | ||||
Położenie na mapie Rosji![]() | |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa |
Obwód smoleński (ros. Смоленская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.
Geografia
Położenie i powierzchnia
Obwód leży w zachodniej części Rosji, przy granicy z Białorusią. Obwód graniczy z następującymi obwodami: na północnym zachodzie z obwodem pskowskim, na północy z obwodem twerskim, na północnym wschodzie z obwodem moskiewskim, na wschodzie z obwodem kałuskim, a na południu – z obwodem briańskim. Na zachodzie, po stronie białoruskiej do obwodu smoleńskiego przylegają: obwód mohylewski i obwód witebski.
Obwód smoleński zajmuje obszar 49 786 km².
Strefa czasowa
Obwód smoleński należał do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 należy przez cały rok do strefy UTC+03:00. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.
Rzeźba terenu
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Dnipro_Khortytsya.jpg/220px-Dnipro_Khortytsya.jpg)
Większa część obszaru obwodu smoleńskiego znajduje się na niezbyt wysokim terenie wyżynnym, na Grzędzie Smoleńsko-Moskiewskiej, stanowiącej zachodni kraniec Niziny Wschodnioeuropejskiej. Najwyższy punkt regionu znajduje się na wysokości 319 m n.p.m., zaś przeciętna wysokość bezwzględna w regionie to 220 m. Powierzchnia obwodu ma charakter pofałdowany i pagórkowaty; odznaczają się w niej głęboko wcięte doliny rzeczne. Miejscami na terenie obwodu występują niewielkie obszary nizinne, mające charakter lokalny (Nizina Wazuska, Wierchniednieprowska, Bieriezińska).
Hydrografia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Desna_River_in_Chernihiv.jpg/220px-Desna_River_in_Chernihiv.jpg)
Około 60% powierzchni obwodu należy do zlewiska Dniepru, 25% – do zlewiska Wołgi, a 15% – do zlewiska Dwiny Główną rzeką regionu jest Dniepr, ponadto innymi dużymi rzekami są jego dopływy: Soż, Desna, Wop, Wiaźma i in. Ponadto dość dużymi rzekami są dopływy Wołgi: Wazuza i Ugra.
Na obszarze obwodu nie ma wielkich jezior. Zbiorniki wodne znajdują się głównie w północno-zachodniej części regionu i są pochodzenia lodowcowego (znajduje się tam ok. 50 takich jezior).
Klimat
Na obszarze obwodu panuje klimat umiarkowany ciepły typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on dość chłodną zimą i ciepłym latem. Średnia temperatura stycznia to −8,5 ÷ −9 °C, a lipca +17 ÷ +18 °C.
W rejonie występuje ok. 600 mm opadów (zależnie od rejonu: od 530 do 650 mm), głównie w postaci deszczu, których maksimum przypada na okres letni (czerwiec – lipiec).
Okres wegetacyjny trwa średnio ok. 180 dni.
Świat roślinny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Sus_scrofa_ies.jpg/220px-Sus_scrofa_ies.jpg)
Pierwotną roślinność obwodu stanowią lasy mieszane, złożone m.in. z dębów, buków, sosen, świerków, brzóz. Obecnie zajmują one ok. 40% powierzchni regionu.
Na terenie obwodu znajduje się Park Narodowy Pojezierza Smoleńskiego, obejmujący obszar 146,2 tys. hektarów.
Świat zwierzęcy
Zwierzyna żyjąca w regionie to przedstawiciele typowej dla lasów mieszanych fauny: zające szaraki, lisy, jelenie, wilki, dziki i kuny. Spotyka się także niedźwiedzie, łasice, gronostaje i rysie. Żyją tutaj także gatunki przybyłe z terenów położonych bardziej na północ, m.in. łosie i zające bielaki.
Z ptaków spotkać można m.in. dzięcioły, sowy, drozdy, głuszce i gile.
W sumie na terenie obwodu występuje 55 gatunków ssaków, ok. 260 gatunków ptaków i ryb (m.in. okonie, sandacze, leszcze, szczupaki i miętus pospolity).
Historia ziemi smoleńskiej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Matejko_King_Wladyslaw_IV_Near_Smolensk.jpg/220px-Matejko_King_Wladyslaw_IV_Near_Smolensk.jpg)
Miasto Smoleńsk powstało na ziemiach Krywiczów, zaś pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 863. W 882 miasto włączono do Rusi Kijowskiej. Po jej rozpadzie, w XII wieku powstało Wielkie Księstwo Smoleńskie, które w momencie swego największego rozwoju terytorialnego władało na obszarze odpowiadającym mniej-więcej terytorium dzisiejszego obwodu.
Od połowy XIII w. rozpoczął się upadek tego państwa, a od 1404 wchodziło ono w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego[3]. W 1514 Smoleńsk, a następnie inne ziemie dawnego księstwa weszły w skład Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. W 1610 Polacy pod wodzą hetmana Stanisława Żółkiewskiego stoczyli tu zwycięskie bitwy, m.in. pod Carowym Zajmiszczem i pod Kłuszynem.
Ponownie miasto i część dzisiejszego obwodu zostały włączone do I Rzeczypospolitej w 1618, na mocy rozejmu w Dywilinie. Stan taki trwał do 1654 (formalnie od 1667 – rozejm andruszowski, podpisany w tutejszej wsi Andruszowo), kiedy to miasto i okolice zaanektowała Rosja[4]
W 1708 z terenów zbliżonych do dzisiejszego obwodu utworzono gubernię smoleńską.
W okresie najazdu Napoleona Bonaparte na Rosję na ziemiach obwodu miała miejsce duża bitwa, znana jako bitwa pod Smoleńskiem. W jej wyniku zginęło 20 tys. żołnierzy, nie całkiem pokonani Rosjanie wycofali się, a Francuzi zajęli miasto.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Tablica_z_nazwiskami_ofiar_mordu_katy%C5%84skiego_-_kwiecie%C5%84_2013.jpg/220px-Tablica_z_nazwiskami_ofiar_mordu_katy%C5%84skiego_-_kwiecie%C5%84_2013.jpg)
Na przełomie XIX i XX w. (do rewolucji październikowej) znajdowały się tu polskie posiadłości Lednickich (Borek) i Koźlińskich (Gniezdowo i Katyń).
Po rewolucji październikowej w 1929 powstał w ramach Rosyjskiej FSRR obwód zachodni, obejmujący tereny znacznie większe niż dzisiejszy obwód. Po jego podziale, 27 września 1937 utworzono obwód smoleński.
W czasie II wojny światowej w 1940 w tutejszej wsi Katyń Sowieci przeprowadzili tu zbrodnię katyńską. Od lipca 1941 do sierpnia/września 1943 teren obwodu okupowany był przez Niemców. Obszar poniósł wtedy duże straty ludnościowe i gospodarcze.
W 2010 miejsce katastrofy polskiego Tu-154.
Ludność
W obwodzie mieszka 921 127 ludzi, 663 281 żyje w miastach, 257 846 na terenach wiejskich (2021)[1].
W 2006 obwód był zamieszkany przez 1005,9 tys. osób. Gęstość zaludnienia wynosi średnio 20,2 os./km², zaś poziom urbanizacji sięga 71%. Około 1/3 populacji zamieszkuje w stolicy obwodu – Smoleńsku.
Liczba mieszkańców obwodu, podobnie jak liczba mieszkańców całej Rosji, systematycznie spada. W 2005 żyło tutaj 1 019 000 osób (szacunkowo), podczas gdy jeszcze w 2002 – 1 049 574 (dane spisowe), a w 1989 1 158 299 (dane spisowe).
Narodowości
Narodowy skład populacji:
(wymieniono tylko narody liczące powyżej tysiąca przedstawicieli; dane według wyników spisu powszechnego z 2002)
Naród | Liczebność (w tys.) |
---|---|
Rosjanie | 980,1 |
Ukraińcy | 17,4 |
Białorusini | 16,2 |
Ormianie | 3,9 |
Cyganie | 3,0 |
Tatarzy | 2,4 |
Azerowie | 2,4 |
Żydzi | 1,4 |
Niemcy | 1,1 |
Miasta
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B9_%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C_2.jpg/220px-%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B9_%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C_2.jpg)
Na terenie obwodu smoleńskiego znajduje się 15 miast i 12 osiedli typu miejskiego
Nazwa | Nazwa rosyjska | Liczba mieszkańców (2006) |
---|---|---|
Chosławicze1) | Хиславичи | 4 495 |
Chołm-Żyrkowskij1) | Холм-Жирковский | 3 675 |
Diemidow | Демидов | 8 266 |
Diesnogorsk | Десногорск | 31 919 |
Dorohobuż | Дорогобуж | 11 706 |
Duchowszczina | Духовщина | 4 389 |
Gagarin | Гагарин | 27 406 |
Gołynki1) | Голынки | 3 852 |
Izdieszkowo1) | Издешково | 1 905 |
Jarcewo | Ярцево | 50 748 |
Jelnia | Ельня | 10 154 |
Kardymowo1) | Кардымово | 4 981 |
Krasny1) | Красный | 4 610 |
Monastyrszczina1) | Монастырщина | 4 232 |
Oziornyj1) | Озёрный | 6 211 |
Poczynok | Починок | 9 337 |
Prżewalskoje1) | Пржевальское | 2 021 |
Rosław | Рославль | 55 894 |
Rudnia | Рудня | 9 697 |
Safonowo | Сафоново | 46 045 |
Szumiaczi1) | Шумячи | 4 570 |
Smoleńsk | Смоленск | 317 915 |
Syczowka | Сычёвка | 8 112 |
Ugra1) | Угра | 4 716 |
Wieliż | Велиж | 7 807 |
Wierchniednieprowskij1) | Верхнеднепровский | 13 832 |
Wiaźma | Вязьма | 55 950 |
Podział administracyjny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Smolensk_admin_divisions.png/300px-Smolensk_admin_divisions.png)
Obwód smoleński podzielony jest na 24 rejony. Dwa miasta: stolica regionu – Smoleńsk oraz Diesnogorsk nie wchodzą w skład żadnego rejonu i stanowią miasta wydzielone na prawach rejonu.
- Rejony
- chisławiczski (ros. Хиславичский район)
- chołm-żyrkowski (ros. Холм-Жирковский)
- diemidowski (ros. Демидовский район)
- dorohobuski (ros. Дорогобужский район)
- duchowszczyński (ros. Духовщинский район)
- gagariński (ros. Гагаринский район)
- glinkowski (ros. Глинковский район)
- jarcewski (ros. Ярцевский район)
- jelnieński (ros. Ельнинский район)
- jerszycki (ros. Ершичский район)
- kardymowski (ros. Кардымовский район)
- krasninski (ros. Краснинский район)
- monastyrszcziński (ros. Монастырщинский район)
- nowodugiński (ros. Новодугинский район)
- poczinkowski (ros. Починковский район)
- rosławski (ros. Рославльский район)
- rudniański (ros. Руднянский район)
- safonowski (ros. Сафоновский район)
- smoleński (ros. Смоленский район)
- syczowski (ros. Сычёвский район)
- szumiacki (ros. Шумячский район)
- tiomkiński (ros. Тёмкинский район)
- ugrański (ros. Угранский район)
- wiaziemski (ros. Вяземский район)
- wieliski (ros. Велижский район)
Gospodarka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Smolensk_Station.jpg/220px-Smolensk_Station.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Smolensk_NPP_2013-05-07.jpg/220px-Smolensk_NPP_2013-05-07.jpg)
Przemysł
Na terenie obwodu istnieje rozwinięty przemysł. Najważniejszymi jego gałęziami są budowa maszyn i obróbka metali, które obejmują m.in. wytwórstwo urządzeń i maszyn elektrycznych i elektronicznych, produkcję pojazdów itd. Rozwinięty jest także przemysł chemiczny i petrochemiczny (produkcja nawozów sztucznych i mas plastycznych) oraz spożywczy: mleczarski, olejowy i przetwórstwa owocowo-warzywnego. Istotne znaczenie ma też przemysł lekki – lniany i bawełniarski, a także produkcja dzianin oraz szwalnictwo i obuwnictwo. Duże znaczenie ma przemysł związany z szeroko rozumianą elektroenergetyką, obejmującą też wydobycie węgla i torfu, a także eksploatacja lasów i powiązane z nią gałęzie gospodarki: przemysł celulozowo-papierniczy i meblowy.
Rolnictwo
Ważną gałęzią gospodarki w obwodzie jest rolnictwo. W uprawie przeważają zboża, ziemniaki, warzywa oraz rośliny pastewne. Istotne znaczenie ma także uprawa lnu. Korzystny klimat pozwala na rozwój produkcji owoców. Chów i hodowla zwierząt obejmuje zwłaszcza bydło (o profilu mleczno-mięsnym) i świnie, a także drobiu. Ponadto w rejonie istnieje chów koni. Spore znaczenie ma pszczelarstwo.
Bogactwa naturalne
Na terenie obwodu występują złoża węgla brunatnego (szacunkowe zasoby – 1,5 mld ton) i torfu (ok. 450 mln ton). Istnieją także złoża margla, fosforytów, a także surowców używanych w budownictwie: piasków, wapieni, dolomitów i glin. Występują tutaj także źródła wód mineralnych (siarkowo-wapniowo-magnezowych). W miejscowych jeziorach znajdują się zasoby sapropelu szacowane na 150 mln m³.
Tablice rejestracyjne
Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie smoleńskim mają oznaczenie 67 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Galeria zdjęć
- Kreml w Smoleńsku
- XVII-wieczna baszta we Wiaźmie
- Tieriemok w Tałaszkinie
- Kamień upamiętniający rozejm andruszowski między Polską a Rosją w Andruszowie
-
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Nasielenije riegionow Rossii 2021: czislennostʹ, krupnyje riegiony Rossii i fied. okruga spisok23.03.2021. [w:] Sajt o stranach, gorodach, statistikie nasielenija i pr. [on-line]. www.statdata.ru, 2021-03-23. [dostęp 2021-05-09]. (ros.).
- ↑ Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2021 года и в среднем за 2020 год [online] [dostęp 2021-03-17] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-04] .
- ↑ Согласно статье «Смоленская земля» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона.
- ↑ Согласно статье «Смоленская губерния» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона.
Linki zewnętrzne
- strona obwodu smoleńskiego (ros.)
- Informacje o obwodzie. terrus.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-16)]. (ros.).
- Strona lokalnego parlamentu (ros.)
- Informacje o obwodzie (ros.)
- p
- d
- e
- Podmioty Federacji Rosyjskiej
- p
- d
- e
Rejony |
|
---|---|
Miasta wydzielone |
- PWN: 3976810
- Britannica: place/Smolensk-oblast-Russia
- БРЭ: 3840067
- SNL: Smolensk_-_fylke
- Catalana: 0063158