Owady Polski
Główny artykuł: Fauna Polski.
Liczba gatunków owadów (Insecta) występujących w Polsce nie jest dokładnie poznana. Na podstawie dotychczasowych opublikowanych danych można ją szacować na około 28–34 tysięcy gatunków. Dokładna liczba nie jest znana, ze względu na brak wystarczających badań faunistycznych w wielu grupach owadów. W najnowszym, całościowym zestawieniu Andrzejewskiego i Weiglego (Różnorodność biologiczna Polski) wymieniana jest liczba 26 579 zarejestrowanych gatunków. Jednakże w niektórych grupach szacuje się większą liczbę gatunków, przykładowo wśród Hymenoptera opisano z Polski 6 tys., a szacuje się, że występuje 9 tys. Każdego roku opisywane są kolejne, nowe dla fauny Polski gatunki owadów. Liczba gatunków owadów występujących w Polsce zmienia się z czterech powodów:
- postępów badań (wykazywanie nowych gatunków, które na terenie Polski występowały już od dawna, ale nie było o nich informacji),
- wymierania gatunków – na skutek antropogenicznego przekształcenia środowiska niektóre gatunki wymierają na terenie Polski (mogą w przyszłości być reintrodukowane lub rekolonizować w sposób naturalny),
- pojawiania się nowych gatunków (gatunki obce) z innych regionów geograficznych (przykładem jest stonka ziemniaczana),
- zmian w systematyce owadów.
Błonkoskrzydłe (Hymenoptera)
Liczba gatunków błonkoskrzydłych (błonkówek) występujących w Polsce szacowana jest na znacznie ponad 8000. Do 2007 roku zarejestrowano blisko 6000 gatunków[1].
Osobny artykuł: Błonkoskrzydłe Polski.
Chruściki (Trichoptera)
W Polsce występuje blisko 300 gatunków chruścików, w Europie ponad 920, zaś na całym świecie opisano ok. 14 tysięcy gatunków.
Osobny artykuł: Chruściki Polski.
Chrząszcze (Coleoptera)
Liczbę gatunków chrząszczy występujących w Polsce na podstawie opublikowanych danych szacuje się na około 6200 gatunków[1].
Osobny artykuł: Chrząszcze Polski.
Jętki (Ephemeroptera)
W Polsce stwierdzono 118 gatunków[2], w tym:
Ameletidae
W Polsce 2 gatunki:
Skandynawkowate (Ametropodidae)
W Polsce stwierdzono tylko 1 gatunek:
- Ametropus fragilis[5]
Arthropleidae
W Polsce 1 gatunek:
- Arthroplea congener[6]
Wołżankowate (Behningiidae)
W Polsce tylko 1 gatunek:
- Behningia ulmeri[5]
Jęteczkowate (Ephemerellidae)
W Polsce występuje 6 gatunków, w tym:
- Ephemerella mucronata[6]
- Serratella ignita[3] – jętkówka karpacka
- Torleya major[7]
Jętkowate (Ephemeridae)
W Polsce 3 gatunki, w tym:
- Ephemera danica[7] – jętka duńska
Kłomałkowate, zmarwlocikowate (Heptageniidae)
W Polsce występują ponad 33 gatunki, w tym:
- Ecdyonurus carpathicus[7]
- Ecdyonurus dispar[6]
- Ecdyonurus insignis[7]
- Ecdyonurus quadrilineatus[8]
- Ecdyonurus starmachi[7]
- Ecdyonurus subalpinus[7]
- Ecdyonurus submontanus[7]
- Ecdyonurus torrentis[6]
- Ecdyonurus venosus[3]
- Electrogena lateralis[3]
- Epeorus assimilis[3]
- Epeorus sylvicola[7]
- Heptagenia coerulans[6]
- Heptagenia longicauda[8]
- Heptagenia sulphurea – zmarwlocik żółtawy
- Rithrogena carpatoalpina[7]
- Rithrogena circumtatrica[7]
- Rithrogena germanica[6]
- Rithrogena iridina[3]
- Rithrogena loyolaea[7]
- Rithrogena puytoraci[7]
- Rithrogena semicolorata[3]
- Rithrogena tatrica[6]
Murzyłkowate (Baetidae)
W Polsce 37 gatunków, w tym:
- Alainites muticus[7]
- Baetis alpinus[3]
- Baetis buceratus[6]
- Baetis fuscatus[7]
- Baetis digitatus[8]
- Baetis gracilis[6]
- Baetis lutheri[7]
- Baetis macani[6]
- Baetis melalonyx[7]
- Baetis muticus[8]
- Baetis rhodani[3]
- Baetis scambus[7]
- Baetis sinaicus[6]
- Baetis vernus[3]
- Baetopus tenellus[2]
- Centroptilum luteolum[7]
- Centroptilum pulchrum[8]
- Centroptilum parapulchrum[8]
- Centroptilum nanum[8]
- Cloeon cognatum[8]
- Cloeon dipterum[2] – murzyłka dwuskrzydła
- Nigrobaetis niger[6][7]
- Procloeon nemorale[7]
- Procloeon pennulatum[7]
- Pseudocloeon hyalopterum[6]
Neoephemeridae
W Polsce stwierdzono 1 gatunek:
- Neoephemera maxima[9]
Nibochotkowate (Caenidae)
W Polsce 10 gatunków, w tym:
- Caenis beskidensis[7]
- Caenis horaria[2]
- Caenis macrura[2]
- Caenis pseudorivulorum[7]
- Caenis rivulorum[7]
- Caenis robusta[6]
Nieszczeblowate (Oligoneuriidae)
W Polsce występuje 5 gatunków, w tym:
- Oligoneuriella mikulskii – nieszczebla mikulskiego[6]
- Oligoneuriella pallida[6]
- Oligoneuriella polonica[10]
- Oligoneuriella rhenana – nieszczebla prądówka
Odródkowate (Palingeniidae)
W Polsce 1 gatunek:
Ryboradkowate (Polymitarcidae)
W Polsce 1 gatunek:
Szczątkówkowate (Siphlonuridae)
W Polsce nawet 4 gatunki, w tym:
- Siphlonurus aestivalis[8]
- Siphlonurus armatus[4]
- Siphlonurus lacustris[3] – szczątkówka przybrzeżna
Sześcielowate (Leptophlebiidae)
W Polsce prawie 10 gatunków, w tym:
- Paraleptophlebia submarginata[7]
- Paraleptophlebia werneri[4]
- Habroleptoides confusa[7]
- Habrophlebia fusca[4]
- Habrophlebia lauta[7] – zabiela górska
- Leptophlebia marginata[2]
Wyskórowate (Potamanthidae)
W Polsce tylko 1 gatunek:
Karaczany (Blattodea)
W Polsce występuje 16 gatunków.
Osobny artykuł: Karaczany Polski.
Modliszki (Mantodea)
Jedynym gatunkiem modliszek występującym na terenie Polski jest:
- modliszka zwyczajna (Mantis religiosa) z rodziny modliszkowatych (Mantidae)[11].
Motyle (Lepidoptera)
Osobny artykuł: Motyle Polski.
Muchówki (Diptera)
Osobny artykuł: Muchówki Polski.
Pchły (Siphonaptera)
W Polsce 71 gatunków, w tym[2][12]:
- Ceratophyllidae
- Ceratophyllus borealis
- Ceratophyllus columbae
- Ceratophyllus gallinae – pchła ptasia
- Ceratophyllus garei
- Ceratophyllus glaphyrus
- Ceratophyllus enefdeae
- Ceratophyllus farreni
- Ceratophyllus fringillae
- Ceratophyllus hirundinid
- Ceratophyllus rossittensis
- Ceratophyllus rusticus
- Ceratophyllus styx
- Dasypsyllus gallinulae
- Megabothris rectangulatus
- Megabothris turbidus
- Megabothris walkeri – pchła karczownika
- Monopsyllus sciurorum – pchła wiewiórek
- Nosopsyllus fasciatus – pchła szczurza
- Nosopsyllus paganus
- Malareus arvicolae
- Malareus penicilliger
- Paraceras melis
- Tarsopsylla octodecimdentata
- kretówkowate (Hystrichopsyllidae)
- Atyphloceras nuperum palinum
- Ctenophthalmus agyrtes
- Ctenophthalmus assimilis
- Ctenophthalmus bisoctodentatus
- Ctenophthalmus congener
- Ctenophthalmus obtusus
- Ctenophthalmus orientalis
- Ctenophthalmus solutus
- Ctenophthalmus uncinatus
- Doratopsylla dasycnema
- Hystrichopsylla orientalis
- Hystrichopsylla talpae – pchła krecia
- Paleopsylla kohauti
- Paleopsylla similis
- Paleopsylla soricis
- Paleopsylla steini
- Rhadinopsylla integella
- Rhadinopsylla pentacantha
- Rhadinopsylla pitymydis
- Typhloceras poppei
- Ischnopsyllidae
- Ischnopsyllus elongatus
- Ischnopsyllus hexactenus
- Ischnopsyllus intermedius
- Ischnopsyllus obscurus
- Ischnopsyllus octactenus
- Ischnopsyllus simplex
- Ischnopsyllus variabilis
- Nycteridopsylla eusarca
- Nycteridopsylla longiceps
- Nycteridopsylla pentacnema
- Leptopsyllidae
- Amphipsylla rossica
- Leptopsyllus segnis – pchła mysia
- Peromyscopsylla bidentata
- Peromyscopsylla sylvatica
- pchłowate (Pulicidae)
- Archaeopsylla erinacei – pchła jeża
- Ctenocephalides canis – pchła psia
- Ctenocephalides felis – pchła kocia
- Pulex irritans – pchła ludzka
- Spinopsyllus cuniculi – pchła królicza
- Xenopsylla cheopis – pchła dżumowa
- Vermipsyllidae
- Chaetopsylla globiceps
- Chaetopsylla matina
- Chaetopsylla trichosa
Pluskwiaki (Hemiptera)
Osobny artykuł: Pluskwiaki Polski.
Prostoskrzydłe (Orthoptera)
Do fauny Polski zaliczono 82 gatunki owadów prostoskrzydłych (Orthoptera)[11] ze 105 wykazywanych z terenu kraju[13]. W poniższym wykazie nie uwzględniono ponad 20 gatunków błędnie wykazanych z Polski lub zawleczonych okazjonalnie[11]. Systematyka przyjęta za Orthoptera Species File i checklistą Żurawlewa na Biodiversity Map, przy czym taksony uszeregowane są alfabetycznie.
Prostoskrzydłe długoczułkowe (Ensifera)
Mrowiszczakowate (Myrmecophilidae)
W Polsce tylko 1 gatunek[14]:
Pasikonikowate (Tettigoniidae)
W Polsce występuje 13 gatunków[15]:
- Barbitistes constrictus – opaślik sosnowiec
- Bicolorana bicolor – podłatczyn dwubarwny
- Conocephalus dorsalis – miecznik łąkowy
- Conocephalus fuscus – miecznik ciemny
- Cyrtaspis scutata – niećwierk puklerzówka
- Decticus verrucivorus – łatczyn brodawnik
- Ephippiger ephippiger – siodlarka stepowa
- Gampsocleis glabra – stepówka nadnidziańska
- Isophya camptoxypha – zrówieńka karpacka
- Isophya kraussi – zrówieńka górska
- Isophya pienensis – zrówieńka pienińska
- Isophya posthumoidalis – zrówieńka wschodniokarpacka
- Isophya pyrenaea[a]
- Isophya stysi (syn. I. modestor stysi) – zrówieńka bieszczadzka
- Leptophyes albovittata – wątlik prążkowany
- Leptophyes punctatissima – wątlik charłaj
- Meconema meridionale – nadrzewek południowy
- Meconema thallasinum – nadrzewek długoskrzydły
- Metrioptera brachyptera – podłatczyn krótkoskrzydły
- Montana montana[16] – podłatczyn stepowy
- Phaneroptera falcata – długoskrzydlak sierposz
- Pholidoptera aptera – podkrzewin bezskrzydły
- Pholidoptera transsylvanica – podkrzewin transylwański[17]
- Pholidoptera griseoaptera – podkrzewin szary
- Platycleis albopunctata – podłatczyn białoplamy
- Platycleis grisea – podłatczyn szary
- Poecilimon schmidtii – pstrokaczek górski[17]
- Poecilimon ukrainicus – pstrokaczek ukraiński
- Polysarcus denticauda – grubosz bezskrzydły
- Roeseliana roeselii – podłatczyn Roesela
- Ruspolia nitidula – pasikonik stożkogłowy[17]
- Tettigonia cantans – pasikonik śpiewający
- Tettigonia caudata – pasikonik długopokładełkowy
- Tettigonia viridissima – pasikonik zielony
Śpieszkowate (Rhaphidophoridae)
W Polsce tylko 1 gatunek[18]:
Świerszczowate (Gryllidae)
W Polsce stwierdzono 6 gatunków[19]:
- Acheta domesticus – świerszcz domowy
- Eumodicogryllus bordigalensis – świerszcz południowy
- Gryllus campestris – świerszcz polny
- Modicogryllus frontalis – świerszczyk szary
- Nemobius sylvestris – piechotek leśny
- Oecanthus pellucens – nakwietnik trębacz
- Pteronemobius heydenii – piechotek błotny[17]
Turkuciowate (Gryllotalpidae)
W Polsce tylko 1 gatunek[20]:
Prostoskrzydłe krótkoczułkowe (Caelifera)
Szarańczowate (Acrididae)
W Polsce stwierdzono 35 gatunków[21]:
- Aiolopus thalassinus – sinica nadbrzeżna
- Anacridium aegyptium – szarańcza egipska[17]
- Arcyptera microptera – napierśnica krótkoskrzydła
- Bryodemella tuberculatum – brodawnica brodawkowana
- Calliptamus italicus – nadobnik włoski
- Capraiuscola ebneri – mirka bieszczadzka
- Capraiuscola ebneri carpathica
- Chorthippus albomarginatus – konik wszędobylski
- Chorthippus apricarius – konik ciepluszek
- Chorthippus biguttulus – konik pospolity
- Chorthippus brunneus – konik brunatny
- Chorthippus dorsatus – konik osiodłany
- Chorthippus eisentrauti – konik pieniński
- Chorthippus mollis – konik sucholubny
- Chorthippus pullus – konik ciemny
- Chorthippus vagans – konik leśny
- Chrysochraon dispar – złotawek nieparek
- Euthystira brachyptera – złotawiec krótkoskrzydły
- Gomphocerippus rufus – mułek buławkowaty
- Locusta migratoria – szarańcza wędrowna
- Locusta migratoria migratoria
- Locusta migratoria rossica
- Mecostethus parapleurus – naboczeń bagienny
- Miramella alpina – mirka alpejska
- Myrmeleotettix maculatus – pałkowiak plamisty
- Oedipoda caerulescens – siwoszek błękitny
- Omocestus haemorrhoidalis – skoczek szary
- Omocestus rufipes – skoczek zmienny
- Omocestus viridulus – skoczek zielony
- Podisma pedestris – bezskrzydlak pieszy
- Pseudochorthippus montanus – konik długopokładełkowy
- Pseudochorthippus parallelus – konik wąsacz
- Psophus stridulus – trajkotka czerwona
- Sphingonotus caerulans – przewężek błękitny, przewężek niebieskawy
- Stauroderus scalaris – kózka ciemnoskrzydła
- Stenobothrus lineatus – dołczan wysmukły
- Stenobothrus nigromaculatus – dołczan czarnoplamy
- Stenobothrus stigmaticus – dołczan deresz
- Stethophyma grossum – napierśnik torfowiskowy
Skakunowate (Tetrigidae)
W Polsce stwierdzono 7 gatunków[22]:
- Tetrix bipunctata – skakun dwuplamek
- Tetrix ceperoi jarockii
- Tetrix fuliginosa – skakun boreoalpejski
- Tetrix subulata – skakun szydłówka
- Tetrix tenuicornis – skakun cienkoczułki
- Tetrix tuerki wagai – skakun Wagi
- Tetrix undulata – skakun fałdowany
Przerzutki (Archeognatha)
W Polsce stwierdzono 6 gatunków[2], w tym[23][24]:
- Machilidae
- Dilta hibernica
- Lepismachilis notata
- Lepismachilis y-signata[25]
- Petrobius brevistylus[26]
- Machilis hessei
- Trigonophthalmus alternatus[27]
Psotniki, gryzki (Psocoptera)
W Polsce występuje około 70 gatunków[2], w tym[28]:
- Caeciliusidae
- Caecilius atricornis
- Caecilius burmeisteri
- Caecilius despaxi
- Caecilius fuscopterus
- Caecilius flavidus
- Caecilius gynapterus
- Caecilius piceus
- Enderleinella obsoleta
- Kolbia quisquiliarum
- Elipsocidae
- Cuneopalpus cyanops
- Elipsocus abietis
- Elipsocus hyalinus
- Elipsocus westwoodi
- Pseudopsocus fusciceps
- Pseudopsocus meridionalis
- Pseudopsocus rostocki
- Reuterella helvimacula
- Epipsocidae
- Epipsocus lucifugus
- Lachesillidae
- Lachesillia bernardi
- Lachesillia livida
- Lachesillia pedicularia
- Lachesillia quercus
- Liposcelidae
- Liposcelis decolor – psotnik kołatek[2]
- Mesopsocidae
- Mesopsocus immunis
- Mesopsocus laticeps
- Mesopsocus unipunctatus
- Peripsocidae
- Ectopscocus briggsi
- Peripscocus alboguttatus
- Peripscocus parvulus
- Peripscocus phaeopterus
- Peripscocus subfasciatus
- Philotarsidae
- Philotarsus parviceps
- Philotarsus picicornis
- Psyllipsocidae
- Psyllipsocus ramburi
- Psocidae
- Amphigerontia bifasciata
- Amphigerontia contaminata
- Amphigerontia intermedia
- Copostigma morio
- Euclismia conspurcata
- Euclismia quadrimaculata
- Hyalopsocus contrarius
- Loensia fasciata
- Loensia pearmani
- Loensia variegata
- Metylophorus nebulosus
- Oreopsocus montanus
- Psococerastis gibbosa
- Psocus bipunctatus
- Trichadenotectum majus
- Trichadenotectum sexpunctatum
- Psoculidae
- Psoculus neglectus
- Stenopsocidae
- Graphopsocus cruciatus
- Stenopsocus immaculatus
- Stenopsocus lachlani
- Stenopsocus stigmaticus
- Trichopsocidae
- Trichopsocus acuminatus
- Trichopsocus dalii
- Trogiidae
- Cerobasis questifalica
- Lepinotus inquilinus
- Lepinotus patruelis
- Lepinotus quadrispinosus
- Lepinotus reticulatus
- Myopsocnema annulata
- Trogium pulsatorium – pstonik zakamarnik
Rybiki (Zygentoma)
W Polsce stwierdzono 4 gatunki z 2 rodzin[2][24]:
- rybikowate (Lepismatidae)
- Lepisma saccharina – rybik cukrowy
- Thermobia domestica – rybik piekarniczy
- Ctenolepisma longicaudata[29]
- Nicoletiidae
- Nicoletia phytophila
Sieciarki (Neuroptera)
Sieciarki (Neuroptera s. str.) zwane też siatkoskrzydłymi (Neuroptera s. l.) lub sieciarkami właściwymi znane są też pod nazwą Planipennia.
Do 2007 roku z Polski wykazano 86 gatunków z 7 rodzin[30]:
Bielotkowate (Coniopterygidae)
- Aleuropteryx loewii
- Coniopteryx borealis
- Coniopteryx esbempeterseni
- Coniopteryx haematica
- Coniopteryx lentiae
- Coniopteryx pygmaea
- Coniopteryx tineiformis
- Conwentzia pineticola
- Conwentzia psociformis
- Helicoconis lutea
- Parasemidalis fuscipennis
- Semidalis aleyrodiformis
Mrówkolwowate (Myrmeleontidae) – 8 gatunków[11]
- Acanthaclisis occitanica – pazurecznik wielki
- Creoleon plumbeus
- Dendroleon pantherinus – mrówkolew drzewny
- Distoleon tetragrammicus
- Euroleon nostras
- Myrmeleon bore – mrówkolew wydmowy
- Myrmeleon formicarius – mrówkolew pospolity
- Myrmeleon inconspicuus – mrówkolew południowy
Okudlicowate (Sisyridae)
Strumycznikowate (Osmylidae)
Złotookowate (Chrysopidae)
- Chrysopa abbreviata
- Chrysopa commata
- Chrysopa dasyptera
- Chrysopa dorsalis
- Chrysopa formosa
- Chrysopa hummeli
- Chrysopa nigricostata
- Chrysopa pallens
- Chrysopa perla
- Chrysopa phyllochroma
- Chrysopa viridana
- Chrysoperla carnea (s. l.)
- Chrysoperla lucasina
- Chrysotropia ciliata
- Cunctochrysa albolineata
- Dichochrysa abdominalis
- Dichochrysa flavifrons
- Dichochrysa prasina
- Dichochrysa ventralis
- Hypochrysa elegans
- Nineta flava
- Nineta inpunctata
- Nineta pallida
- Nineta vittata
- Nothochrysa capitata
- Nothochrysa fulviceps
- Peyerimhoffina gracilis
Żupałkowate (Ascalaphidae)
Życiorkowate (Hemerobiidae)
- Drepanepteryx algida
- Drepanepteryx phalaenoides
- Hemerobius atrifrons
- Hemerobius contumax
- Hemerobius fenestratus
- Hemerobius handschini
- Hemerobius humulinus
- Hemerobius lutescens
- Hemerobius marginatus
- Hemerobius micans
- Hemerobius nitidulus
- Hemerobius perelegans
- Hemerobius pini – życiorek brązowy
- Hemerobius simulans
- Hemerobius stigma
- Megalomus hirtus
- Megalomus tortricoides
- Micromus angulatus
- Micromus lanosus
- Micromus paganus
- Micromus variegatus
- Psectra diptera
- Sympherobius elegans
- Sympherobius fuscescens
- Sympherobius klapaleki
- Sympherobius pellucidus
- Sympherobius pygmaeus
- Wesmaelius concinnus
- Wesmaelius malladai
- Wesmaelius mortoni
- Wesmaelius nervosus
- Wesmaelius quadrifasciatus
- Wesmaelius ravus
- Wesmaelius subnebulosus
Skorki (Dermaptera)
Skorki (Dermaptera) są reprezentowane w Polsce przez 6 gatunków[31]
- skorkowate (Forficulidae)
- obcężnicowate (Labiduridae)
- kleszczankowate (Labiidae)
Wachlarzoskrzydłe (Strepsiptera)
W Polsce stwierdzono 8 gatunków[32][33][34].
- Halictophagidae
- Halictophagus agalliae
- Elenchidae
- Elenchus tenuicornis
- pleszczykowate (Stylopidae)
- Halictoxenos spencei
- Halictoxenos tumulorum
- Paraxenos sphecidarum
- Pseudoxenos heydenii
- Stylops melittae
- Xenidae
- Xenos vesparum
Ważki (Odonata)
W odonatofaunie Polski stwierdzono występowanie 76 gatunków, w tym 2 gatunki (Coenagrion mercuriale i Gomphus pulchellus) zostały błędnie wykazane w starej literaturze, choć ich wystąpienie w Polsce uważa się za możliwe[35][36][37].
Zobacz też: Ważki Polski.
- gadziogłówkowate (Gomphidae)
- gadziogłówka pospolita (Gomphus vulgatissimus)
- gadziogłówka żółtonoga (Gomphus flavipes)
- trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia)
- smaglec mniejszy (Onychogomphus forcipatus)
- żagnicowate (Aeshnidae)
- husarz mniejszy (Anax parthenope)
- husarz wędrowny (Hemianax ephippiger)
- husarz władca (Anax imperator)
- żagnica jesienna (Aeshna mixta)
- żagnica południowa (Aeshna affinis)
- żagnica północna (Aeshna caerulea)
- żagnica ruda (Aeshna isosceles)
- żagnica sina (Aeshna cyanea)
- żagnica torfowa (Aeshna juncea)
- żagnica torfowcowa (Aeshna subarctica)
- żagnica wielka (Aeshna grandis)
- żagnica zielona (Aeshna viridis)
- żagniczka zwyczajna (Brachytron pratense)
- szklarnikowate (Cordulegastridae)
- szklarnik górski (Cordulegaster bidentatus)
- szklarnik leśny (Cordulegaster boltoni)
- szklarkowate (Corduliidae)
- miedziopierś górska (Somatochlora alpestris)
- miedziopierś metaliczna (Somatochlora metallica)
- miedziopierś północna (Somatochlora arctica)
- miedziopierś żółtoplama (Somatochlora flavomaculata)
- przeniela dwuplama (Epitheca bimaculata)
- szklarka zielona (Cordulia aenea)
- ważkowate (Libellulidae)
- lecicha białoznaczna (Orthetrum albistylum)
- lecicha mała (Orthetrum coerulescens)
- lecicha południowa (Orthetrum brunneum)
- lecicha pospolita (Orthetrum cancellatum)
- nomadka żółtawa (Pantala flavescens)
- szablak przepasany(górski) (Sympetrum pedemontanum)
- szablak krwisty (Sympetrum sanguineum)
- szablak podobny (późny) (Sympetrum striolatum)
- szablak południowy (Sympetrum meridionale)
- szablak przypłaszczony (Sympetrum depressiusculum)
- szablak szkocki (czarny) (Sympetrum danae)
- szablak wędrowny (wiosenny) (Sympetrum fonscolombei)
- szablak zwyczajny (Sympetrum vulgatum)
- szablak żółty (Sympetrum flaveolum)
- szafranka czerwona (Crocothemis erythraea)
- ważka czteroplama (Libellula quadrimaculata)
- ważka płaskobrzucha (Libellula depressa)
- ważka żółta (ruda) (Libellula fulva)
- zalotka białoczelna (Leucorrhinia albifrons)
- zalotka czerwonawa (Leucorrhinia rubicunda)
- zalotka spłaszczona (Leucorrhinia caudalis)
- zalotka torfowcowa (wątpliwa) (Leucorrhinia dubia)
- zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis)
- świteziankowate (Calopterygidae)
- świtezianka dziewica (Calopteryx virgo)
- świtezianka błyszcząca (Calopteryx splendens)
- pióronogowate (Platycnemididae)
- pióronóg zwykły (Platycnemis pennipes)
- pałątkowate (Lestidae)
- straszka pospolita (Sympecma fusca)
- straszka północna (syberyjska) (Sympecma paedisca)
- pałątka południowa (Lestes barbarus)
- pałątka niebieskooka (podobna) (Lestes dryas)
- pałątka pospolita (Lestes sponsa)
- pałątka mała (Lestes virens)
- pałątka wielkoplama (Lestes macrostigma)
- pałątka zielona (Lestes viridis)
- łątkowate (Coenagrionidae)
- iglica mała (Nehalennia speciosa)
- łątka dzieweczka (Coenagrion puella)
- łątka jeziorna (Erythromma lindenii)
- łątka ozdobna (Coenagrion ornatum)
- łątka stawowa (Coenagrion hastulatum)
- łątka wczesna (Coenagrion pulchellum)
- łątka wiosenna (Coenagrion lunulatum)
- łątka zalotna (Coenagrion scitulum)
- łątka zielona (Coenagrion armatum)
- łunica czerwona (Pyrrhosoma nymphula)
- nimfa stawowa (Enallagma cyathigerum)
- oczobarwnica większa (Erythromma najas)
- oczobarwnica mniejsza (Erythromma viridulum)
- tężnica wytworna (Ischnura elegans)
- tężnica mała (Ischnura pumilio)
Wciornastki (Thysanoptera)
W Polsce stwierdzono 226 gatunków[38], w tym:
Dziewięciorkowate (Aelothripidae)
- Aeolothrips albicinctus[39]
- Aeolothrips ericae[39]
- Aeolothrips fasciatus[39]
- Aeolothrips intermedius[39]
- Aeolothrips melaleucus[39]
- Aeolothrips versicolor[39]
- Aeolothrips vittatus[39]
Melanthripidae
Wciornastkowate (Thripidae)
- Anaphothrips euphorbiae[39]
- Anaphothrips obscurus[39]
- Aptinothrips elegans[39]
- Aptinothrips rufus[39]
- Aptinothrips stylifer[39]
- Baliothrips dispar[39]
- Baliothrips graminum[40]
- Belothrips acuminatus[39]
- Belothrips morio[39]
- Bolacothrips jordani[39]
- Ceratothrips ericae[39]
- Chaetanaphothrips orchidii – wciornastek storczykowiec[41]
- Chirothrips aculeatus[39]
- Chirothrips ambulans[39]
- Chirothrips hamatus[39]
- Chirothrips manicatus[39]
- Chirothrips pallidicornis[39]
- Chirothrips ruptipennis[39]
- Dendrothrips degeeri[38]
- Dendrothrips ornatus[39]
- Dendrothrips saltatrix[39]
- Echinothrips americanus – wciornastek amerykański[41]
- Firmothrips firmus[39]
- Frankliniella intonsa[39]
- Frankliniella occidentalis – wciornastek zachodni[41]
- Frankliniella pallida[39]
- Frankliniella tenuicornis[39]
- Hemianaphothrips articulosus[40]
- Heliothrips haemorrhoidalis – wciornastek szklarniowiec[41]
- Hercinothrips femoralis – wciornastek czerniec[41]
- Iridothrips iridis[39]
- Iridothrips mariae[42]
- Kakothrips robustus[39] – wciornastek grochowiec
- Limothrips cerealium[39]
- Limothrips consimilis[39]
- Limothrips denticornis[39] – głodek zęborogi
- Mycterothrips annulicornis[39]
- Mycterothrips consociatus[39]
- Mycterothrips latus[42]
- Mycterothrips salicis[39]
- Neohydatothrips abnormis[39]
- Neohydatothrips gracilicornis[39]
- Odontothrips biuncus[39]
- Odontothrips confusus[40]
- Odontothrips loti[39]
- Odontothrips meliloti[39]
- Odontothrips phaleratus[39]
- Oxythrips ajugae[39]
- Oxythrips bicolor[39]
- Oxythrips tatricus[39]
- Parenthothrips dracaenae – wciornastek cieplarek[41]
- Pelikanothrips kratochvili[40]
- Pezothrips dianthi[38]
- Platythrips tunicatus[39]
- Prosopothrips vejdovskyi[39]
- Rhaphidothrips longistylosus[39]
- Rubiothrips ferrugineus[39]
- Rubiothrips silvarum[39]
- Rubiothrips sordidus[39]
- Rubiothrips validus[39]
- Scolothrips uzeli[39]
- Selenothrips rubriocinctus – wciornastek krotonowiec[41]
- Sericothrips bicornis[39]
- Sericothrips staphylinus[40]
- Stenothrips graminum[39]
- Taeniothrips atratus[40]
- Taeniothrips euchari – wciornastek nolinowiec[41]
- Taeniothrips inconsequens[39]
- Taeniothrips picipes[39]
- Tenothrips frici[39]
- Tenothrips reichardti[39]
- Thrips albopilosus[39]
- Thrips alni[39]
- Thrips angusticeps[39]
- Thrips atratus[39]
- Thrips brevicornis[39]
- Thrips calcaratus[39]
- Thrips conferticornis[39]
- Thrips crassicornis[39]
- Thrips dilatatus[39]
- Thrips discolor[39]
- Thrips flavus[39]
- Thrips fulvipes[39]
- Thrips fuscipennis[39]
- Thrips incognitus[39]
- Thrips juniperinus[39]
- Thrips major[39]
- Thrips mancosetosus[39]
- Thrips minutissimus[39]
- Thrips montanus[39]
- Thrips nigropilosus[39]
- Thrips origani[40]
- Thrips palmi – wciornastek orientalny[41]
- Thrips physapus[39]
- Thrips pillichi[39]
- Thrips pini[39]
- Thrips roepkei[39]
- Thrips simplex – wciornastek mieczykowiec[41]
- Thrips tabaci[39] – wciornastek tytoniowiec
- Thrips trehernei[39]
- Thrips trybomi[39]
- Thrips urticae[39]
- Thrips validus[39]
- Thrips verbasci[39]
- Thrips viminalis[39]
- Thrips vulgatissimus[39]
- Tmetothrips subapterus[39]
Kwietniczkowate (Phlaeothripidae)
- Acanthothrips nidicornis[39]
- Bolothrips bicolor[40]
- Bolothrips dentipes[39]
- Bolothrips icarus[40]
- Cephalothrips monilicornis[39]
- Cryptothrips nigripes[39]
- Haplothrips acanthoscelis[42]
- Haplothrips aculeatus[39] – kwietniczek żytni
- Haplothrips alpester[39]
- Haplothrips alpicola[39]
- Haplothrips angusticornis[39]
- Haplothrips crassicornis[39]
- Haplothrips dianthinus[39]
- Haplothrips distinguendus[39]
- Haplothrips helianthemi[42]
- Haplothrips hukkineni[42]
- Haplothrips kurdjumovi[39]
- Haplothrips leucanthemi[39]
- Haplothrips minutus[39]
- Haplothrips niger[39]
- Haplothrips phyllophilus[39]
- Haplothrips propinqus[39]
- Haplothrips statices[39]
- Haplothrips setiger[39]
- Haplothrips setigeriformis[39]
- Haplothrips subtilissimus[39]
- Haplothrips tritici – kwietniczek pszeniczny[43]
- Hoplandrothrips bidens[39]
- Hoplandrothrips famelicus[44]
- Hoplothrips carpathicus[45]
- Hoplothrips corticis[39]
- Hoplothrips pedicularius[39]
- Hoplothrips semicaeus[39]
- Hoplothrips ulmi[39]
- Liothrips setinodis[39]
- Neoheegeria vebrasci[42]
- Notothrips albovittatus[39]
- Phlaeothrips coriaceus[39]
- Poecilothrips albopictus[40]
- Thorybothrips unicolor[39]
- Xylaplothrips fuliginosus[39]
Widelnice (Plecoptera)
W Polsce stwierdzono 113 gatunków z 7 rodzin[46], w tym:
Kusałkowate (Capniidae)
- Capnia nigra[47]
Kusoszczetkowate (Taeniopterygidae)
- Rhabdiopteryx acuminata[48]
- Rhabdiopteryx neglecta[6]
- Taeniopteryx auberti[47]
- Taeniopteryx kuehtreiberi[47]
Nieszczetowate (Nemouridae)
- Amphinemura borealis[47]
- Amphinemura standfussi[48]
- Amphinemura sulcicollis[47]
- Amphinemura triangularis[47]
- Nemoura avicularis[48]
- Nemoura cambrica[47]
- Nemoura cinerea[47] – nieszczeta żółtonoga
- Nemoura dubitans[47]
- Nemoura flexuosa[48]
- Nemoura mortoni[47]
- Nemurella picteti[48]
- Protonemura auberti[48]
- Protonemura intricata[47]
- Protonemura praecox[47]
- Protonemura risi[47]
Sfałdkowate (Leuctridae)
- Leuctra armata[47]
- Leuctra digitata[48]
- Leuctra fusca[47]
- Leuctra handlirschi[47]
- Leuctra hippopus[47]
- Leuctra inermis[47]
- Leuctra major[47]
- Leuctra mortoni[47]
- Leuctra nigra[48]
- Leuctra prima[47]
- Leuctra pseudosignifera[47]
- Leuctra quadrimaculata[47]
Szczetnicowate (Chloroperlidae)
Widelinicowate (Perlidae)
- Dinocras cephalotes[47]
- Dinocras megacephala[47]
- Diura bicaudata[48]
- Perla bipunctata[47] – widelnica dwukropka
- Perla burmeisteriana[47]
- Perla marginata[47] – widelnica paskowana
Widłogonowate (Perlodidae)
Wielbłądki (Raphidioptera)
Rząd Raphidioptera jest reprezentowany na obszarze Polski przez 10 gatunków[11]:
- Inocelliidae
- wielbłądkowate (Raphidiidae)
Wielkoskrzydłe (Megaloptera)
- Sialidae – żylenicowate – 4 gatunki:
- żylenica nadwodna (Sialis lutaria)
- żylenica pospolita (Sialis fuliginosa)
- Sialis morio[49]
- Sialis nigripes[50]
- Sialis sordida[51]
Wojsiłki (Mecoptera)
W Polsce występuje 10 gatunków[11]:
- bugarowate (Bittacidae)
- Bittacus italicus
- Bittacus hageni
- pośnieżkowate (Boreidae)
- Boreus hyemalis – pośnieżek zimowy
- Boreus westwoodi
- wojsiłkowate (Panorpidae)
- Aulops alpina
- Panorpa cognata
- Panorpa communis – wojsiłka pospolita
- Panorpa germanica
- Panorpa hybrida
- Panorpa vulgaris – wojsiłka zwyczajna
Wszy i wszoły (Phthiraptera)
W Polsce blisko 400 gatunków[2].
Wszoły głaszczkowe (Amblycera)
W Polsce około 120 gatunków[2], w tym[52][53]:
Gliricolidae
- Gliricola porcelli[2]
Gyropidae
- Gyropus ovalis
Laemobothriidae
- Laemobothrion maximum
- Laemobothrion tinnunculi
- Laemobothrion vulturis
- Actornithophilus bicolor
- Actornithophilus flumineus
- Actornithophilus gracilis
- Actornithophilus hrabeni
- Actornithophilus lavei
- Actornithophilus limosae
- Actornithophilus lyarpurensis
- Actornithophilus perrarus
- Actornithophilus pustulosus
- Actornithophilus totani
- Actornithophilus trilobatus
- Actornithophilus umbrinus
- Allocolpocephalon fregili
- Allocolpocephalon laniidorum
- Amyrsidea obstinata
- Amyrsidea perdicis
- Anseriphilus pectiventris
- Aquiligogus barbati
- Aquiligogus brachysomus
- Aquiligogus buteonis
- Aquiligogus flavescens
- Ardeiphilus trochioxus
- Austromenopon alpinum
- Austromenopon caspiae
- Austromenopon decorosum
- Austromenopon erilis
- Austromenopon fuscofasciatum
- Austromenopon hystriculum
- Austromenopon lutescens
- Austromenopon meyeri
- Austromenopon nigropleurum
- Austromenopon putum
- Austromenopon sternophilum
- Austromenopon transversum
- Austromenopon vanelli
- Bonomiella columbae
- Ciconiphilus decimfasciatus
- Ciconiphilus quadripustulatus
- Colpocephalum zebra
- Cuculiphilus fasciatus
- Dennyus hirundinis
- Eomenacanthus stramineus
- Gallacanthus cornutus
- Gruimenopon longum
- Heleonomus macilentus
- Hohorstiella gigantea
- Holomenopon lecoxanthum
- Holomenopon maxbeieri
- Kurodaia haliaceti
- Lanicanthus brevidentatus
- Larithophilus piceus
- Menacanthus eurysternus
- Menacanthus festivus
- Menacanthus laticeps
- Menacanthus merisuoi
- Menacanthus monochromateus
- Menacanthus mutabilis
- Menacanthus pius
- Menacanthus polonicus
- Menacanthus sinuatus
- Menacanthus sittae
- Menacanthus vistulanus
- Menacanthus wiprzyckii
- Menopon deryloi
- Menopon gallinae
- Menopon pallens
- Myrsidea brunnea
- Myrsidea cornicis
- Myrsidea cucullaris
- Myrsidea indivisa
- Myrsidea isostoma
- Myrsidea latifrons
- Myrsidea proterva
- Myrsidea rustica
- Myrsidea picae
- Myrsidea thoracica
- Neocolpocephalum apivorum
- Neocolpocephalum bicinctum
- Neocolpocephalum polonum
- Neocolpocephalum tricinctum
- Neocolpocephalum turbinatum
- Picusphilus inaequalis
- Pseudomenopon dolium
- Pseudomenopon frescai
- Pseudomenopon insolens
- Pseudomenopon janiszewskae
- Pseudomenopon pilosum
- Pseudomenopon stuchlyi
- Pseudomenopon zlotorzyckae
- Picacanthus dryobates
- Trinoton anserinum
- Trinoton querquedulae
- Uchida pallidulus
Ricinidae
- Ricinus dolichocephalus
- Ricinus elongatus
- Ricinus fringillae
- Ricinus major
- Ricinus rubeculae
Trimenoponidae
- Trimenopon hispidum
Wszoły bezgłaszczkowe (Ischnocera)
W Polsce ponad 230 gatunków[2], w tym[54][55][56][57]:
Acidoproctidae
- Ornithobius cygni
Bovicolidae
- Bovicola bovis
- Bovicola caprae
- Bovicola sedecimdecembrii
- Cervicola meyeri
- Werneckiella equi
Degeeriellidae
- Degeeriella discocephala
- Kelerinirums fulvus
- Kelerinirums fuscus
- Kelerinirums nisus
- Kelerinirums phlyctopygus
- Kelerinirums regalis
- Kelerinirums rufus
- Lagopoecus colchicus
- Lagopoecus lyrurus
- Lagopoecus pallidovittatus
- Picicola candidus
- Upupicola upupae
Esthiopteridae
- Anaticola anseris
- Anaticola crassicornis
- Anatoecus cygni
- Anatoecus dentatus
- Anatoecus icterodes
- Aquanirmus colymbinus
- Aquanirmus emersoni
- Ardeicola ciconiae
- Ardeicola goisagi
- Ardeicola maculatus
- Ardeicola stellaris
- Carduiceps cingulatus
- Carduiceps complexivus
- Carduiceps meinertzhageni
- Carduiceps scalaris
- Carduiceps zonarius
- Columbicola claviformis
- Columbicola columbae – gołębniak gołębi
- Craspedonirmus colymbinus
- Estchiopterum gruis
- Fulicofulla lurida
- Fulicofulla stammeri
- Ibidoecus plataleae
- Neophilopterus incompletus
- Neophilopterus tricolor
Goniodidae
- Campanulotes bidentatus
- Chelopistes meleagridis
- Coloceras damicornis
- Goniocotes chrysocephalus
- Goniocotes gallinae
- Goniocotes maculatus
- Goniocotes simillimus
- Goniodes pavonis
- Gonocephalus bituberculatus
- Gonocephalus colchici
- Gonocephalus lagopi
- Gonocephalus tetraonis
- Solenodes dispar
- Stenocrotaphus gigas
Lipeuridae
- Cuclotogaster cinereus
- Cuclotogaster heterogrammicus
- Cuclotogaster heterographus
- Lipeurus caponis
- Lipeurus maculosus
- Otilipeurus antilogus
- Reticulipeurus mesopelios
- Reticulipeurus tetraonis
- Rhynonirmus helvolus
- Rhynonirmus medius
- Rhynonirmus scolopacis
Meinertzhageniellidae
- Falcolipeurus quadripustulatus
- Falcolipeurus sulcifrons
- Aegypoecus trigonoceps
- Allobrueelia abluda
- Allobrueelia amsel
- Allobrueelia marginata
- Brueelia brachythorax
- Brueelia cruciata
- Brueelia cyclothorax
- Brueelia iliaci
- Brueelia jacobi
- Brueelia obligata
- Brueelia straminea
- Corvonirmus uncinosus
- Corvonirmus varius
- Craspedorrhynchus dilatatus
- Craspedorrhynchus haematopus
- Craspedorrhynchus macrocephalus
- Craspedorrhynchus melittoscopus
- Craspedorrhynchus naevius
- Craspedorrhynchus nisi
- Craspedorrhynchus platystomus
- Craspedorrhynchus spathulatus
- Cuculoecus latifrons
- Cypseloecus excisus
- Docophorulus alexanderkoenigi
- Docophorulus capillatus
- Docophorulus chloridis
- Docophorulus citrinellae
- Docophorulus coarctatus
- Docophorulus cumulatus
- Docophorulus curvirostrae
- Docophorulus fortunatus
- Docophorulus fringillae
- Docophorulus hanzaki
- Docophorulus linariae
- Docophorulus merulae
- Docophorulus mirificus
- Docophorulus modularis
- Docophorulus necopinatus
- Docophorulus ornatus
- Docophorulus pallescens
- Docophorulus passerinus
- Docophorulus pyrrhulae
- Docophorulus rapax
- Docophorulus reguli
- Docophorulus residuus
- Docophorulus rubeculae
- Docophorulus rutteri
- Docophorulus timmermanni
- Docophorulus turdi
- Docophorulus vernus
- Hirundiniella domestica
- Maculinirmus mundus
- Nigronirmus densilimbus
- Nigronirmus juno
- Nigronirmus kratochvili
- Nigronirmus limbatus
- Olivinirmus glandarii
- Olivinirmus olivaceus
- Panurinirmus visendus
- Paranirmus heteroscelis
- Penenirmus albiventris
- Philopterus atratus
- Philopterus corvi
- Philopterus crassipes
- Philopterus garruli
- Philopterus guttatus
- Philopterus ocellatus
- Philopterus picae
- Picophilopterus auritus
- Picophilopterus californiensis
- Picophilopterus pici
- Pleurinirmus affectator
- Pleurinirmus pari
- Pleurinirmus phylloscopi
- Pleurinirmus rarus
- Rostrinirmus refractariolus
- Rostrinirmus ruficeps
- Spironirmus nebulosus
- Strigiphilus clypeatus
- Strigiphilus cursitans
- Strigiphilus cursor
- Strigiphilus laticephalus
- Sturnidoecus aeneus
- Sturnidoecus blandus
- Sturnidoecus sturni
- Turdinirmus merulensis
- Tytoniella rostrata
Pseudonirmidae
- Philichthyphaga gyricornis
Rallicolidae
- Chadraceps conexus
- Chadraceps hiaticulae
- Incidifrons fulicae
- Incidifrons gallinulae
- Koeniginirmus caspius
- Koeniginirmus eugrammicus
- Koeniginirmus normifer
- Koeniginirmus nychthemerus
- Koeniginirmus ornatus
- Koeniginirmus punctatus
- Koeniginirmus sellatus
- Lunaceps actophilus
- Lunaceps drosti
- Lunaceps falcinellus
- Lunaceps holophaeus
- Lunaceps limosella
- Lunaceps nereis
- Lunaceps numenii
- Mjoberginirmus obliquus
- Mulcticola hypoleucus
- Oedicnemiceps annulatus
- Quadraceps bicuspis
- Quadraceps charadrii
- Quadraceps conformis
- Quadraceps fissus
- Quadraceps furvus
- Quadraceps junceus
- Quadraceps obscurus
- Quadraceps ochropi
- Quadraceps ravus
- Quadraceps similis
- Quadraceps strepsilaris
- Rallicola fulicae
- Rallicola minutus
- Saemundssonia cephala
- Saemundssonia clayae
- Saemundssonia conica
- Saemundssonia haematopi
- Saemundssonia integra
- Saemundssonia lari
- Saemundssonia limosae
- Saemundssonia lobaticeps
- Saemundssonia platygaster
- Saemundssonia scolopacisphaeopodis
- Saemundssonia sternae
- Saemundssonia stresemanni
- Saemundssonia tringae
- Saemundssonia waterstoni
- Scolopaceps ambiguus
- Scolopaceps aureus
- Trichodectes canis
- Trichodectes melis
Wszy (Anoplura)
W Polsce 34 gatunki[2], w tym[58]:
- Haematopinus apri
- Haematopinus asini – wesz końska
- Haematopinus eurysternus – wesz bydlęca
- Haematopinus suis – wesz świńska
Echinophthiriidae
- Echinophthirius horridus[2]
- Enderleinellus nitzschi
- Enderleinellus propinquus
- Hoplopleura acanthopus
- Hoplopleura affinis
- Hoplopleura captiosa
- Hoplopleura edentula
- Hoplopleura longula
- Schizophthirus dyromydis
- Linognathus setosus – wesz psia
- Linognathus vituli
- Solenopotes capillatus
- Solenopotes capreoli[2]
Phthiridae
- Haemodipsus lyriocephalus – wesz zajęcza
- Haemodipsus setoni
- Haemodipsus ventricosus – wesz królicza
- Neohaematopinus schizodactylus
- Polyplax gracilis
- Polyplax hannswrangeli
- Polyplax reclinata
- Polyplax serrata – wesz mysia
- Polyplax spinulosa – wesz szczurza
Wszy słoniowe (Rhynchophthirina)
W Polsce stwierdzono tylko jeden gatunek: Haematomyzus elephantis z rodziny Haematomyzidae[2].
Zobacz też
- fauna Polski
- lista gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną w Polsce
- motyle dzienne Polski
Uwagi
- ↑ Informacje o występowaniu Isophya pyrenaea w Polsce najprawdopodobniej dotyczyły innych gatunków. Zobacz opis w artykule Isophya pyrenaea, Bazyluk i Liana (2000) oraz Heller et al. (2004) The Isophya species of central and western Europe (Orthoptera: Tettigonioidea: Phaneropteridae). Tijdschrift voor Entomologie. 147: 237–258 (pdf).
Przypisy
- ↑ a b Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. I. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2004. ISBN 83-88147-04-8.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012. ISBN 978-83-01-17062-2.
- ↑ a b c d e f g h i j k M. Kłonowska-Olejnik, A. Łabędzki, J. Majecki. Jętki (Ephemeroptera) wybranych siedlisk wodnych Karkonoskiego Parku Narodowego. „Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Ratio Ind. Lignar.”. 15 (4), s. 257–267, 2016). DOI: 10.17306/J.AFW.2016.4.28.
- ↑ a b c d Teresa Jażdżewska, Arkadiusz Wojcieszek. Metreletus balcanicus (Ulmer, 1920) (Ephemeroptera) in Poland with notes on its ecology and biology. „Polskie Pismo Entomologiczne”. 66, s. 9–16, 1997.
- ↑ a b c Systematyczna lista gatunków. [w:] Polska Czerwona Księga Zwierząt – Bezkręgowce [on-line]. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 2014-05-22].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Ryszard Sowa. Materiały do poznania Ephemeroptera i Plecoptera w Polsce. „Acta Hydrobiologica”. 4 (2), s. 205-224, 1962.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Bronisław Szczęsny, Anna Wiśniowska: Fauna jętek (Ephemeroptera) Babiej Góry. W: Monografia Fauny Babiej Góry. B.W. Wołoszyn, D. Wołoszyn, W. Celary (re.). 2003, s. 123-139.
- ↑ a b c d e f g h i Maria Keffermuller. Badania nad fauną jętek (Ephemeroptera) Wielkopolski. VI. „Badania fizjograficzne nad Polską Zachodnią, seria C – Zoologia”. 31, 1978.
- ↑ a b c Andrzej Kołodziejczyk, Paweł Koperski, Maciej Kamiński: Klucz do oznaczania słodkowodnej makrofauny bezkręgowej dla potrzeb bioindykacji stanu środowiska. Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, 1998. [dostęp 2017-05-04].
- ↑ A.W.M. Mol. Oligoneuriella polonica n. sp. and note on Oligoneuriella pallida (Hagen, 1855) (Ephemeroptera: Oligoneuridae). „Entomologische Berichten”. 44, s. 126-128, 1984.
- ↑ a b c d e f Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007. ISBN 978-83-881470-7-4.
- ↑ Wacław Skuratowicz: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXIX Pchły – Siphanoptera (Aphaniptera). Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1967.
- ↑ Władysław Bazyluk, Anna Liana: Prostoskrzydłe – Orthoptera. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2000, seria: Katalog Fauny Polski cz. 17, z. 2. ISBN 83-85192-94-8.
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Myrmecophilidae Saussure, 1874 — mrowiszczakowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Tettigoniidae Kraus, 1902 — pasikonikowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ Gatunek uważany za wymarły na terenie Polski. (Za: Ryszard Orzechowski. Obserwacje wybranych gatunków prostoskrzydłych (Orthoptera) w południowej części województwa lubuskiego (pdf). „Przegląd Przyrodniczy”. XX (1-2), s. 45-50, 2009. ).
- ↑ a b c d e Żurawlew P., Orzechowski R., Grobelny S., Brodacki M., Kutera M., Radzikowski P., Czyżewski S.: Prostoskrzydłe (Orthoptera) Polski. [dostęp 2020-09-23].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Gryllotalpidae Leach, 1815 — turkuciowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Gryllidae Laicharting, 1781 — świerszczowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Gryllotalpidae Leach, 1815 — turkuciowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Acrididae Macleay A., 1821 — szarańczowate. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ P. Żurawlew: rodzina: Tetrigidae Audinet-Serville, 1838. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ Jan Stach: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. III-V Pierwogonki – Protura, Widłogonki – Diplura, Szczeciogonki – Thysanura. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1955.
- ↑ a b Andrzej Szeptycki. Możliwości ochrony Apterygota -pytania i problemy. „Wiadomości entomologiczne”. 18 Supl., s. 139-145, 2000. Poznań.
- ↑ Lepismachilis (Lepismachilis) y-signata Kratochvil, 1945. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ Petrobius brevistylis Carpenter, 1913. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ Trigoniophthalmus alternatus (Silvestri, 1904). [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2017-07-31].
- ↑ Julitta Martini: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XIV Gryzki – Psocoptera. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1975.
- ↑ Ctenolepisma longicaudata [online], Insektarium, 31 sierpnia 2020 [dostęp 2023-12-04] (pol.).
- ↑ Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007, s. 279. ISBN 978-83-881470-7-4.
- ↑ Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007, s. 5–7. ISBN 978-83-881470-7-4.
- ↑ T. Huflejt, A. Liana. Materiały do poznania wachlarzoskrzydłych (Strepsiptera) w Polsce. „Nowy Pamiętnik Fizjograficzny”. 3 (1-2), s. 61-80, 2004.
- ↑ M.L. Borowiec, B. Wiśniowski, W. Żyła. Xenos vesparum Rossius, 1793 – a strepsipteron new to Poland (Strepsiptera: Xenidae). „Acta Musei Moraviae, Scientiae Biologicae”. 97, s. 7-12, 2012.
- ↑ M.L. Borowiec. Nowe stanowisko Elenchus tenuicornis (Kirby, 1815) (Strepsiptera: Elenchidae) w Polsce. „Wiadomości Entomologiczne”. 31 (3), s. 210, 2012.
- ↑ Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.
- ↑ Ważki (Odonata) Polski: Systematyka. Strona internetowa Sekcji Odonatologicznej PTE. [dostęp 2010-07-31].
- ↑ Nomadka żółtawa (Pantala flavescens). Strona internetowa Ewy Miłaczewskiej. [dostęp 2017-10-18].
- ↑ a b c Katarzyna Czepiel-Mil, Robert Stryjecki, Danuta Kowalczyk-Pecka. Synecological characterization of thrip communities (Insecta, Thysanoptera) of the UMCS Botanical Garden in Lublin. „Teka Kom. Ochr. Kszt. Środ. Przyr.”. 12, s. 5–12, 2015.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc dd de df dg dh di dj dk dl dm dn do dp dq dr ds dt du dv dw Halina Kucharczyk, Kinga Stanisławek. Wciornastki (Thysanoptera) obszarów górskich Polski. „Wiadomości entomologiczne”. 29 Suppl., s. 53-64, 2010.
- ↑ a b c d e f g h i j Halina Kucharczyk. Przylżeńce (Thysanoptera) Roztocza. „Fragmenta Faunistica”. 37 (6), 1994.
- ↑ a b c d e f g h i j Gabriel Łabanowski: Organizmy inwazyjne wykrywane w polskich szklarniach. Wciornastki (Thripidae). Instrukcja rozpoznawania na podstawie wyglądu i objawów żerowania. Skierniewice: Instytut Ogrodnictwa, 2012. ISBN 978-83-60573-60-0. [dostęp 2015-03-27].
- ↑ a b c d e f Agnieszka Gocyła, Wojciech Sierka. Wciornastki (Thysanoptera) Kotliny Dąbrowskiej (Wyżyna Śląska). „Acta entomologica silesiana”. 16, s. 69–87, 2009.
- ↑ J.W. Ruszkowski. Wyniki badań nad szkodliwą fauną Polski na podstawie materjałów z lat 1919 — 1930. „Rocznik Ochrony Roślin cz. B Szkodniki roślin”. 1 (1-3), s. 376, 1933. Warszawa.
- ↑ Halina Kucharczyk, Dorota Sałapa, Maria Grochowska. Hoplandrothrips famelicus (Priesner, 1926) (Thysanoptera: Phlaeothripidae) – a thrips new to the Polish fauna. „Polskie Pismo Entomologiczne”. 80, s. 493–498, 2011. DOI: 10.2478/v10200-011-0037-9.
- ↑ Halina Kucharczyk, Łukasz Wyrozumski. Hoplothrips carpathicus PELIKÁN, 1961 (Thysanoptera: Phlaeothripidae) – a new thrips species in the Polish fauna. „Polskie Pismo Entomologiczne”. 84, s. 73–83, 2015. DOI: 10.1515/pjen-2015-0007.
- ↑ Grzegorz Tończyk: Widelnice – Plecoptera. W: Klucz do oznaczania makrobezkręgowców bentosowych dla potrzeb oceny stanu ekologicznego wód powierzchniowych. Jacek Siciński (red.). Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2013, s. 236, seria: Biblioteka Monitoringu Środowiska. ISBN 978-83-61227-25-0.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Wojciech Fiałkowski. Widelnice (Plecoptera). „Flora i Fauna Pienin – Monografie Pienińskie”. 1, s. 147–150, 2000.
- ↑ a b c d e f g h i W. Kittel. Stoneflies (Plecoptera) of the Świętokrzyski National Park (Central Poland). „Annales Limnologicae”. 20 (1–2), s. 59–62, 1984.
- ↑ Czechowska, W.: Sialis morio Klingstedt, 1932 (Megaloptera, Sialidae), an alderfly species new to Poland. Fragmenta Faunistica 2000 Vol. 43 No. 9/17 pp. 123-125. ISSN 0015-9301.
- ↑ Dobosz R.: Nowe stanowiska Sialis nigripes Pictet, 1865 w Polsce (Neuropteroidea: Megaloptera). Acta Entomologica Silesiana, 1997-1998, 05-06.
- ↑ Żylenice (Sialis spp.) – między lądem, a wodą [online], Świat Makro.com, 9 maja 2015 [dostęp 2023-12-07] (pol.).
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 1 Część ogólna oraz nadrodziny Gyropoidea i Laemobothrioidea. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1972.
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 2 Nadrodzina Menoponoidea. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1976.
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 3. Nadrodziny Goniodoidea i Trichodectoidea. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1972.
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 4 Nadrodzina Philopteroidea, rodzina Philopteridae. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1977.
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 5 Nadrodzina Philopteroidea, rodzina Rallicolidae. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1978.
- ↑ Jadwiga Złotorzycka: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XV Wszoły – Mallophaga z. 6 Nadrodzina Philopteroidea, rodziny: Meinertzhageniellidae, Lipeuridae, Degeeriellidae, Pseudonirmidae, Giebellidae, Esthiopteridae i Acidoproctidae. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1980.
- ↑ Zofia Wegner: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XVI Wszy – Anoplura. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1972.