Ray Liotta
![]() Ray Liotta (2012) | |||
Imię i nazwisko | Raymond Allen Liotta | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 18 grudnia 1954 | ||
Data i miejsce śmierci | 26 maja 2022 | ||
Zawód | aktor, producent filmowy | ||
Współmałżonek | Michelle Grace (1997–2004; rozwód) | ||
Lata aktywności | 1978–2022 | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Ray_Liotta_Cannes_2012_2.jpg/190px-Ray_Liotta_Cannes_2012_2.jpg)
Ray Liotta, właśc. Raymond Allen Liotta[1] (ur. 18 grudnia 1954 w Newark, zm. 26 maja 2022 w Santo Domingo[2][3]) – amerykański aktor i producent filmowy.
24 lutego 2023 został pośmiertnie uhonorowany gwiazdą w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6201 Hollywood Boulevard[4], a odznaczenie odebrała w jego imieniu jego córka Karsen[5].
Życiorys
Wczesne lata
Urodził się w Newark[6] w stanie New Jersey. Gdy miał sześć miesięcy, został adoptowany z sierocińca w Newark przez właścicieli sieci sklepów motoryzacyjnych – Mary Miller (z domu Edgar), urzędniczkę obszaru wydzielonego, i Alfreda Liottę, przewodniczącego lokalnego klubu demokratów[7][8]. Jednym z jego najwcześniejszych wspomnień była pomoc rodzicom w odnalezieniu swojej siostry Lindy w sierocińcu, gdy miał 3 lata[9]. Dorastał w wierze rzymskokatolickiej w Union w New Jersey, chociaż jego rodzina nie była szczególnie religijna. W 1973 ukończył Union High School[10]. W 1982 podjął pracę w supermarkecie A & P. Studiował aktorstwo na Uniwersytecie w Miami na Florydzie i występował w studenckim teatrze Jerry Herman Ring Theatre w musicalach: Oklahoma!, Dźwięki muzyki i Cabaret[11]. Kiedy był na studiach, pracował na cmentarzu[9].
Kariera
Po studiach Liotta przeprowadził się do Nowego Jorku i dostał pracę jako barman na Broadwayu[12]. Od 4 kwietnia 1978 do 9 listopada 1981 grał postać Josepha Anthony’ego „Joeya” Perriniego w operze mydlanej NBC Inny świat (Another World)[13][14]. Następnie wystąpił w filmach telewizyjnych – komediodramacie CBS Hardhat and Legs (1980) z Kevinem Dobsonem i dramacie ABC Szalone czasy (Crazy Times, 1981) u boku Michaela Paré, a także pojawiał się gościnnie w serialach: NBC St. Elsewhere (1983), NBC Casablanca (1983), CBS Mike Hammer (1984) i ABC Poza rodzinny honor (Our Family Honor, 1985).
Na dużym ekranie zadebiutował w roli uzależnionego od marihuany Joego Herona w dramacie Kobieta samotna (The Lonely Lady, 1983) z Pią Zadorą i Lloydem Bochnerem. Za drugoplanową kreację byłego więźnia Raya Sinclaira w komediodramacie kryminalnym Jonathana Demme’a Dzika namiętność (Something Wild, 1986) z Melanie Griffith otrzymał nagrodę krytyków w Bostonie i zdobył nominację do nagrody Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego[15]. W dramacie Roberta M. Younga Dominick i Eugene (Dominick and Eugene, 1988)[16] zagrał rolę Eugene’a „Gino” Luciano, dobrze zapowiadającego się lekarza, który roztacza opiekę nad niepełnosprawnym intelektualnie bratem bliźniakiem (Tom Hulce). Odrzucił propozycję zagrania roli Harveya Denta filmie Tima Burtona Batman (1989)[16], którą ostatecznie przyjął Billy Dee Williams. W nominowanym do Oscara dramacie sportowym fantasy Pole marzeń (Field of Dreams, 1989) u boku Kevina Costnera zagrał postać legendy amerykańskiego baseballa – Bosonogiego Joe Jacksona[17].
W biograficznym dramacie kryminalnym Martina Scorsese’a Chłopcy z ferajny (Goodfellas, 1990) z Robertem De Niro stworzył kreację gangstera Henry’ego Hilla. Rola samotnego, psychopatycznego policjanta Pete’a Davisa w dreszczowcu Jonathana Kaplana Obsesja namiętności (Unlawful Entry, 1992) przyniosła mu nominację do MTV Movie Awards 1993 w kategorii najlepszy czarny charakter[18]. W melodramacie Corrina, Corrina (1994) z Whoopi Goldberg wystąpił w roli wdowca Manny’ego Singera, który ma problem z 7–letnią córką (Tina Majorino). W filmie fantastycznonaukowym Martina Campbella Kolonia karna (No Escape, 1994) zagrał postać pilota wojskowego śmigłowca – kapitana Johna T. Robbinsa, który zostaje skazany na wieloletnie więzienie. W dramacie kryminalnym Jamesa Mangolda Cop Land (1997) ze Sylvestrem Stallone został obsadzony w roli detektywa Gary’ego „Figgsy” Figgisa. Za rolę Franka Sinatry w telewizyjnym dramacie HBO Ludzie rozrywki (The Rat Pack, 1998) był nominowany do nagrody Gildii Aktorów Ekranowych[19].
Był na okładkach magazynów takich jak „GQ” (w listopadzie 1991, w październiku 1994), „Arena” (lato 1992), „L.A. Style” (w sierpniu 1992), „TV Guide” (w lutym 2017), „The Rake” (w październiku 2018)[20] i „Cigar & Spirits” (we wrześniu 2021).
Odrzucił propozycję zagrania roli Ralphiego Cifaretto w Rodzinie Soprano (2001), którą w końcu zagrał Joe Pantoliano[21]. W 2002 podkładał głos Tommy’emu Vercettiemu, głównemu bohaterowi gry komputerowej Grand Theft Auto: Vice City, zdobywając nagrodę Glow. Za rolę Charliego Metcalfa w serialu NBC Ostry dyżur (ER, 2004) został uhonorowany nagrodami – Prism i Emmy. W komedii Walta Beckera Gang dzikich wieprzy (Wild Hogs, 2007) zagrał przywódcę motocyklowego gangu Del Fuegos – Jacka Blade’a. W serialu młodzieżowym Disney Channel Hannah Montana (2010) wystąpił jako dyrektor Luger. W dramacie Noaha Baumbacha Historia małżeńska (Marriage Story, 2019) zagrał prawnika Jaya Marottę.
Liotta był także narratorem serialu dokumentalnego AMC The Making of the Mob (2015) i wystąpił w teledyskach, w tym jako czarny charakter do przeboju Davida Guetty „Lovers on the Sun” (2014) oraz piosenki Eda Sheerana i grupy Rudimental „Bloodstream” (2015).
W 2004 wystąpił na Broadwayu w roli Mike’a w przedstawieniu Match[22] z Frankiem Langellą.
Życie prywatne
15 lutego 1997 ożenił się z Michelle Grace, z którą miał córkę Karsen (ur. 1998)[23]. W 2004 doszło do rozwodu[24].
Śmierć
Zmarł we śnie 26 maja 2022 podczas pobytu na Dominikanie w wieku 67 lat[25], podczas kręcenia nowego filmu Dangerous Waters (Niebezpieczne wody)[26]. W chwili śmierci był zaręczony z Jacy Nittolo[27]. Przed śmiercią zakończył zdjęcia do serialu kryminalnego Black Bird i dreszczowca Elizabeth Banks Cocaine Bear[28]. W raporcie z sekcji zwłok opublikowanym w 2023 roku stwierdzono, że przyczyną śmierci była niewydolność oddechowa, obrzęk płuc i niewydolność serca, a jako przyczynę podano miażdżycę[29].
Filmografia
Rok | Film | Rola | Reżyser |
---|---|---|---|
1983 | Kobieta samotna (The Lonely Lady) | Joe Heron | Peter Sasdy |
1986 | Dzika namiętność (Something Wild) | Ray Sinclair | Jonathan Demme |
1988 | Dominick i Eugene (Dominick and Eugene) | Eugene „Gino” Luciano | Robert Milton Young |
1989 | Pole marzeń (Field of Dreams) | 'Shoeless' Joe Jackson | Phil Alden Robinson |
1990 | Chłopcy z ferajny (Goodfellas) | Henry Hill | Martin Scorsese |
1992 | Artykuł 99 (Article 99) | dr Richard Sturgess | Howard Deutch |
Obsesja namiętności (Unlawful Entry) | oficer Pete Davis | Jonathan Kaplan | |
1994 | Corrina, Corrina (Corrina, Corrina) | Manny Singer | Jessie Nelson |
Kolonia karna (No Escape) | kpt. J.T. Robbins | Martin Campbell | |
1995 | Operacja Słoń (Operation Dumbo Drop ) | kpt. T.C. Doyle | Simon Wincer |
1996 | Podwójna świadomość (Unforgettable) | dr David Krane | John Dahl |
1997 | Turbulencja (Turbulence) | Ryan Weaver | Robert Butler |
Cop Land | detektyw Gary „Figgsy” Figgis | James Mangold | |
1998 | Phoenix | Harry Collins | Danny Cannon |
1999 | Muppety z kosmosu (Muppets from Space) | strażnik bramy (cameo) | Tim Hill |
Na zawsze moja (Forever Mine) | Mark Brice | Paul Schrader | |
2000 | Pielgrzym (Pilgrim) | Jack | Harley Cokeliss |
Na skrzydłach anioła (A Rumor of Angels) | Nathan Neubauer | Peter O’Fallon | |
2001 | Hannibal | Paul Krendler | Ridley Scott |
Wielki podryw (Heartbreakers) | Dean Cummano / Vinny Staggliano | David Mirkin | |
Blow | Fred Jung | Ted Demme | |
2002 | Na tropie zła (Narc) | detektyw porucznik Henry Oak | Joe Carnahan |
John Q | szef Gus Monroe | Nick Cassavetes | |
Grand Theft Auto: Vice City | Tommy Vercetti (głos) | ||
2003 | Tożsamość (Identity) | Samuel Rhodes | James Mangold |
2004 | Ujęcie (The Last Shot) | Jack Devine | Jeff Nathanson |
Control | Lee Ray Oliver | Tim Hunter | |
2005 | Revolver | Dorothy Macha | Guy Ritchie |
Slow Burn | Ford Cole | Wayne Beach | |
2006 | As w rękawie (Smokin' Aces) | Donald Carruthers | Joe Carnahan |
Władza pieniądza' (Even Money) | Tom Carver, mąż Carolyn | Mark Rydell | |
Wytańczyć marzenia (Take the Lead) | producent wykonawczy | Liz Friedlander | |
Kolory życia (Local Color) | John Talia Sr. | George Gallo | |
Czas na rewanż (Comeback Season) | Walter Pearce | Bruce McCulloch | |
2007 | Film o pszczołach (Bee Movie) | głos | Simon J. Smith, Steve Hickner |
Dungeon Siege: W imię króla (In the Name of the King) | Gallian | Uwe Boll | |
Gang dzikich wieprzy (Wild Hogs) | Jack Blade | Walt Becker | |
Bitwa w Seattle (Battle in Seattle) | major Jim Tobin | Stuart Townsend | |
2008 | Bohater z wyboru (Hero Wanted) | detektyw Terry Subcott | Brian Smrz |
2009 | Ścigani (Crossing Over) | Cole Frankel | Wayne Kramer |
Szlak śmierci (La Linea) | Mark Shields | James Cotten | |
Złap, zakapuj, zabłyśnij (Observe and Report) | detektyw Harrison | Jody Hill | |
Błękitny deszcz (Powder Blue) | Jack Doheny | Timothy Linh Bui | |
Grzeczny i grzeszny (Youth in Revolt) | Lance Wescott | Miguel Arteta | |
2010 | Wariat na wolności (Crazy on the Outside) | Gray | Tim Allen |
Nocna randka (Date Night) | Joe Miletto | Shawn Levy | |
Snowmen | Reggie Kirkfield | Robert Kirbyson | |
W pogoni za idolem (Chasing 3000) | dorosły Mickey | Gregory J. Lanesey | |
Charlie St. Cloud | Florio Ferrente | Burr Sreers | |
2011 | Krwawa rzeka (The River Murders) | Jack Verdon | Rich Cowan |
Królowie ulicy 2: Motor City (Street Kings 2: Motor City) | Marty Kingston | Chris Fisher | |
Sprawa zamknięta (The Son of No One) | kpt. Marion Mathers | Dito Montiel | |
All Things Fall Apart | dr Brintall | Mario Van Peebles | |
Idealny plan (The Entitled) | Richard Nader | Aaron Woodley | |
2012 | Raj na ziemi (Wanderlust) | w roli samego siebie (cameo) | David Wain |
Zabić, jak to łatwo powiedzieć (Killing Them Softly) | Markie Trattman | Andrew Dominik | |
Iceman: Historia mordercy (The Iceman) | Roy DeMeo | Ariel Vromen | |
Drugie oblicze (The Place Beyond the Pines) | Deluca | Derek Cianfrance | |
Yellow | Afai | Nick Cassavetes | |
2013 | The Devil's in the Details | dr Robert Michaels | Waymon Boone |
Suddenly | szeryf Todd Shaw | Uwe Boll | |
Turbo | Snail 10 (głos) | David Soren | |
Pionek (Pawn) | człowiek w garniturze | David A. Armstrong | |
2014 | Romans na haju (Better Living Through Chemistry) | Jack Roberts | David Posamentier, Geoff Moore |
Muppety: Poza prawem (Muppets Most Wanted) | Wielki Tato | James Bobin | |
The Identical | Reece Wade | Dustin Marcellino | |
Sin City 2: Damulka warta grzechu (Sin City: A Dame to Kill For) | Joey | Robert Rodriguez, Frank Miller | |
Wyrok za prawdę (Kill the Messenger) | John Cullen | Michael Cuesta | |
2015 | Ukojenie (Blackway) | Blackway | Daniel Alfredson |
2016 | Idealny facet (Flock of Dudes) | wujek Reed | Bob Castrone |
2017 | Shades of Blue | Wozniak | |
2019 | Historia małżeńska (Marriage Story) | Jay | Noah Baumbach |
Przypisy
- ↑ Ray Liotta. „TV Guide”. [dostęp 2016-12-15]. (ang.).
- ↑ Associated Press: Actor Ray Liotta has died in the Dominican Republic: source. ABC News, 2022-05-26. [dostęp 2022-05-30]. (ang.).
- ↑ Actor Ray Liotta dies in Santo Domingo, where he was filming a movie. Dominican Day. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta. Walk of Fame. [dostęp 2024-02-19]. (ang.).
- ↑ Rebecca Aizin: Ray Liotta’s Daughter Pays Tribute to Her Father at Walk of Fame Ceremony: 'I Lucked Out'. „People”, 2023-02-24. [dostęp 2024-02-19]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta – Sztárlexikon. Starity.hu. [dostęp 2016-12-15]. (węg.).
- ↑ Ray Liotta Biography (1955?-). Film Reference. [dostęp 2016-12-15]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2019-12-17]. (ang.).
- ↑ a b Ray Liotta Trivia. famousfix.com. [dostęp 2016-12-15]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta (18 de Dezembro de 1954). Filmow. [dostęp 2022-05-26]. (port.).
- ↑ Rovi: Ray Liotta Biography. AllMovie. [dostęp 2019-12-15]. (ang.).
- ↑ Nardine Saad: Ray Liotta, star of 'Goodfellas' and 'Field of Dreams,' dies at 67. „Los Angeles Times”, 2022-05-26. [dostęp 2022-05-27]. (ang.).
- ↑ Joey Perrini. The Another World Home Page. [dostęp 2019-12-15]. (ang.).
- ↑ Hope Campbell: The Soap Opera You Never Knew Ray Liotta Starred In. The List. [dostęp 2019-12-15]. (ang.).
- ↑ William Earl: Ray Liotta’s Career in Photos, From ‘Goodfellas’ to ‘The Many Saints of Newark’. „Variety”. [dostęp 2021-12-15]. (ang.).
- ↑ a b Goodfellas star Ray Liotta dies aged 67. BBC News, 2022-05-26. [dostęp 2022-05-30]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta. Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-12-15]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta Awards. FamousFix. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta Awards. AllMovie. [dostęp 2019-12-15]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta Magazines. FamousFix. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Zack Sharf: Ray Liotta Turned Down ‘The Sopranos’ Because He ‘Didn’t Want Another Mafia Thing’. IndieWire. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Akki: Facts About Michelle Grace – Ray Liotta’s Ex-Spouse Wife and Karsen Liotta’s Mother. Glamour Path. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).
- ↑ Ross McDonagh: Ray Liotta takes his former wife Michelle Grace jewelry shopping at David Yurman. „Daily Mail”. [dostęp 2022-01-09]. (ang.).
- ↑ Ray Liotta nie żyje. Aktor znany z „Chłopców z ferajny” zmarł na Dominikanie. Miał 67 lat. Gazeta.pl. [dostęp 2022-05-26]. (pol.).
- ↑ Jmes Gant: Goodfellas star Ray Liotta dies in his sleep in the Dominican Republic aged 67. „Daily Mail”. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Mike Barnes: Ray Liotta, Actor in ‘GoodFellas,’ Dies at 67. „The Hollywood Reporter”. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Rebecca Rubin: Ray Liotta Finished Filming ‘Cocaine Bear’ and Apple’s True-Crime Series ‘Black Bird’ Before Death. „Variety”, 2022-05-26. [dostęp 2022-05-26]. (ang.).
- ↑ Gina Martinez: Ray Liotta’s cause of death revealed in autopsy report. CBS News, 2023-05-08. [dostęp 2024-02-19]. (ang.).
Bibliografia
- Ray Liotta w bazie IMDb (ang.)
- Ray Liotta w bazie Filmweb
- Ray Liotta w bazie Notable Names Database (ang.)
- Ray Liotta w bazie Discogs.com (ang.)
- Britannica: biography/Ray-Liotta