Stanowisko PZ-39
![]() Widok zewnętrzny pancerza stanowiska PZ-39 | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Rodzaj | stanowisko forteczne |
Dane taktyczno-techniczne | |
Kaliber | 7,62 mm |
Nabój | |
Donośność | 1500 m |
Szybkostrzelność | teor. 600 strz./min |
Obsługa | 1–2 osoby |
![Widok wewnętrzny pancerza stanowiska PZ-39](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_24.jpg/220px-08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_24.jpg)
![Izba bojowa schronu OPPK z pancerzem stanowiska PZ-39](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_25.jpg/220px-08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_25.jpg)
Stanowisko PZ-39 (ros. Пулеметная казематная установка ПЗ-39) – radzieckie forteczne stanowisko ręcznego karabinu maszynowego z przełomu lat 30. i 40. XX wieku, skonstruowane na potrzeby budowanych w tym czasie umocnień, w tym na nowej zachodniej granicy państwowej (tzw. Linii Mołotowa). Składało się z karabinu maszynowego DT wz. 1929 kalibru 7,62 mm, zamontowanego w jarzmie kulistym i osadzonego w gazoszczelnym pancerzu. Stanowisko PZ-39 było pomocniczym uzbrojeniem służącym głównie do obrony wejścia i zapola schronów artyleryjskich, przeciwpancernych i broni maszynowej do prowadzenia ognia czołowego i bocznego, zbudowanych na Linii Mołotowa.
Historia i użycie
![Sygnatura pancerza](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_20.jpg/220px-08-LU-01-OPPK_%C5%81uczyce_20.jpg)
Niektóre budowane na początku lat 40. stałe obiekty obronne na nowej zachodniej granicy państwowej, tzw. Linii Mołotowa, zostały wyposażone w nowe pancerne stanowiska obrony bliskiej wejścia i zapola, przeznaczone dla karabinu maszynowego[1][2]. Stanowiska obrony bliskiej o nazwie PZ-39 (ros. Пулеметная казематная установка ПЗ-39)[3] otrzymały głównie duże, wieloizbowe schrony: półkaponiery artyleryjskie do ognia bocznego APK (ros. артиллерийский полукапонир), artyleryjskie schrony do ognia czołowego ADOT (ros. артиллерийская долговременная огневая точка), schrony przeciwpancerne i broni maszynowej do prowadzenia ognia czołowego OPDOT (ros. орудийно-пулемётная долговременная огневая точка), schrony broni maszynowej do prowadzenia ognia czołowego PDOT (ros. пулемётная долговременная огневая точка), schrony przeciwpancerne i broni maszynowej do prowadzenia ognia bocznego – półkaponiery OPPK (ros. орудийно-пулеметный поукапонир) oraz schrony broni maszynowej do ognia bocznego - półkaponiery PPK (ros. пулемётный поукапонир)[2][4]. W niektórych schronach (np. Punktu Oporu Komosewo 66 Osowieckiego Rejonu Umocnionego) PZ-39 nie był montowany jako stanowisko obrony wejścia i zapola, a jako uzupełnienie sektorów ognia broni głównej[5].
Opis konstrukcji
W stanowisku zastosowano chłodzony powietrzem czołgowy karabin maszynowy DT wz. 1929 kalibru 7,62 mm, będący modyfikacją ręcznego karabinu maszynowego DP wz. 1927, ze względu na jego niewielkie wymiary[5][6]. Broń osadzona była w jarzmie kulistym o grubości 65 mm, zamontowanym w płycie pancernej o grubości 30 mm umieszczonej w wewnętrznej niszy ambrazury schronu[2][7]. Płyta przykręcona była śrubami do zewnętrznej części stanowiska pancernego, zakotwiczonej i zabetonowanej w strzelnicy[5]. Mocowanie broni w jarzmie odbywało się przy pomocy dźwigni uchwytu; możliwe było zablokowanie km w żądanym położeniu przy użyciu klucza imbusowego[3][7]. Regulację docisku jarzma kulistego odbywała się poprzez umieszczone na dole jarzma pokrętło[3][5]. Obserwacja i celowanie odbywały się za pomocą celownika przeziernikowego poprzez wykonany w tarczy dociskowej jarzma wziernik, osłonięty szkłem pancernym[5][8]. Gdy karabin maszynowy nie był zamocowany w jarzmie, otwór na lufę zamykany był płytą pancerną o grubości 25 mm[9][a].
Standardowo sektor ostrzału sięgał 60° (30° w prawo i 30° w lewo), choć w zależności od położenia schronu i ukształtowania terenu mógł mieć wielkość 36°, co przekładało się na możliwość rażenia celów położonych od zaledwie kilku do kilkuset metrów od stanowiska[3] . Skuteczny zasięg ognia wynosił około 1500 metrów[2][10] . Szybkostrzelność teoretyczna km wynosiła 600 strz./min, praktyczna zaś około 100 strz./min[2]. Wykorzystywano standardową amunicję Mosin 7,62 x 54 R, przechowywaną w magazynkach talerzowych mieszczących 63 naboje[6]. Najczęściej stosowano naboje z pociskami lekkimi (L) oraz ciężkimi (D)[8]. Łuski trafiały do wykonanego z brezentu worka podwieszanego pod komorą zamkową[2]. Gazy prochowe odprowadzane były przez rurę do wentylatora[3] .
Obsługa stanowiska składała się z jednej lub dwóch osób: strzelca i ewentualnie amunicyjnego[8][10] . Doświadczenia wojsk niemieckich dowiodły, że do unieszkodliwienia stanowiska PZ-39 potrzebny był ładunek skupiony o masie 1 kg[7].
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Wesołowski 2001 ↓, s. 122 podaje, że grubość płyty zamknięcia otworu w jarzmie wynosiła 20 mm.
Przypisy
- ↑ Bujko i in. 2018 ↓, s. 94.
- ↑ a b c d e f Wesołowski 2001 ↓, s. 120.
- ↑ a b c d e Aufmann 2022 ↓.
- ↑ Bujko i in. 2018 ↓, s. 21-22.
- ↑ a b c d e Bujko i in. 2018 ↓, s. 96.
- ↑ a b Wesołowski 2001 ↓, s. 120-122.
- ↑ a b c Mazur 2018 ↓, s. 319.
- ↑ a b c Wesołowski 2001 ↓, s. 122.
- ↑ Mazur 2018 ↓, s. 318-319.
- ↑ a b rkm ↓.
Bibliografia
- Franz Aufmann: Strzelnica obrony bliskiej w radzieckiej fortyfikacji stałej. Hauba – Przenikliwy świat chłodu stali i betonu. [dostęp 2022-07-22]. (pol.).
- Rafał Bujko, Łukasz Kozdrój, Marcin Kozdrój, Anna Świtalska: 66 Osowiecki Rejon Umocniony 1940-1941. Część północna. Grajewo: EKO-DOM Sp. z o.o., 2018. ISBN 978-83-950987-8-9.
- Pancerz rkm. Architectura Militaris - Fortyfikacje w Polsce północnej. [dostęp 2023-01-05]. (pol.).
- Rosyjskie fortyfikacje lądowe (Denkschrift über die russische Landesbefestigung). Rafał Mazur (red.). Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2018. ISBN 978-83-7889-818-4.
- Tomasz Wesołowski: „Linia Mołotowa”. Sowieckie fortyfikacje graniczne z lat 1940-1941 na przykładzie 62 Brzeskiego Rejonu Umocnionego. Białystok: Instytut Historii Uniwersytetu w Białymstoku, 2001. ISBN 83-87881-18-X.