Ogórek kiwano
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | dyniowce | ||
Rodzina | dyniowate | ||
Rodzaj | |||
Gatunek | ogórek kiwano | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cucumis metuliferus E.Mey. ex Naudin Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 4, 11:10. 1859[3][4] | |||
|
Ogórek kiwano, kiwano, ogórek kolczasty, ogórek afrykański (Cucumis metuliferus) – gatunek ogórka. W naturze występuje w Afryce od Kraju Przylądkowego po Senegal i Sudan na północy, także Jemen na Półwyspie Arabskim[3].
Etymologia
Nazwę kiwano nadano mu w Nowej Zelandii, pochodzi ona od słów kiwi i banan, gdyż przypomina pod względem smaku i aromatu te owoce. W anglojęzycznych krajach nazywany jest też rogatym ogórkiem lub rogatym afrykańskim melonem[5].
Morfologia
- Łodyga
- Długa, płożąca się.
- Kwiaty
- Żółtopomarańczowe, nieco mniejsze niż u krajowego ogórka. Są to kwiaty rozdzielnopłciowe, ale na jednej roślinie występują zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie (roślina jednopienna).
- Owoce
- Owalne, długości 10–15 cm o wadze 200–300 g. Skórka kiwano ma barwę początkowo zieloną, a następnie jaskrawo-pomarańczową z jasnymi plamami. Wnętrze owocu wypełnia zielonożółty miąższ, zawierający ok. 500 nasion.
Zastosowanie
Roślina uprawna. Jest uprawiane w niektórych krajach jako warzywo. Jak przystało na roślinę pochodzącą z tropików jest gatunkiem wybitnie ciepłolubnym. Jego wzrost ustaje przy temperaturze poniżej +15 °C, a gdy utrzymuje się temperatura poniżej +5 °C zamiera. W Polsce może być uprawiane pod folią lub w szklarniach z nasion otrzymanych z dojrzałych owoców. W optymalnych warunkach rośnie bardzo szybko – nawet 20 cm na dzień. Z jednej rośliny można otrzymać kilka-kilkanaście owoców[5].
Sztuka kulinarna: Miąższ o orzeźwiającym smaku, wraz ze znajdującymi się w środku nasionami spożywa się na surowo. Jego smak jest zbliżony do kiwi, melona i ogórka, a zapach do banana. Kiwano można dodawać do sałatek owocowych, deserów, ryb i owoców morza. Jest niskokaloryczny. Owoce bardzo dobrze przechowują się w mieszkaniu (do 6 miesięcy), stanowiąc oryginalny element zdobniczy i zachowując przez cały czas przydatność do spożycia.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-03] (ang.).
- ↑ a b Cucumis metulifer. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-03]. (ang.).
- ↑ Cucumis metuliferus E.Mey. ex Naudin, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-12-25] .
- ↑ a b dr Konstanty Grudzień. Kiwano. [dostęp 2007-11-20].
- SNL: kiwano
- EoL: 488083
- Flora of North America: 250100825
- GBIF: 2874577, 4939927
- identyfikator iNaturalist: 126238
- IPNI: 116468-3
- ITIS: 501835
- NCBI: 61886
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2747009, tro-9200854
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:116468-3
- identyfikator Tropicos: 9200854
- USDA PLANTS: CUME3
- CoL: 329TX