Publiusz Papiniusz Stacjusz
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | ok. 45 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 96 | ||
Narodowość | |||
Dziedzina sztuki | poezja | ||
|
Publiusz Papiniusz Stacjusz (ok. 45 - 96) – poeta rzymski, urodzony w Neapolu, związany z dworem cesarza Domicjana. Utracił względy cesarza po opublikowaniu dzieła poświęconego wojnie z Germanami (De bello Germanico), po czym powrócił do Neapolu, gdzie zmarł. Zachowały się następujące utwory Stacjusza:
- Thebais lub Tebaida - poemat opisujący walkę synów Edypa o panowanie w Tebach
- Achilleis - poemat o dziejach Achillesa
- Silvae - zbiór wierszy o różnej tematyce, zawierający również panegiryki na cześć Domicjana.
Odbiór poezji Stacjusza
Poeta wpływowy i popularny aż do XIX wieku, odkąd jego sława przyćmiona została zarzutami o wtórność i powierzchowność. Pamiętany nadal dzięki obecności w Boskiej komedii Dantego, gdzie spotyka Wirgiliusza oddając mu hołd (tak jak w ostatnich wierszach swojej Tebaidy). Próbę reinterpretacji anty-psychologicznej stylistyki postaci literackich Stacjusza podjął m.in. C.S. Lewis wskazując na nowy, alegoryczny kierunek w budowaniu postaci literackich poety[1]. O ile Lewis uważa, że Stacjusz tworzy 'zalążek' alegorii, coraz częściej słyszy się dziś opinie rehabilitujące stylistykę Stacjusza jako poważnie twórczy element estetyki alegorycznej, chętnie naśladowaną już w średniowieczu i aż do ok. 1800 roku.
Wpływ w Polsce
Szczególną popularność zdobył pomysł silva rerum zainspirowany m.in. zbiorem wierszy Silvae; rozwijając się w literaturze staropolskiej jako odrębny gatunek sylwa, uprawiany nie tylko przez najznakomitszych pisarzy, jak Andrzej Frycz Modrzewski, ale i powszechnie, w bogatszych domach, gdzie mieszał się z pamiętnikarstwem.
Bibliografia
- Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, ss. 372, Oficyna Wydawnicza Fogra, ISBN 83-85719-84-9.
- P. Hardie, The epic successors of Virgil, a study in the dynamics of a tradition, Cambridge, PU, 1993.
- F. Ripoll, La morale héroïque dans les épopées latines d'époque flavienne : tradition et innovation, Louvain, Peeters, 1998.
- Sylvie Franchet d'Espèrey, Conflit, violence et non-violence dans 'La Thébaïde' de Stace, Paris, Les Belles Lettres, 1999.
- Fernand Delarue, Stace, poète épique, originalité et cohérence, Louvain et Paris, Peeters, 2000.
Tłumaczenia polskie
- [1996] Stacjusz (Publius Papinius Statius): Tebaida: epopeja bohaterska w dwunastu pieśniach przełożył, wstępem i komentarzem opatrzył Mieczysław Brożek; Polska Akademia Umiejętności; Biblioteka Przekładów z Literatury Starożytnej (tom: 10).
- [1971] „Sylwy” Stacjusza, Hanna Szelest, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich,(Archiwum Filologiczne 23), 123 s.
- [1996] Stacjusz (Publius Papinius Statius): Sylwy: zbiór wierszy; przekład i komentarz Mieczysław Brożek, Zakład Narodowy im.Ossolińskich, Wrocław; Biblioteka Przekładów z Literatury Antycznej (tom: 32).
- [2010] Sylwy; Publiusz Papiniusz Stacjusz ; wstęp, przekład, przypisy Stanisław Śnieżewski; Polska Akademia Umiejętności, 154 s. ISBN 978-83-7676-029-2.
Linki zewnętrzne
- Tekst łacińskiego oryginału Tebaidy w zbiorach The Latin Library
- Tłumaczenie na język angielski Mozleya
- Teksty łacińskich oryginałów wraz ze skorowidzem
Przypisy
- ↑ Lewis, C.S. The Allegory of Love (1936) pp.48-56)
- ISNI: 0000000118566297
- VIAF: 100904338, 4524167867513623060006
- LCCN: n79108865
- GND: 118798502
- LIBRIS: 86lnrxds5qmgjzt
- BnF: 12031656k
- SUDOC: 028491254
- SBN: CFIV054875
- NLA: 35520925
- NKC: jn19981002158
- BNE: XX1039958, XX1128156
- NTA: 068776039
- BIBSYS: 90133502
- CiNii: DA01389105
- Open Library: OL88231A
- PLWABN: 9810539432205606
- NUKAT: n96400850
- J9U: 987007268309405171
- PTBNP: 76417, 557088
- CANTIC: a11347715
- NSK: 000086331
- CONOR: 24991075
- BNC: 000166567
- ΕΒΕ: 234509
- BLBNB: 000188923
- LIH: LNB:Rbp;=B0
- PWN: 3978779
- Britannica: biography/Statius
- Treccani: publio-papinio-stazio
- Universalis: stace-lat-publius-papinius-statius
- БРЭ: 4164661
- Nacionālā enciklopēdija: 2285
- SNL: Publius_Papinius_Statius
- Catalana: 0025098
- DSDE: Publius_Papinius_Statius