Vitus Bering
![]() Rekonstrukcja pośmiertna twarzy Vitusa Jonassena Beringa | |||
Data i miejsce urodzenia | 1681 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 19 grudnia 1741 | ||
Zawód, zajęcie | żeglarz | ||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/The_grave_of_Vitus_Bering.jpg/240px-The_grave_of_Vitus_Bering.jpg)
Vitus Jonassen Bering (znany wśród rosyjskich żeglarzy jako Iwan Iwanowicz[1]; ur. 1681 w Horsens, zm. 8 grudnia?/19 grudnia 1741 na Wyspie Beringa koło Kamczatki[2]) – żeglarz pochodzenia duńskiego w służbie rosyjskiej marynarki, badacz Cieśniny Beringa i Alaski, odkrywca Wysp Komandorskich[3].
Biografia
Po podróży do Indii Wschodnich wstąpił do marynarki rosyjskiej. W 1724 roku Piotr I mianował go liderem wyprawy mającej ustalić, czy istnieje połączenie lądowe pomiędzy Azją a Ameryką Północną. Po pokonaniu Syberii, 13 lipca 1728 roku wypłynął z Kamczatki i w sierpniu przepłynął przez Cieśninę Beringa do Oceanu Arktycznego. Niesprzyjająca pogoda uniemożliwiła dokładną obserwację[4]. Pomimo niezauważenia wybrzeża Ameryki Północnej, Bering uznał, że Syberia nie jest połączona z Ameryką, potwierdzając tym samym zapomniane odkrycie Siemiona Dieżniowa z 1648 roku[4][5]. Z powodu mgły, Bering nie dostrzegł Wysp Komandorskich. W 1730 roku Bering wraz z załogą powrócił do Sankt Petersburga[6].
Druga wyprawa (znana jako Wielka Ekspedycja Północna, lub też Polarna) odbyła się w latach 1733–1743. W wyprawie uczestniczyło ponad sto osób (głównie Rosjan, Niemców i Skandynawów). Druga wyprawa składała się z trzech ekspedycji, mającej na celu zbadania rosyjskiego wybrzeża północnego, eksploracji wód Oceanu Spokojnego między Japonią i Stanami Zjednoczonymi oraz Syberii Wschodniej i Dalekiego Wschodu. Bering wziął udział w drugiej ekspedycji, badającej wody Pacyfiku[6]. W załodze Beringa znaleźli się między innymi: Siemion Czeluskin (odkrywca i badacz Przylądku Czeluskin, najbardziej na północ wysuniętego punktu Eurazji) oraz Chariton i Dmitrij Łaptiewowie (autorzy opisu brzegów Arktyki oraz części Oceanu Północnego, nazwanego później na ich cześć Morzem Łaptiewów)[7].
W 1737 roku Vitus Bering i Aleksiej Czirikow dotarli do Ochocka, gdzie przygotowali się do wyprawy. Budowa okrętów „Św. Piotr” i „Św. Paweł” trwała trzy lata[8]. Statki opuściły Ochock we wrześniu 1740 roku, kierując się do Pietropawłowska na Kamczatce. Okręty odpłynęły z Pietropawłowska 4 czerwca 1741 roku. Po kilkunastu dniach żeglugi statki rozdzieliły się przez niesprzyjającą pogodę.
Dowodzony przez Czirikowa „Św. Paweł” dotarł 15 lipca do wybrzeży Alaski. W celu uzupełnienia zapasów wody i żywności Czirikow wysłał na ląd kolejno dwie szalupy z 15 ludźmi, ale żadna z nich nie wróciła. W trudnych warunkach, żeglując wzdłuż archipelagu Aleutów, statek wrócił do Pietropawłowska 10 października[9]. Ostatecznie statek zdołał powrócić do Sankt Petersburga[4][10]. Dzięki wyprawie Czirikowa powstały mapy północnego Oceanu Spokojnego z usytuowaniem wybrzeży Ameryki Północnej.
Dowodzony przez Beringa „Św. Piotr” dotarł do wyspy Kodiak, co umożliwiło uczestniczącym w wyprawie naukowcom zbadanie tamtejszej roślinności. W drodze powrotnej Bering płynął wzdłuż Wysp Aleuckich[10]. Chorując na szkorbut nie był w stanie dowodzić statkiem, zwłaszcza w czasie sztormowej pogody. Dowództwo oddał w ręce porucznika Svena Vaxela, a sam prawie nie opuszczał kajuty. Na początku listopada 1741 r. „Św. Piotr” rozbił się na brzegu Wyspy Beringa. Znaczna część załogi zmarła na wyspie, a wśród nich i sam Bering (8 grudnia)[9]. Po przezimowaniu pozostali z materiału pochodzącego z wraku statku zbudowali barkę, którą 26 sierpnia 1742 r. 31 ocalałych marynarzy[9] powróciło do Pietropawłowska na Kamczatce[4].
Na wniosek angielskiego kapitana Jamesa Cooka, cieśninie, do której Bering dotarł podczas trzeciej wyprawy, nadano nazwę Cieśniny Beringa[11].
Przypisy
- ↑ Vitus Bering. cambridge.org, 1982. [dostęp 2020-09-13]. (ang.).
- ↑ Bering Vitus Jonassen, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-09-13] .
- ↑ Sieradzan 2013 ↓, s. 102.
- ↑ a b c d Vitus Bering, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-09-13] (ang.).
- ↑ Walasek 2013 ↓, s. 62.
- ↑ a b Sieradzan 2013 ↓, s. 105.
- ↑ Walasek 2013 ↓, s. 65.
- ↑ Sieradzan 2013 ↓, s. 106.
- ↑ a b c Paweł M. Madeyski. Na wyspach komandora Beringa. „Poznaj Świat”. R. XX (nr 9 (238)), s. 8-11, wrzesień 1972. Polskie Towarzystwo Geograficzne. (pol.).
- ↑ a b Sieradzan 2013 ↓, s. 107.
- ↑ Długosz 2001 ↓, s. 238.
Bibliografia
- Zbigniew Długosz: Historia odkryć geograficznych i poznania Ziemi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13522-0.
- Przemysław J. Sieradzan. Wyspy Aleuckie i Komandorskie w kontekście rywalizacji wielkich mocarstw o hegemonię na Północnym Pacyfiku. „Nowa Polityka Wschodnia”. 2 (5), 2013.
- Katarzyna Walasek. Rosyjska Ameryka, rosyjska Arktyka. Między historią a współczesnością. „Przegląd Geopolityczny”. 6, 2013.
- ISNI: 0000000073586496
- VIAF: 4938639
- LCCN: n50007501
- GND: 118656163
- NDL: 00620358
- LIBRIS: sq466w3b15nr9lr
- BnF: 11955697z
- SUDOC: 027537757
- NLA: 59856868
- NKC: jn20000700158
- BNE: XX1666548
- NTA: 070277834
- BIBSYS: 2002846
- Open Library: OL7606778A
- PLWABN: 9810605883605606
- NUKAT: n2006078672
- J9U: 987007258403905171
- LNB: 000123438
- NSK: 000138103
- BLBNB: 000613020
- LIH: LNB:fL/;=BT
- PWN: 3876310
- Britannica: biography/Vitus-Bering
- The Canadian Encyclopedia: vitus-jonassen-bering
- NE.se: vitus-bering
- SNL: Vitus_Bering
- Catalana: 0223117
- DSDE: Vitus_Bering
- Hrvatska enciklopedija: 7085