Roman Stanisław Ingarden
![]() | Zobacz też: Roman Ingarden. |
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1 października 1920 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 12 lipca 2011 | ||
Miejsce spoczynku | Cmentarz Salwatorski w Krakowie | ||
Zawód, zajęcie | fizyk, japonista | ||
Alma Mater | Uniwersytet Lwowski | ||
Pracodawca | |||
Partia | |||
Rodzice | Roman Ingarden | ||
Dzieci | Krzysztof Ingarden | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Roman Stanisław Ingarden (ur. 1 października 1920 w Zakopanem[1], zm. 12 lipca 2011 w Krakowie[1]) – polski fizyk matematyczny i japonista, profesor zwyczajny związany z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie był wieloletnim dyrektorem Instytutu Fizyki (1969–1986) i kierownikiem tamtejszych katedr (1966–1991). Specjalizował się w optyce i termodynamice statystycznej, pisząc także o historii i filozofii nauki; autor kilku podręczników akademickich do fizyki i matematyki. Doktor honorowy UMK (1996) i laureat kilku odznaczeń państwowych – oprócz polskich także co najmniej jednego japońskiego.
Członek inteligenckiego rodu Ingardenów – syn filozofa Romana Witolda Ingardena[2], ojciec architekta Krzysztofa Ingardena oraz lekarza weterynarii Jacka Ingardena.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Gr%C3%B3b_Ingarden%C3%B3w.jpg/220px-Gr%C3%B3b_Ingarden%C3%B3w.jpg)
W latach 1930–1936 uczęszczał do III Gimnazjum Państwowego we Lwowie, gdzie matematyki nauczał Juliusz Paweł Schauder, a maturę zdał w 1938 w Gimnazjum Państwowym im. Mikołaja Kopernika we Lwowie. Podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza, jego wykładowcami matematyki byli tam, m.in.: Juliusz Paweł Schauder, Stefan Banach i Hugo Steinhaus, a fizyki Stanisław Loria i Wojciech Rubinowicz.
Po wybuchu II wojny światowej kontynuował studia na Uniwersytecie Lwowskim, którego nazwa została zmieniona na Iwana Franki, a potem na tajnym polskim uniwersytecie we Lwowie. Od 1941 pracował jako optyk w fabryce optycznej Bujaka we Lwowie, a od 1944 w Optyczno-Mechanicznych Warsztatach Lwowskiego Okręgu Wojskowego.
Po wojnie i wysiedleniu ze Lwowa znalazł się w Krakowie, gdzie został zatrudniony jako asystent w Katedrze Fizyki organizowanej Politechniki Śląskiej. Równocześnie kontynuował studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (jego wykładowcami byli wówczas m.in. Jan Weyssenhoff oraz Konstanty Zakrzewski). Magisterium uzyskał w 1946 pod opieką Wojciecha Rubinowicza.
Pracę naukową rozpoczął w 1945 na Politechnice Śląskiej w Krakowie[1], ale w tym samym roku przeniósł się do Wrocławia, gdzie podjął pracę asystenta w Katedrze Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1949 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim, jego rozprawa nosiła tytuł O idealnym odwzorowaniu przestrzeni w mikroskopie elektronowym, a promotorem był Wojciech Rubinowicz. Od 1951 należał do PZPR[3]. W 1954 otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, a 1964 tytuł profesora zwyczajnego nauk fizycznych. W 1960 złożył rozprawę habilitacyjną, ale nie została ona przyjęta przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną ze względu na wcześniejszą nominację profesorską. Od 1954 pracował również w Instytucie Fizyki PAN, gdzie zorganizował Zakład Niskich Temperatur we Wrocławiu (potem włączony w strukturę Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych im. Włodzimierza Trzebiatowskiego PAN).
W latach 1966–1991 był profesorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1969–1986 był dyrektorem Instytutu Fizyki UMK i kierował kolejno:
- Katedrą Termodynamiki i Teorii Promieniowania (1966–1969),
- Katedrą Fizyki Teoretycznej (1969–1986),
- Katedrą Fizyki Statystycznej (1986–1991).
W 1991 przeszedł na emeryturę. Pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie, kwatera L1-1-19[4].
Dorobek naukowy
Fizyka i matematyka
Był twórcą czasopism Reports on Mathematical Physics (1970) i Open Systems and Information Dynamics (1992), które znalazły się na liście filadelfijskiej[1]. Był autorem licznych prac naukowych z zakresu fizyki matematycznej, kilkunastu podręczników i skryptów z fizyki teoretycznej i matematyki, a także książek o charakterze filozoficzno-historycznym.
Japonistyka
Oprócz zajęć z fizyki od lat 70. prowadził lektorat z języka japońskiego na UMK. W 1992 na Wydziale Filologicznym UMK została powołana (m.in. dzięki jego staraniom) Pracownia Języka i Kultury Japońskiej, w jej ramach prowadził wykłady z japonistyki[5]. Był znawcą współczesności, historii, kultury i języka japońskiego. Jego syn, architekt Krzysztof Ingarden, otrzymał funkcję konsula honorowego Japonii w Krakowie.
Zaszczyty
- Krzyż Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
- 1954: Złoty Krzyż Zasługi[6],
- Medal 10-lecia Polski Ludowej,
- Medal Komisji Edukacji Narodowej,
- odznaka Zasłużony Nauczyciel PRL[3].
- W 1994 cesarz Akihito odznaczył go Orderem Świętego Skarbu – Złotymi Promieniami ze Wstęgą[7].
- 1996: doktor honorowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu[8],
Publikacje
Podręczniki i monografie
- 1979: Elektrodynamika klasyczna, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim, ISBN 83-01-00464-9;
- 1980: Mechanika klasyczna, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim, ISBN 8301003466;
- 1981: Analiza matematyczna dla fizyków, wraz z Lechem Górniewiczem, ISBN 83-01-01198-X;
- 1989: Mechanika kwantowa: ujęcie w przestrzeni Hilberta, wraz z Marianem Grabowskim, ISBN 83-01-08578-9;
- 1990: Fizyka statystyczna i termodynamika, wraz z Andrzejem Jamiołkowskim i Ryszardem Mrugałą, ISBN 83-01-08826-5;
- 1993: Algebra z geometrią dla fizyków, wraz z Lechem Górniewiczem, ISBN 832310451X;
Historia i filozofia nauki
- 1994: Fizyka i fizycy: studia i szkice z historii i filozofii fizyki, ISBN 83-231-0575-8;
- 2000: Roman Witold Ingarden: życie filozofa w okresie toruńskim (1921–1926), ISBN 83-231-1146-4;
- 2005: O fizyce i innych naukach ścisłych w Wilnie, Toruniu i gdzie indziej: rozmowy z profesorami Kazimierzem Antonowiczem, Wilhelminą Iwanowską, Leonem Jeśmanowiczem, Jerzym Rayskim, wraz ze Sławomirem Kalembką, ISBN 83-231-1780-2.
Przypisy
- ↑ a b c d Zmarł prof. prof. Roman Stanisław Ingarden. gazeta.pl, 2011-07-13. [dostęp 2011-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-29)]. (pol.).
- ↑ Ingarden Roman Stanisław, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-12-10] .
- ↑ a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 309. ISBN 83-223-2073-6.
- ↑ GROBONET 2.6 – wyszukiwarka osób pochowanych – Cmentarz parafialny Kraków Salwator [online], krakowsalwator.artlookgallery.com [dostęp 2021-11-22] .
- ↑ Coraz bliżej japonistyki. glos.umk.pl. [dostęp 2011-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-28)]. (pol.).
- ↑ Uchwała Rady Państwa z dnia 28 września 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1589).
- ↑ Arkadiusz Tarnowski: Polska i Japonia 1989-2004. Stosunki polityczne, gospodarcze i kulturalne. Warszawa: Trio, 2009, s. 171
- ↑ Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 2011-07-13].
Bibliografia
- SławomirS. Kalembka SławomirS. (red.), Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945–2004. Materiały do biografii, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 278-280, ISBN 83-231-1988-0 .
Linki zewnętrzne
- Prof. zw. dr Roman Stanisław Ingarden, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2008-03-24] .
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Roman Stanisław Ingarden w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-10-27].
- PWN: 3914716
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 33454
- Scopus: 6602331446
- MacTutor: Ingarden