Rumuńska cyrylica
![]() | Ten artykuł dotyczy cyrylicy używanej do zapisu języka rumuńskiego do XIX wieku. Zobacz też: mołdawska cyrylica – używana w Mołdawii w czasach ZSRR. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Scrisoarea_lui_Neacsu.jpg/240px-Scrisoarea_lui_Neacsu.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Alfbtranzitie.jpeg/240px-Alfbtranzitie.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/LordsPrayerRomanianCyr.svg/240px-LordsPrayerRomanianCyr.svg.png)
Rumuńska cyrylica – sposób zapisu pisma w języku rumuńskim (zwanym dawniej wołoskim lub mołdawskim) oficjalnie obowiązujący do roku 1860, gdy zastąpiono ją alfabetem transferowym, a następnie, w 1862, dzisiejszym zmodyfikowanym alfabetem łacińskim.
W okresie dostosowywania rumuńskich dokumentów, map itp. funkcjonował tzw. alfabet transferowy, w którym znalazły się zarówno litery łacińskie, jak i litery cyrylicy. W alfabecie transferowym pojawiły się znaki diakrytyczne – brewis, cyrkumfleks i przecinek dolny – używane do dziś. Jednym z twórców alfabetu transferowego był Ion Budai-Deleanu.
Zastąpienie cyrylicy alfabetem łacińskim było jednym z przejawów świadomej romanizacji kultury rumuńskiej pod koniec XVIII i w XIX w. Twórcami programu romanizacji języka rumuńskiego byli przedstawiciele tzw. szkoły siedmiogrodzkiej, m.in. Petru Maior i Ion Budai-Deleanu.
Po utworzeniu Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1924 r., powrócono do cyrylicy, uproszczonej do postaci grażdanki. Alfabet ten był używany w Mołdawskiej SRR do 1989 r., w Mołdawii Naddniestrzańskiej jest używany do dzisiaj.
Alfabet
Litera | Współczesny odpowiednik | Alfabet transferowy | Fonem |
---|---|---|---|
А | a | A a | /a/ |
Б | b | Б б | /b/ |
В | v | В в | /v/ |
Г | g, gh | G g | /g/ |
Д | d | D d | /d/ |
Є, Е | e | E e | /e/ |
Ж | j | Ж ж | /ʒ/ |
Ѕ | — | — | — |
З | z | Z z | /z/ |
И | i | I i | /i/ |
Й | i | Ĭ ĭ | /j/, /ʲ/ |
І | i | I i | /i/ |
К | c, ch | K k | /k/ |
Л | l | L l | /l/ |
М | m | M m | /m/ |
Н | n | N n | /n/ |
Ѻ, О | o | O o | /o̯/ |
П | p | П п | /p/ |
Р | r | Р р | /r/ |
С | s | S s | /s/ |
Т | t | T t | /t/ |
Ѹ, Ꙋ | u | У у | /u/ |
Ф | f | F f | /f/ |
Х | h | Х х | /h/ |
Ѡ | o | O o | /o/ |
Щ | șt | Щ щ | /ʃt/ |
Ц | ț | Ц ц | /ʦ/ |
Ч | c (przed e, i) | Ч ч | /ʧ/ |
Ш | ș | Ш ш | /ʃ/ |
Ъ | ă | Ъ ъ | /ə/ |
Ь | — | — | — |
Ѣ | ea | Ea ea | /e̯a/ |
Ю | iu | Iу iу Ĭу ĭу | /ju/ |
Ꙗ, Ѧ | ia | Ia ia | /ja/ |
Ѥ | ie | Ĭe ĭe | /je/ |
Ѫ | â, î | Î î | /ɨ/ |
Ѯ | x | Ks ks | /ks/ |
Ѱ | ps | Пs пs | /ps/ |
Ѳ | t | T t | /t/ (prawdopodobnie także /θ/) |
Ѵ | i, v | I i; В в | /i/, /y/, /v/ |
Ꙟ | în îm | În în Îm îm | /ɨn/, /ɨm/ |
Џ | g (przed e, i) | Џ џ | /ʤ/ |
Bibliografia
- Treptow, Kurt W. (red.): A History of Romania (Iași: The Center for Romanian Studies, 1997).
- p
- d
- e
Języki wschodniosłowiańskie |
|
---|---|
Języki południowosłowiańskie | |
inne języki indoeuropejskie |
|
języki turkijskie |
|
inne języki | |
Historyczne |
|
- p
- d
- e
Podstawowe litery i litery używane w językach słowiańskich | |
---|---|
Inne litery | |
Litery nieużywane współcześnie | |
Digrafy |
|
Trigrafy | |
Tetragrafy |
|
Pentagrafy | |
Elementy systemu liczbowego i inne znaki |
|
- Zobacz też
- Lista liter cyrylicy
- Głagolica
- ISO 9