S-400 Triumf
![]() | |||
Informacje podstawowe | |||
Inne nazwy | S-300PMU3 | ||
---|---|---|---|
Warstwa obrony | wyższa terminalna, terminalna | ||
Platforma systemu | mobilna-drogowa | ||
Państwo |
| ||
Producent | Ałmaz-Antiej / Fakel | ||
Wejście do służby | 28 kwietnia 2007 | ||
Status systemu | operacyjny | ||
Pociski | |||
Pociski | • 48N6DM | ||
System | |||
Wyrzutnia | TEL: TP85TE2, 5P85SE2 | ||
Liczba pocisków | cztery | ||
Radary | |||
Nazwa / model | • wykrywania: 64N6E2 | ||
Inne elementy systemu | |||
Moduł zarządzania walką | 55K6E | ||
|
S-400 Triumf (ros. C-400 Триумф) – rosyjski system rakietowy czwartej generacji typu ziemia-powietrze, opracowany przez Centralne Biuro Konstrukcyjne Ałmaz-Antiej, stanowiący wersję rozwojową systemu S-300PMU (Kod NATO: SA-10C). Początkowo był znany jako S-300PMU3 później przemianowany na S-400 (Kod NATO: SA-21 Growler[1]).
System S-400 ma cechować się zwiększoną skutecznością w zwalczaniu samolotów o niskiej skutecznej powierzchni odbicia
Rozwój
Pod koniec lat 70. XX wieku przyjęto w ZSRR na uzbrojenie nowoczesny system przeciwlotniczy S-300P, charakteryzujący się wykorzystaniem po raz pierwszy w ZSRR rakiet odpalanych pionowo z pojemników startowych. Obok rozwoju tego systemu, na początku lat 80. podjęto już w biurze konstrukcyjnym Ałmaz prace nad systemem nowej generacji[4]. Wymagania taktyczne sformułowano w 1986 roku i wtedy też pojawiło się oznaczenie S-400[4]. Zakładano zwiększenie zasięgu do 300–400 km oraz liczby zwalczanych równocześnie celów[5]. Nowy system miał jednak zachować pokrewieństwo z rodziną S-300P, w tym zunifikowane miały być wyrzutnie i zachowana możliwość odpalania starszych pocisków[5].
Budowa S-400 rozpoczęła się w późnych latach 90 XX w. System został oficjalnie zapowiedziany w styczniu 1999 roku. 12 lutego przeprowadzono pierwsze testy, które zakończyły się powodzeniem. Początkowo S-400 był testowany z wykorzystaniem rakiet używanych przez S-300, jednak z powodu niewiele lepszych osiągów od swoich poprzedników, zdecydowano się na opracowanie nowego typu rakiet. S-400 otrzymał cztery nowe typy rakiet, 9M96E i 9M96E2 o zasięgu odpowiednio 40 i 120 km oraz rakiety dalekiego zasięgu 48N6E3/48N6DM i 40N6 zdolną niszczyć cele w odległości 400 km[6]. 28 kwietnia 2007 roku system S-400 został formalnie przyjęty na uzbrojenie rosyjskich sił zbrojnych[7].
System
System S-400 ugrupowany jest w bataliony z 8 do 12 wyrzutni mieszczących po cztery pociski w każdej. Wykrywanie celów zapewnia system radarowy Niebo-M, w którego skład wchodzi radar RLM-M (55Zh6UME) pracujący na falach o dużej długości, co umożliwia wykrywanie celów na dużych dystansach (400 km), w tym celów o obniżonej sygnaturze radarowej jak samoloty z wysokimi charakterystykami stealth. Z uwagi jednak na użycie przez RLM-M fal o dużej długości, radar nie daje obrazu sytuacji o dużej rozdzielczości, co uniemożliwia określenie dokładnej pozycji celu, a więc pobranie namiaru bojowego i naprowadzanie pocisków rakietowych. Toteż Niebo-M uzupełniany jest w batalionie pracującym w paśmie L radarem RLM-S (55Zh6ME). Pasmo L jest obok w pasm S, C, X oraz Ku najczęściej wykorzystywanym pasmem przy wykrywaniu celów zapewniającym rozdzielczość wystarczającą do pobrania namiaru bojowego i naprowadzania na cel[8]. Ostatnim elementem systemu jest pracujący w paśmie X radar RLM-S. Radary pracujące na falach o wysokiej częstotliwości nie są jednak w stanie wykryć obiektów stealth z dużej odległości, toteż założeniem systemu S-400 jest wskazanie przez radar RLM-M ogólnego kierunku w którym znajduje się obiekt stealth, co umożliwia wcześniejsze przygotowanie pracujących w pasmie X radarów na wykrycie obiektu stealth, gdy ten znajdzie się w niewielkiej odległości (34 km w przypadku samolotu F-35)[8]. W skład batalionu wchodzi także mobilne centrum dowodzenia 55K6E na podwoziu samochodowym, najczęściej 8 wyrzutni typu TEL TP85TE2 lub 5P85SE2 oraz mobilny maszt 40W6MR[8].
Według oficjalnego stanowiska Rosji dla rosyjskich mediów, system S-400 był testowany 32 raz w sześciu różnych ćwiczeniach i nie wydarzył się ani jeden test nieudany, co najprawdopodobniej jest dezinformacją[8][a]. Rosja nie ujawniła też rodzajów przechwytywanych przez system celów, zaś fakt że wszystkie testy odbywały sie w ramach ćwiczeń, sugeruje że Rosja nie przeprowadzała testów podczas fazy konstrukcyjno-rozwojowej systemu[9]. Dostępne informacje sugerują że Rosja jest jednym z nielicznych krajów które nie ujawniają żadnych informacji o nieudanych testach, zaś 100% testów kończy się sukcesem[9][8][b].
Rakiety
S-400 może korzystać z czterech nowych typów rakiet (48N6E3, 40N6, 9M96E, 9M96E2), a także z rakiet używanych przez poprzedni system S-300PMU2 Faworit (48N6E, 48N6E2). W rezultacie S-400 może być uzbrojony w zestaw różnych rakiet, co zapewnia dużą uniwersalność oraz umożliwia dostosowanie do danego zagrożenia.
- 48N6E3/48N6DM – pierwsza z nowych rakiet dalekiego zasięgu dla systemu S-400, będąca wersją rozwojową 48N6E2, o zasięgu 240 km.
- 40N6 – rakieta dalekiego zasięgu, mogąca zwalczać cele powietrzne na odległość 400 km[10]. Rakieta ta ma min. za zadanie niszczenie samolotów kontroli i wczesnego ostrzegania AWACS, JSTARS.
- 9M96E, 9M96E2 – jednostopniowe rakiety o zasięgu odpowiednio 40 i 120 km, przeznaczone do zwalczania samolotów oraz wszelkiego typu broni lotniczej. Są lżejsze i mniejsze od odpowiedników używanych przez inne systemy S-300. Prawdopodobieństwo trafienia ma wynosić 0,9 dla samolotów załogowych i 0,8 dla bezzałogowych. Rakieta może manewrować przy przeciążeniach sięgających 20 G i wysokościach do 35 km[6][c].
Użytkownicy i wprowadzenie do sprzedaży
Aktualnie Rosja posiada 7 pułków uzbrojonych w systemy S-400. Do 2020 roku Rosjanie planują mieć na uzbrojeniu 12 pułków (każdy z nich składa się z trzech dywizjonów, z których każdy składa się z 8 wyrzutni)[10], choć według wcześniejszych doniesień Władimir Putin deklarował, że siły zbrojne Rosji otrzymają kompletne uzbrojenie dla 28 pułków[12][13][14]. System rakietowy rozlokowany jest m.in. w Królewcu[15] oraz wokół Moskwy[10]. Dwie baterie przebazowano do Syrii (rozmieszczono je w muhafazach Latakia i Hama), gdzie Rosjanie wspierają siły Baszszara al-Asada w tamtejszej wojnie domowej[16].
Arabia Saudyjska zamówiła system S-400 w październiku 2017 roku[17]. Szacowany koszt dywizjonu w przypadku kontraktu dla Arabii Saudyjskiej to ok. 320 milionów dolarów, przy koszcie jednego pojazdu 40–50 milionów[18][19].
W mediach pojawiały się informacje o możliwości sprzedaży systemu do Kazachstanu i Białorusi po roku 2015[20].
Według doniesień prasowych, użytkownikiem S-400 będą także Chiny[14]. Zamówienia mają dotyczyć dostawy co najmniej sześciu dywizjonów (48 wyrzutni) S-400, a wartość kontraktu ma przekraczać 3 mld dolarów[21]. Chiny ubiegały się o możliwość zakupu S-400 już od pewnego czasu, jednak Rosja w obawie przed nadmiernym wzmacnianiem potęgi militarnej Chin, nie zezwalała na eksport tak nowoczesnej broni[22]. Pierwsze jednostki miały być skierowane na obszar Chin w rejonie Tajwanu, co pozwoliłoby kontrolować przestrzeń powietrzną nad wyspą[23]. Tymczasem jeden transport S-400 do Chin został uszkodzony przez sztorm i zniszczony przez Rosjan[24].
5 paź. 2018 r. Indie podpisały kontrakt na kupno systemu[25]. USA wyraziły niezadowolenie z tego wydarzenia[26].
W lipcu 2019 roku Turcja została pierwszym eksportowym użytkownikiem systemu[27].
Użycie bojowe systemu
System S-400 został skierowany do służby operacyjnej w 2007 roku, i choć odniósł sukcesy podczas rosyjskiej pełnoskalowej inwazji na Ukrainę, jego udziałem stały się też spektakularne porażki[8].
Operacje w Syrii
W kwietniu 2017 roku rozstawiony w Latakii rosyjski batalion S-400 nie przechwycił 60 amerykańskich pocisków manewrujących wystrzelonych na syryjską bazę lotniczą Shayrat w Hims[8]. Przy deklarowanym przez Rosję zasięgu 400 km rosyjskiego systemu, baza Shayrat znajdowała się około 150 kilometrów od miejsca stacjonowania S-400 w Latakii[8].
Wojna na Ukrainie
Systemy S-400 używane są przez Rosję podczas rozpoczętej przez Rosję w 2022 roku . Nie są znane szczegóły użycia tego systemu w walkach na Ukrainie, jednak według niektórych informacji 25 lutego 2022 roku pociskiem z systemu S-400 zestrzelony został należący do sił powietrznych Ukrainy samolot myśliwski Su-27 pilotowany przez płk. Ołeksandra Oksanczenkę[28]. Pocisk którym zestrzelony został samolot Oksanczenki wystrzelony został z terytorium Białorusi, zas przechwycenie nastapiło w niedaleko Kijowa w odległości ok. 150 km od wyrzutni[29]. Ukraińskie samoloty Su-27 od czasów radzieckich nie były jednak znacząco unowocześniane, nie były więc wyposażone w jakiekolwiek środki walki elektronicznej, wiele zaś ukraińskich samolotów nie dysponowało nawet urządzeniami ostrzegającymi o zagrożeniach i zbliżających się pociskach rakietowych[29]. Nie znane są łączne ukraińskie straty zadane przez pociski systemu S-400, jednak wraz z napływem na Ukrainę pomocy wojskowej z państw zachodnich, w tym pocisków antyradarowych AGM-88 HARM, pocisków manewrujących Storm Shadow i systemów rakietowych HIMARS oraz dzięki odpowiedniemu użyciu ukraińskiej konstrukcji pocisków manewrujących Neptun, siły rosyjskie zaczęły ponosić straty w systemach S-400, które same stały się celem ukraińskich ataków[30][31]. Do września 2023 roku, rosyjskie wojska straciły elementy bądź nawet cały batalion systemu S-400 w co najmniej 5 przypadkach[30][32]. W czasie jej trwania, system ten nie okazał się tak skuteczny jak wynikało z wcześniejszych rosyjskich deklaracji, jednak oprócz zwalczania celów powietrznych, rosyjskie systemy S-400 używane są przez Rosję do ataku na cele lądowe na Ukrainie[32].
Uwagi
- ↑ 15 razy na poligonie Sary-Szagan oraz 17 razy na poligonie w Kapustin Jarze[9].
- ↑ Dla porównania, w Stanach Zjednoczonych które prowadzą bardzo transparentną politykę w tym zakresie, wskaźnik udanych testów wszystkich rodzajów systemów przeciwrakietowych przeprowadzonych w latach 1960–2019 wynosi 72%[9].
- ↑ Przykładowo samoloty typu F-16 i podobnych, startujące z 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego byłyby niewidoczne dla systemu S-400, zainstalowanego w obwodzie królewieckim, aż do wysokości lotu 8200 m. Nad Lotniskiem im. F.Chopina wysokość bezpieczna wynosiłaby 4000 metrów, nad 49 Bazą Lot. – 320 metrów, a nad 22 Bazą Lot. – 250 metrów. Co oznacza, że startujące stamtąd polskie samoloty bojowe mogłyby odpalać, w stronę stanowisk S-400 trudno wykrywalne pociski dalekiego zasięgu, np. JASSM, pozostając niewykryte[11].
Przypisy
- ↑ Szulc 2007 ↓, s. 39.
- ↑ Almaz S-300P/S-400 Grumble/Gargoyle Air Defence Missile Systems.
- ↑ MissileThreat :: S-400 (SA-20 Triumf). missilethreat.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-20)]..
- ↑ a b Szulc 2007 ↓, s. 32.
- ↑ a b Szulc 2007 ↓, s. 33.
- ↑ a b S-300PMU3 / S-400 Triumf / SA-21 Growler. globalsecurity.org. [dostęp 2017-10-01]. (ang.).
- ↑ Szulc 2007 ↓, s. 37.
- ↑ a b c d e f g h Alex Hollings: The S-400 myth, [on line]
- ↑ a b c d Shea Cotton, Jeffrey Lewis: The Global Missile Defense, [on line]
- ↑ a b c JuliuszJ. Sabak JuliuszJ., Chiny kupują najnowszy rosyjski system przeciwlotniczy [online], Defence24.pl, 28 listopada 2014 [dostęp 2015-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-30] .
- ↑ Maksymilian Dura: Rosyjska „prawda”, [on line]
- ↑ IwonaI. Krawczyk IwonaI., Putin o modernizacji przemysłu zbrojeniowego [online], Rzeczpospolita, 20 lutego 2012 [dostęp 2015-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-11] .
- ↑ Piotr Kościński: 23 biliony rubli na zbrojenia. Rzeczpospolita, 2012-02-21. [dostęp 2015-04-27].
- ↑ a b JakubJ. Palowski JakubJ., Rosyjskie systemy rakietowe S-400 trafią do Chin [online], Defence24.pl, 11 lipca 2014 [dostęp 2015-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-13] .
- ↑ Andrzej Talaga: Kto weźmie Królewiec. Rzeczpospolita, 2013.10.18. [dostęp 2015-04-27].
- ↑ Andrzej Pawłowski: .Druga bateria S-400 w Syrii. konflikty.pl, 30 września 2017. [dostęp 2017-10-01].
- ↑ Paweł Behrendt: Arabia Saudyjska kupuje S-400. konflikty.pl, 6 października 2017. [dostęp 2017-10-06].
- ↑ Russian Defense Policy. More S-400s. russiandefpolicy.wordpress.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-22)].
- ↑ Riyadh mulls big Russian missile buy. 2010-03-22. [dostęp 2015-04-27]. (ang.).
- ↑ Kazakhstan to get first S-400 air defense systems after 2015
- ↑ Bartosz Węglarczyk: Rosja sprzedaje S-400 Chinom. Rzeczpospolita, 2015-04-14. [dostęp 2015-04-27].
- ↑ Jędrzej Bielecki, Kinga Olszewska, Monika Kruszewska-Mikucka, Olgierd Kwiatkowski: Embargo Zachodu stało się dopingiem dla Chin. Rzeczpospolita, 2013-04-06. [dostęp 2015-04-27].
- ↑ MaksymilianM. Dura MaksymilianM., Rosyjskie systemy S-400 trafią do Chin. „Pokrycie całej przestrzeni powietrznej Tajwanu” [online], Defence24.pl, 15 kwietnia 2015 [dostęp 2015-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-16] .
- ↑ Chińskie S-400 zniszczone [online], MILMAG, 19 lutego 2019 [dostęp 2023-08-24] (pol.).
- ↑ Indie zamówiły S-400 – Altair Agencja Lotnicza [online], www.altair.com.pl [dostęp 2018-10-09] (ang.).
- ↑ India signs $5bn deal to purchase Russian S-400 missile system | India News | Al Jazeera [online], www.aljazeera.com [dostęp 2018-10-09] .
- ↑ Piotr Kraś: Tło wyboru rosyjskiego S-400 Triumf przez Turcję. Warszawski Instytut Inicjatyw Strategicznych. [dostęp 2019-05-30]. (pol.).
- ↑ Nie żyje wybitny pilot Oleksandr Oksanczenko.. Onet, 1 marca 2022. [dostęp 2024-08-27]. (pol.).
- ↑ a b Russia’s S-400 Missile, First Blood, [on line]
- ↑ a b Ellie Cook: Russia's S-400, [on line]
- ↑ Ellie Cook: Ukraine Says 'Flawless, [on line]
- ↑ a b Carlin Maya: S-400: Russia's, [on line]]
Bibliografia
- Tomasz Szulc. Rosyjski system obrony przeciwlotniczej S-400 Triumf. „Nowa Technika Wojskowa”. 11/2007, listopad 2007. Warszawa: Magnum-X.
- Shea Cotton, Jeffrey Lewis: The Global Missile Defense Race: Strong Test Records and Poor Operational Performance. NTI, 16 kwietnia 2021. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- Alex Hollings: The S-400 myth: why Russia's air defense prowess is exaggerated. Sandboxx, 21 lipca 2022. [dostęp 2024-08-26]. (ang.).
- Maksymilian Dura: Rosyjska „prawda” o systemie S-400. Defence24, 26 Stycznia 2017. [dostęp 2024-08-27]. (pol.).
- Almaz S-300P/PT/PS/PMU/PMU1/PMU2 Almaz-Antey S-400 Triumf SA-10/20/21 Grumble/Gargoyle. ausairpower.net, 27 stycznia 2014. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- Russia’s S-400 Missile System Gains First Blood in Ukraine: Su-27 Shot Down 150km Away. militarywatchmagazine.com, 6 marca 2022. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- Ellie Cook: Russia's S-400 Air Defense Systems Are Being Cut to Shreds. Newsweek, 20 września 2023. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- Ellie Cook: Ukraine Says 'Flawless' New Missile Wiped Out Russian S-400 'Triumf' System. Newsweek, 27 sierpnia 2023. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- Carlin Maya: S-400: Russia's Dangerous Missile System the Air Force Truly Worries About. National Interests, 12 stycznia 2024. [dostęp 2024-08-27]. (ang.).
- p
- d
- e
Systemy antybalistyczne |
|
---|---|
Generacje systemów | |
Pociski | |
Systemy radarowe |
- p
- d
- e
Francja | |
---|---|
Holandia | |
Indie |
|
Izrael | |
Japonia | |
Rosja |
|
Niemcy | |
Stany Zjednoczone | |
Włochy |