Rudolf Diesel
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 18 marca 1858 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 29 września 1913 | ||
Zawód, zajęcie | inżynier, wynalazca | ||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Lumbar_patent_dieselengine.jpg/220px-Lumbar_patent_dieselengine.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Second_prototype_of_the_Diesel_engine_%281894%29%2C_2.jpg/220px-Second_prototype_of_the_Diesel_engine_%281894%29%2C_2.jpg)
Rudolf Christian Karl Diesel (ur. 18 marca 1858 w Paryżu, zm. 29 września 1913 podczas podróży przez kanał La Manche do Anglii, między Antwerpią a Harwich) – niemiecki inżynier, konstruktor i wynalazca, twórca silnika wysokoprężnego, nazywanego od jego nazwiska silnikiem Diesla.
Życiorys
Urodził się 18 marca 1858 roku w Paryżu w rodzinie niemieckich emigrantów, jako drugie z trojga dzieci Theodora Diesla (1830–1901), introligatora pochodzącego z Augsburga i później fabrykanta galanterii skórzanej, i Elise Strobel (1826–97)[1]. Tam spędził dzieciństwo, pomagając ojcu w firmie rodzinnej[1].
Po wybuchu wojny francusko-pruskiej (1870-1871) i bitwie pod Sedanem, obcokrajowcy zostali zmuszeni do opuszczenia Francji[1]. Dieslowie uciekli do Londynu, a pod koniec 1870 roku wysłali 12-letniego Rudolfa do krewnych w Augsburgu, by zdobył edukację w szkole kupieckiej[1]. Naukę w szkole kupieckiej rozpoczął w 1872 roku, później uczył się w szkole przemysłu, którą ukończył w 1875 roku jako najlepszy w klasie[2].
Od młodości pragnął zostać inżynierem i w latach 1875–1879 odbył studia z zakresu inżynierii mechanicznej na politechnice w Monachium, finansując je przy pomocy stypendiów i zarabiając udzielając lekcji prywatnych[1]. W 1878 roku opublikował pierwsze artykuły naukowe, plany konstrukcji maszyny parowej o najwyższej wydajności[2]. Inspiracją do pracy nad bardziej wydajną maszyną parową były wykłady Carla von Linde (1842–1934)[1]. Studia ukończył z najlepszym wynikiem w dotychczasowej historii uczelni[1][2].
Po studiach pracował dla Lindego przy konstrukcji nowoczesnych chłodziarek i wytwornic sztucznego lodu, a po roku został dyrektorem wytwórni sztucznego lodu w Paryżu[2]. W 1881 roku zaczął współpracować z inżynierem Heinrichem Buzem (1833–1918), ówczesnym dyrektorem „Maschinenfabrik Augsburg AG” (późniejszej „Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg Aktiengesellschaft”, współczesnej MAN SE)[2]. W tym samym roku uzyskał swój pierwszy patent, obejmując ochroną prawną metodę wytwarzania lodu w butelkach[2].
W 1883 roku ożenił się w Monachium z Martą Flasche (1860–1944), z którą miał trójkę dzieci, dwóch synów i córkę[1]. Syn Eugen Diesel (1889–1970) był pisarzem[1].
Zainspirowany zastosowaniem amoniaku w chłodnictwie, w latach 1883–1889 próbował uzyskać wyższą wydajność silnika cieplnego przy użyciu amoniaku, co jednak zakończyło się fiaskiem[1]. W tym czasie zaczął pracować nad nową maszyną, w której parę zastąpiło wysoko sprężone powietrze[1]. W 1890 roku przeprowadził się do Berlina, gdzie zasiadał w zarządzie spółki zajmującej się halami targowymi i chłodniami[2]. W 1892 roku opatentował w Berlinie wynaleziony nowy rodzaj silnika wysokoprężnego[2], który wyprodukował w latach 1893–1897 w zakładach Buza w Augsburgu przy wsparciu finansowym Kruppa[1]. Nowy wysokoprężny silnik pracował początkowo na benzynę a wkrótce na ropę naftową[1]. Zalety silnika w połączeniu z zastosowaniem taniego paliwa przyczyniły się do jego powszechnego użycia w przemyśle[3], przynosząc Dieslowi sławę i bogactwo[1].
W 1897 roku Diesel zaczął pracować nad projektem statku powietrznego[2]. W 1898 roku założył fabrykę swoich silników w Augsburgu a dwa lata później Diesel Engine Company w Anglii[2].
Sukces Diesla okupiony był ogromnym wysiłkiem, licznymi procesami o prawa patentowe i odpieraniem ataków personalnych, co odbiło się negatywnie na psychice wynalazcy, który przeszedł załamanie nerwowe[1]. Diesel sprzedał wówczas prawa do silnika, by zapewnić byt rodzinie po swojej śmierci, którą wówczas uważał za nieuniknioną[1]. Zaangażował się wówczas w ryzykowne transakcje spekulacyjne, które przyniosły mu wiele strat[1]. Po nieoczekiwanym powrocie do zdrowia, sprzedaż patentów pozbawiła go możliwości dalszej pracy nad doskonaleniem silnika[1].
W 1901 roku Diesel przeprowadził się do Monachium[2]. Po 1908 roku, kiedy patenty przestały obowiązywać, zajął się dalszym doskonaleniem silnika, budując pierwszy silnik o niewielkich rozmiarach, nadający się do stosowania w ciężarówkach i lokomotywach spalinowych[1]. Technika nie była wówczas jednak tak zaawansowana, by zagwarantować sukces komercyjny tych przedsięwzięć[1]. Silnik znalazł zastosowanie w produkcji seryjnej samochodów osobowych dopiero w 1936 roku[4]. Silnik Diesla stosowany był za to z powodzeniem od 1903 roku na statkach[1].
Podczas podróży do Stanów Zjednoczonych w 1904 i w 1912 roku, Diesel przyjmowany był niezwykle entuzjastycznie, podczas gdy w Niemczech był atakowany i jego sytuacja finansowa była zła[1]. Diesel był przekonany o wielkiej przyszłości silnika swojego pomysłu dla przemysłu i komunikacji, dzięki jego pracy na łatwiej dostępnym i tańszym do uzyskania paliwie, niż silnik benzynowy[1].
W nocy z 29 na 30 września 1913 roku Diesel podróżował z Antwerpii do angielskiego Harwich, jednak po dopłynięciu na miejsce, nie było go na pokładzie statku[1]. Jego ciało zostało później odnalezione przez holenderską pilotówkę, jednak nie zostało wyłowione[1]. Okoliczności śmierci Diesla nie zostały do końca wyjaśnione[5]. Wysuwane były przypuszczenia, jakoby śmierć nastąpiła wskutek samobójstwa lub zabójstwa dokonanego przez brytyjskich agentów w celu sabotowania niemieckich zbrojeń lub niemieckich agentów w celu niedopuszczenia do sprzedaży licencji na jego silniki za granicę, jednakże brak jest dowodów potwierdzających te hipotezy[5].
Publikacje
- 1893 – Theorie und Konstruktion eines rationellen Wärmemotors[3]
- 1903 – Solidarismus, natürliche wirtschaftliche Erlösung der Menschen[1]
Upamiętnienie
Popiersie Diesla znajduje się w bawarskiej galerii sław Ruhmeshalle w Monachium[6]. W 1957 roku w Wittelsbacher Park w Augsburgu ustawiono kamień upamiętniający wynalazcę[7].
Jego imieniem nazwano również jedną z odkrytych w 1990 roku planetoid – (10093) Diesel[8]. Imieniem Diesla nazwano norymberską szkołę zawodową – Rudolf-Diesel-Fachschule[9].
Od 1953 roku Deutsches Institut für Erfindungswesen przyznaje Medal Diesla za wybitną działalność innowacyjną[10]. Od 1955 roku niemieckie zrzeszenie dziennikarzy motoryzacyjnych przyznaje co roku Dieselring osobom, które zasłużyły się na polu bezpieczeństwa ruchu drogowego[11].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Eugen Diesel: Diesel, Rudolf. W: Neue Deutsche Biographie. T. 3. 1957, s. 660-662 [Online-Version]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Rudolf Christian Karl Diesel. [w:] Haus der bayerischen Geschichte [on-line]. [dostęp 2018-08-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-16)]. (niem.).
- ↑ a b Diesel Rudolf Christian Carl, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2018-08-16] .
- ↑ 125 lat silnika Diesla – posiadacz patentu nie był jego wynalazcą, „Onet Moto”, 4 kwietnia 2017 [dostęp 2018-08-09] (pol.).
- ↑ a b Volker Schmidt. Wie starb Rudolf Diesel?. „Die Zeit”, 2013-09-30. (niem.).
- ↑ Hans A. Pohlsander: National Monuments and Nationalism in 19th Century Germany. Peter Lang, 2008, s. 140, seria: New German-American Studies, Neue Deutsch-Amerikanische Studien. ISBN 978-3-03911-352-1. [dostęp 2018-08-16]. (ang.).
- ↑ Holger Hühn, Martin Holland, Isabella Fetzer: Contentplus city guide Augsburg. epubli, 2012. ISBN 978-3-8442-3414-5. [dostęp 2018-08-16].
- ↑ 10093 Diesel (1990 WX1) w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.)
- ↑ Rudolf-Diesel-Fachschule: strona oficjalna. [dostęp 2018-08-16]. (niem.).
- ↑ Das Deutsche Institut für Erfindungswesen: Innovation schafft Wohlstand. [dostęp 2018-08-16]. (niem.).
- ↑ Verband der Motorjournalisten: Träger des VdM Dieselrings. [dostęp 2018-08-16]. (niem.).
- ISNI: 000000011021369X
- VIAF: 13098608
- LCCN: n84805171
- GND: 118525476
- NDL: 00465604
- BnF: 119569971
- SUDOC: 027554317
- NLA: 35622590
- NKC: jn20000700399
- NTA: 073660868
- BIBSYS: 90089941
- CiNii: DA07536891
- Open Library: OL1173438A
- PLWABN: 9810664099705606
- NUKAT: n2009093127
- J9U: 987007271922505171
- LNB: 000222913
- NSK: 000058301
- ΕΒΕ: 245943
- KRNLK: KAC2018P7714
- LIH: LNB:CGuE;=Ba
- PWN: 3892619
- Britannica: biography/Rudolf-Diesel
- Treccani: rudolf-diesel
- Universalis: rudolf-diesel
- БРЭ: 1955508
- NE.se: rudolf-diesel
- SNL: Rudolf_Diesel
- VLE: rudolf-diesel
- Catalana: 0228232
- DSDE: Rudolf_Diesel
- Hrvatska enciklopedija: 15014