Oligoklaz
![]() | |||
Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
Skład chemiczny | (Ca, Na)(Al, Si)4O8 – glinokrzemian sodowo-wapniowy | ||
---|---|---|---|
Twardość w skali Mohsa | 6–6,5 | ||
Łupliwość | {001} doskonała, {010} dobra[1] | ||
Pokrój kryształu | wykształcone, postać krótkich graniastosłupów, skupienia | ||
Układ krystalograficzny | |||
Gęstość minerału | 2,64–2,66 g/cm³ | ||
Właściwości optyczne | |||
Barwa | bezbarwny, biały | ||
Rysa | biała | ||
Połysk | szklisty | ||
Współczynnik załamania | nα=1.533–1.543; nβ=1.537–1.548; nγ=1.542–1.552 | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Oligoclase-4jg47b.jpg/220px-Oligoclase-4jg47b.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Oligoclase-4jg47a.jpg/220px-Oligoclase-4jg47a.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Mineral_Albita_GDFL039.jpg/200px-Mineral_Albita_GDFL039.jpg)
Oligoklaz – minerał z grupy krzemianów, zaliczany do plagioklazów.
Nazwa pochodzi od gr. oligos = mały (niewiele) oraz klao = łamię (klan = łamać; klais = łupliwy), nawiązując do niezbyt wyraźnie uwidaczniającej się łupliwości tego minerału.
Właściwości
Minerał z szeregu plagioklazów, będący mieszaniną dwóch innych minerałów:
Tworzy kryształy tabliczkowe lub krótkosłupkowe (wrosłe i narosłe), wykazuje na ogół liczne zbliźniaczenia. Może występować w formie skupień ziarnistych i zbitych. Najładniej wykształcone okazy pochodzą z druz i szczelin skalnych. Ich długość dochodzi do kilkunastu centymetrów; wyjątkowo przekracza 1 m.
Niekiedy wykazuje cechy optyczne kamieni słonecznych (skaleń awenturynowy), a wyjątkowo kamieni księżycowych.
Występowanie
Minerał bardzo pospolity i rozpowszechniony. Występuje w wielu skałach magmowych (granitach, granodiorytach, sjenitach, diorytach, riolitach) i metamorficznych (gnejsach i łupkach). Bywa spotykany też w osadowych (arkozach).
Miejsca występowania: Norwegia – Arendal, wyspa Hittero, Szwecja – Ytterby, Włochy – Monte Somma, Wezuwiusz, Czechy – Mohelno, Rosja – Ural, USA – Bakersville, Kanada.
W Polsce jest spotykany w pegmatytach Dolnego Śląska i Tatr. Dobrze wykształcone kryształy znane są z Karkonoszy i Gór Sowich.
Zastosowanie
Bywa stosowany jako surowiec ceramiczny. Ma znaczenie naukowe (do określania warunków i stopnia metamorfizmu) oraz kolekcjonerskie.
Odmiany o charakterze kamieni słonecznych i księżycowych znajdują zastosowanie w jubilerstwie. Są szlifowane w postaci kaboszonów, paciorków i tabliczek. Sporadycznie nadaje się szlif fasetkowy. Waga oszlifowanych okazów nie przekracza 5 ct. Najpiękniejsze kamienie słoneczne pochodzą z Norwegii, a kamienie księżycowe z USA.
Zobacz też
- albit
- anortyt
- andezyn
- labrador
- plagioklazy
Przypisy
- ↑ webmineral.com -Oligoclase (ang.)
Bibliografia
- J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Videograf II, 2003.
- Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne. Horyzont, 2002.
- C. Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne. Wiedza i Życie, 1996.
- Britannica: science/oligoclase
- SNL: oligoklas
- identyfikator minerału w Mindat: 2974, 10705