Rzygacz
![]() | Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „gargulec”. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. |
Rzygacz, inaczej gargulec (łac. gargulio „gardło”)[1], także: garłacz, pluwacz, plwacz – dekoracyjne, ozdobne, wystające poza lico muru, zakończenie rynny dachowej, z którego woda deszczowa ma swobodny odpływ wodospadowy.
Początkowo kamienne, później wykonywane z blachy. W czasach gotyku we Francji przybierają fantazyjne formy: twarzy ludzkich, paszczy zwierzęcych, fantastycznych stworów (na przykład Katedra Notre-Dame w Paryżu). Z Francji rozpowszechniły się na całą Europę. W Polsce najciekawsze pochodzą z okresu renesansu. Były stosowane na budynkach świeckich i sakralnych.
Rzygacze, gargulce i maszkarony umieszczano zwykle na zewnętrznych łukach i dachach świątyń: ostrzegały przed złem, ale jednocześnie chroniły przed nim, gdyż – jak wierzono – demony muszą uciec, gdy zobaczą własny obraz[2].
Rzygaczami nazywani są również członkowie stowarzyszenia Akademia Rzygaczy działającego w Gdańsku i skupiającego miłośników tego miasta.
Galeria
- Rzygacz na kościele św. Jana Chrzciciela w Jaszkowej Dolnej
- Rzygacz na ratuszu w Tallinnie
- Rzygacz na wieży kościoła pw. NMP w Katowicach
- Rzygacz kaplicy Zygmunta na Wawelu
- Gargulec na pałacu książąt burgundzkich w Dijon
- Średniowieczny rzygacz w murach miejskich w Kłodzku
- Rzygacz na mauzoleum Donnersmarcków w Świerklańcu
- Rzygacz na kościele w Ciężkowicach
Przypisy
- ↑ Sztuka świata. Słownik terminów A-K. Tom 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 216. ISBN 978-83-213-4726-4.
- ↑ Joanna Derdowska: Praskie przemiany: sacrum i desakralizacja przestrzeni miejskiej Pragi, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2006.
Bibliografia
![]() | Zobacz hasło rzygacz w Wikisłowniku |
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Rzygacz |
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 140. ISBN 83-85001-89-1.
- Britannica: technology/gargoyle
- Universalis: gargouille
- SNL: gargouille
- Catalana: 0111295
- DSDE: gargoil