Pałac w Werbkowicach
![]() | |||
![]() Elewacja frontowa pałacu (2023) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Werbkowice | ||
Adres | ul. Parkowa 6 | ||
Styl architektoniczny | klasycyzm | ||
Powierzchnia użytkowa | ok. 1680 m² | ||
Ważniejsze przebudowy | 1952, 1980, 1988 | ||
Pierwszy właściciel | Antoni Szydłowski | ||
Obecny właściciel | |||
Plan budynku![]() | |||
Położenie na mapie gminy Werbkowice ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa lubelskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu hrubieszowskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Pałac w Werbkowicach – pałac w Werbkowicach, którego początki sięgają I połowy XIX wieku i związane są przede wszystkim z dziejami rodu Szydłowskich.
Historia
Pałac wraz z bramą, oficyną, rządcówką, pozostałościami (kolumnami) po stajni oraz parkiem nazywany jest „zespołem pałacowo–parkowym” i położony jest na południowy–zachód od centrum miejscowości, po południowej stronie krajowej drogi nr 74 na odcinku Zamość–Hrubieszów[1].
Budynek pałacu powstał na miejscu wcześniejszych siedzib szlacheckich wzmiankowanych od XVI wieku. Dobra należały do wielu, często zmieniających się właścicieli. W 1793 roku zakupił je Adam Szydłowski, który około 1836 roku wzniósł murowany klasycystyczny dworek[1]. Był on parterowy, ośmioosiowy, nakryty wysokim, gładkim dachem naczółkowym. Taki właśnie budynek przedstawia rycina[2]. W 1842 roku majątek po ojcu odziedziczył Antoni[1].
Być może przebudowa rozpoczęta została pod koniec wieku i zakończona przez kolejnych właścicieli, którymi byli od 1902 roku Edward Chrzanowski z Moroczyna, a od 1908 jego córka Teresa, żona Wincentego Rulikowskiego. Z dawnego dworu pozostawiono część środkową, zaś partie boczne zostały podwyższono, tworząc dwa potężne skrzydła[1]. Przebudowany pałac zyskał nową dekorację w postaci bogatych obramowań ślepych okien piętrowych części budynku. Wysoki dach nad częścią środkową budynku zastąpiono dachem niższym, dwuspadowym[2]. Od północy dobudowano parterowe skrzydło, które połączono murem i bramą ze stojącą obok oficyną[1].
Pałac nosi cechy klasycystyczne, został wzniesiony z cegły i otynkowany[1]. Plan składa się z parterowej, pięcioosiowej części środkowej, z czterokolumnowym podcieniem od frontu i tyłu[3] i piętrowych, trójosiowych, ustawionych prostopadle, skrzydeł bocznych[3]. Od północy przylega wydłużone, podpiwniczone skrzydło parterowe, wysunięte przed elewację ogrodową[1][3]. Stropy pomiędzy kondygnacjami są drewniane belkowe, a nad częścią piwnic - kolebkowe. Dachy pokryte blachą: nad częścią środkową dwuspadowy, nad skrzydłami bocznymi czterospadowe[1]. Układ wnętrza został znacznie przekształcony, jest pozbawiony dawnego wystroju i wyposażenia[1]. Na zewnątrz ściany podzielone są na kondygnacje gzymsami. Gzyms wieńczący w piętrowych częściach bocznych od frontu i z boku jest pierwotny, kostkowy. Narożne pilastry, obramowania otworów wejściowych i okiennych oraz wnęk pochodzą zapewne z końca XIX wieku[3].
Parterowa oficyna mieszkalna usytuowana jest równolegle do północnego skrzydła pałacu i połączona z nim bramą i fragmentem ogrodzenia[1]. W murze znajduje się brama wjazdowa zamknięta łukiem odcinkowym, z herbami Poraj Chrzanowskich i niezidentyfikowanym w kartuszu[3]. Wzniesiona jest na planie wydłużonego prostokąta, murowana, nakryta dachem dwuspadowym[1]. 21 grudnia 2016 około godziny 2:20 w budynku wybuchł pożar, a ogień objął strop i całą powierzchnię dachu[4][5]. Do budynku doprowadzona była instalacja elektryczna, ale w części objętej pożarem było odłączone źródło zasilania. Straty oszacowano na 150 tysięcy złotych. Działania gaśnicze trwały ponad 4 godziny, w których brało udział 28 strażaków[4][5][6].
Rządcówka została wzniesiona prawdopodobnie w II poł. XVIII wieku, a przekształcona pod koniec XIX wieku. Założona na planie zbliżonym do kwadratu, parterowa z mieszkalnym poddaszem, częściowo podpiwniczona. Pierwotnie o trójdzielnym, trzytraktowym układzie pomieszczeń. Murowana z cegły, otynkowana, nakryta dachem mansardowym z naczółkami[1].
Park, założony w XVIII/XIX wieku[3], składa się z części przypałacowej o osiowym układzie, ograniczonej szpalerami drzew, z aleją dojazdową oraz części o naturalnym charakterze leśnym - tzw. dąbrowy, gdzie pierwotnie znajdował się zwierzyniec otoczony aleją spacerową[1].
Po upaństwowieniu majątku w 1946 roku pałac był siedzibą różnych instytucji. Od 1968 roku zespół pałacowy i folwarczny jest użytkowany przez Rolniczy Zakład Doświadczalny[1].
Pałac uszkodzony w czasie obu wojen światowych, remontowany w latach: 1952, 1980, 1988[1].
W latach 80. i 90. XX wieku na placu przed pałacem kwitł różany ogród[7].
Galeria
- Zdjęcia zespołu pałacowo-parkowego
- Pałac wraz z rządcówką (z lewej), bramą i oficyną (z prawej)
- Pałac (widok z prawej strony)
- Wejście główne
- Elewacja boczna
- Elewacja tylna
- Brama pałacowa
- Oficyna
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Pałac 1 poł. XIX w. Werbkowice. zabytek.pl. [dostęp 2023-05-03]. (pol.).
- ↑ a b Werbkowice. werbkowice.pl, 2016-12-01. [dostęp 2022-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
- ↑ a b c d e f Zespół pałacowy w Werbkowicach. [dostęp 2023-05-19].
- ↑ a b Pożar w zabytkowym pałacu w Werbkowicach. 150 tys. zł strat. Podpalenie?. dziennikwschodni.pl, 2016-12-21. [dostęp 2023-05-19]. (pol.).
- ↑ a b WERBKOWICE: Pożar zabytkowej oficyny zespołu pałacowego. Tygodnik Zamojski, 2016-12-21. [dostęp 2023-05-19]. (pol.).
- ↑ Pożar w Werbkowicach. Spłonęła oficyna zespołu pałacowego – prawdopodobnie została podpalona. lubiehrubie.pl, 2016-12-21. [dostęp 2023-05-19]. (pol.).
- ↑ Danuta Muzyczka: Listopadowy park i pałac w Werbkowicach – ZDJĘCIA, WIDEO. lubiehrubie.pl, 2020-11-14. [dostęp 2023-05-19]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Pałac na stronie zabytek.pl
- Krótka historia pałacu i wsi