Takoyaki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Takoyaki.jpg/250px-Takoyaki.jpg)
Takoyaki (jap. たこ焼, 蛸焼) – potrawa japońska. Przygotowuje się ją z ciasta i ośmiornicy z różnymi dodatkami, jak np. czerwony imbir marynowany. Podaje się w formie kulek o średnicy około 3–5 cm. Nazwa składa się z dwóch słów: tako „ośmiornica” i yaki „smażenie, opiekanie, grillowanie”[1].
W XVII w. dotarły do Japonii pierwsze potrawy pochodzenia francuskiego, przypominające crêpe, a więc i sposoby wytwarzania lekkiego ciasta z mąki, jajek i wody, ale dopiero w latach 30. XX wieku pewien uliczny sprzedawca o nazwisku Tomekichi Endō[2], założyciel firmy Aizuya[3], zaczął eksperymentować w Osace z nowymi składnikami i do dziś jest w tym mieście ogromna liczba stoisk (yatai) sprzedających takoyaki. W mieście tym potrawa ta cieszy się niesłabnącą popularnością[4]. Istnieje nawet powiedzenie: W Osace najlepszym narzędziem służącym do wydania córki za mąż jest talerz takoyaki.
W czasie noworocznych wizyt w chramach i świątyniach (hatsumōde), czy też podczas japońskich festynów i festiwali pojawia się mnóstwo mini-barów yatai (często ruchomych) serwujących takoyaki, yakitori, czy też okonomiyaki. Część z nich specjalizuje się w daniach na wynos, inne oferują kilka miejsc siedzących lub stojących do spożycia posiłku. Tego rodzaju stoiska można też spotkać w supermarketach.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Takoyaki_at_the_Richmond_Night_Market_by_SqueakyMarmot.jpg/250px-Takoyaki_at_the_Richmond_Night_Market_by_SqueakyMarmot.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Takoyaki_stall_by_chou_i_ci_at_Sumiyoshi_Taisha%2C_Osaka.jpg/250px-Takoyaki_stall_by_chou_i_ci_at_Sumiyoshi_Taisha%2C_Osaka.jpg)
W ostatnich latach na rynku japońskim pojawiła się specjalna mieszanka zwana takoyaki-ko, służąca do wypieku ciasta. W jej skład wchodzi mąka, przyprawy i proszek do pieczenia. Najczęściej takoyaki podaje się z sosem do okonomiyaki, ale w sprzedaży pojawił się także sos wytwarzany z myślą wyłącznie o tym daniu. Można spotkać się także z takoyaki w postaci mrożonek.
W Kioto, jak i w regionie Kantō, do wytwarzania ciasta stosuje się mniej mąki i aby nadać mu odpowiednią konsystencję, dodaje się posiekaną kapustę. Ze sklepami oferującymi takoyaki można się spotkać także poza granicami Japonii: w południowej Europie, na wybrzeżach Morza Śródziemnego, w Meksyku).
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Aizuya_by_morikenstyle_in_Umeda%2C_Osaka.jpg/250px-Aizuya_by_morikenstyle_in_Umeda%2C_Osaka.jpg)
- 1933 – Firma Aizuya rozpoczyna sprzedaż „prototypu” takoyaki o nazwie rajio-yaki (radio-yaki, przekąska dla dzieci, nazwa pochodzi od kształtu gałek ówczesnych radioodbiorników).
- 1935 – Powstaje takoyaki, zawierające jajko i ośmiornicę.
- 1965 – W regionie Kantō pojawiają się pierwsze yatai (stoiska, budki, kramy) oferujące takoyaki. W tokijskiej dzielnicy Ginza popularność zdobywają takoyaki z mięsem krewetek.
- 1982 – Firma Hatchandō[5] rozpoczyna sprzedaż mrożonych takoyaki (także okonomiyaki).
- 1990 – Powstaje sieć sklepów Kyō-tako i odnosi sukces w centrach handlowych m.in. w dzielnicy Tokio – Shibuya.
- 2000 – Tsukiji Gindaco rozszerza swoją działalność na całą Japonię i rozpoczyna sprzedaż takoyaki pod nazwą gindako.
Przepis na takoyaki[6]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Homemade_takoyaki_1.jpg/250px-Homemade_takoyaki_1.jpg)
- Należy wymieszać mąkę i jajko z wodą lub dashi (w jadłodajniach często w tym celu wykorzystuje się wodę z lodem), aż do uzyskania jednolitego ciasta. Do ciasta można dodać niewielką ilość startego japońskiego pochrzynu (Dioscorea japonica).
- Wypełnij wgłębienia patelni ciastem.
- Do ciasta włóż pokrojone kawałki ugotowanej wcześniej ośmiornicy. Dodaj beni-shōga (marynowany imbir) i/lub tenkasu (chrupiące kawałki smażonego ciasta wytwarzane jako produkt uboczny przy robieniu tempury). Można dodać szczyptę czosnku dętego, suszonego kryla lub suszonych krewetek.
- Obracaj kulki, aby się nie przypaliły.
- Przyrumienione i pachnące kulki ułóż na talerzu. Idealne takoyaki powinno być twarde z wierzchu i mieć kremową konsystencję wewnątrz.
- Polej całość sosem (może być majonez).
- Na koniec można całość przyozdobić wodorostami aonori.
Takoyaki-ki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Takoyakikado.Pan.jpg/250px-Takoyakikado.Pan.jpg)
Takoyaki-ki są to żeliwne patelnie z półkulistymi wgłębieniami. Mogą być kwadratowe lub okrągłe. Tradycyjne patelnie miały okrągły kształt, ponieważ były ogrzewane na hibachi i miały podobną wielkość. Długość patyczków do obracania takoyaki powinna być dostosowana do wielkości patelni, aby chronić przed poparzeniem. Starym zwyczajem podczas smażenia przykrywano takoyaki drugą patelnią. Rozdzielić patelnie należało w taki sposób, aby kulki zostały na tej wierzchniej. Ta metoda smażenia jest obecnie praktykowana w domach towarowych Hanshin Hyakkaten. Patelnie te są typowe dla regionu Kansai.
Takoyaki poza Japonią
Potrawa ta w różnych postaciach i z różnymi dodatkami jest znana w całej Azji Południowo-Wschodniej. W Chinach występuje pod nazwą: zhāngyú xiǎo wánzi (章魚小丸子) lub zhāngyú shāo (章魚燒). W 2004 roku firma Tsukiji Gindaco otworzyła swoje sklepy w Hongkongu, a w wielkim kompleksie rozrywkowo-handlowym Lotte World w Seulu, po festiwalu piosenek o takoyaki, otwarto punkty ich sprzedaży. W Indonezji przysmak ten stał się popularny po wizycie najstarszej córki sułtana w Japonii. Była tak oczarowana smakiem, że doprowadziło to w 2006 roku do wprowadzenia tego przysmaku na rynek indonezyjski.
Postacie stylizowane na takoyaki
- Takoyaki Mantoman (manga i anime)
- Takoyakiman (postać występująca w anime Anpanman)
- Takoyakiidaa (zawodowy zapaśnik z Osaki)
Zobacz też
- kuchnia japońska
- kulinaria
- (6562) Takoyaki – asteroida
Przypisy
- ↑ Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Ltd., 1991, s. 1723, 1959. ISBN 4-7674-2015-6.
- ↑ Osaka Takoyaki Museum. [dostęp 2016-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-10)]. (ang.).
- ↑ Aizuya no rekishi (historia firmy). Aiduya Corporation. [dostęp 2016-03-22]. (jap.).
- ↑ Alan Wiren: Takoyaki: Icon of Osaka. Japan Tourist Info., 2016. [dostęp 2016-03-21]. (ang.).
- ↑ Hatchandō. Hatchandō. [dostęp 2016-03-22]. (jap.).
- ↑ How to make takoyaki. WordPress.com. [dostęp 2016-03-21]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Wideo pokaz sporządzania takoyaki
- Oficjalna strona firmy Aizuya (jap.)
- Gindaco Takoyaki. foodiestory.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-14)].
- DSDE: takoyaki_(japansk_ret)