Idris od Libije
Idris I | |
---|---|
![]() | |
kralj Libije | |
Vladavina | 24 December 1951 – 1. septembar 1969 |
Regent | v. listu Mahmud al-Muntasir Muhammad Sakizli Mustafa Ben Halim Abdul Majid Kubar Muhammad Osman Said Mohieddin Fikini Hussein Maziq Abdul Qadir al-Badri Abdul Hamid al-Bakkoush Wanis al-Qaddafi |
Suprug/a | Fatimah el-Sharif |
Puno ime | Muhammad Idris bin Muhammad al-Mahdi as-Senussi |
Kuća | Senussi |
Otac | Muhammad al-Mahdi as-Senussi |
Majka | Aisha bint Muqarrib al-Barasa |
Rođen/a | 12. mart 1889 Al-Jaghbub, Osmanka Kirenajka |
Umro/la | 25. 5. 1983. (dob: 94) Kairo, Egipat |
Religija | sunitski islam |
Idris (arapski: إدريس الأول; El Sayyid Princ Muhammad Idris bin Muhammad al-Mahdi as-Senussi; 12. mart 1889 – 25. maj 1983),[1] bio je libijski politički i vjerski vođa koji je služio kao emir Kirenajke a potom vladao kao prvi i posljednji kralj Libije od 1951. do 1969. godine, te također bio poglavar senusijskog derviškog reda.
Idris se rodio kao sin Muhameda al-Mahdi as-Senusija, senusijskog vođe, odnosno kao unuk senusijskog osnivača Muhameda ibn Ali as-Senusija. Nadzor na Senusijima, koji su pod nominalnom osmanskom vlašću kontrolirali dijelove Kirenajke, je formalno preuzeo 1913. godine. Neposredno prije toga su nakon Italijansko-turskog rata formalnu vlast preuzeli Italijani, protiv kojih su Senusiji nastavili voditi oružani otpor. Za vrijeme Prvog svjetskog rata su Britanci, nastojeći smiriti situaciju na granici Egipta, sa Idrisom stupili u savez koji će u manjoj ili većoj mjeri biti zadržan od kraja njegove vladavine. Njihovim posredovanjem je sklopljen niz sporazuma kojim su Italijani Idrisu priznali vlast nad unutrašnjošću Kirenajke, odnosno titulu emira, ali su oni 1922. godine stavljeni van snage, zbog čega je u Libiji došlo do rata, a Idris otišao u egzil u Egipat gdje će ostati do Drugog svjetskog rata, odnosno savezničke kampanje kojom je Libija došla pod britansku i francusku vlast. Kada je 1951. godine Opća skupština UN odlućila da Libija stekne nezavisnost, Idris je određen za njenog kralja.
Iako je Libija bila ustavom određena kao federalna ustavna monarhija, Idris je de facto vladao kao apsolutistički monarh, a 1963. godine i formalno ukinuo federaciju i od Libije napravio unitarnu državu. Na vanjskopolitičkom planu je nastavio savez sa Britanijom, kome su se pridružile SAD kojima je pružio podršku u Hladnom ratu i dozvolio držanje vojnih baza. Godine 1959. su u Libiji nađene zalihe nafte zbog kojih je Libija postala jedan od najvećih svjetskih proizvođača i stekla veliko bogatstvo; ono je, međutim, zbog široko raširene korupcije uglavnom završilo u rukama režimske elite, pa se većinsko siromašno i politički marginalizirano stanovništvo počelo okretati arapskom nacionalizmu i socijalizmu. Ono je kulminiralo kada je 1969. godine, dok je Idris bio na liječenju u Turskoj, mladi oficir Muamer el-Gadafi izveo puč, svrgnuo monariju i uspostavio novi režim koji je Idrisa osudio na smrt u odstustvu. Idris je nakon toga ostatak života proveo u egzilu.
Izvori
- ↑ „Royal Ark”. Royalark.net. Pristupljeno 29. VII 2012.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
- p
- r
- u
- Hukbalahapova pobuna
- Dekemvriana
- Jaltska konferencija
- Gerilski rat u baltičkim zemljama
- Šumska braća
- Operacija Priboj
- Operacija Jungle
- Okupacija baltičkih država
- Ukleti vojnici
- Operacija Unthinkable
- Potsdamska konferecnija
- Afera Guzenko
- Operacija Masterdom
- Operacija Beleaguer
- Operacija Blacklist Forty
- Iranska kriza 1946.
- Grčki građanski rat
- Incident u Krfskom kanalu
- Turska kriza
- "Govor nade"
- Prvi indokineski rat
- Trumanova doktrina
- Konferencija o azijskim odnosima
- Marshallov plan
- Čehoslovački puč 1948.
- Raskol Tito-Staljin
- Berlinska blokada
- Zapadna izdaja
- Željezna zavjesa
- Istočni blok
- Zapadni blok
- Kineski građanski rat (druga faza)
- Malajski ustanak
- Albanska subverzija
- Babmuška zavjesa
- Korejski rat
- Iranski puč 1953.
- Narodni ustanak u Istočnoj njemačkoj
- Gvatemalski puč 1954.
- Podjela Vijetnama
- Formoška kriza
- Ženevski sastanak (1955.)
- Poznanjski jun
- Mađarska revolucija 1956.
- Sueska kriza
- Sirijska kriza 1957.
- Sputnjikova kriza
- Druga tajvanska kriza
- Kubanska revolucija
- Kuhinjska debata
- Bandunška konferencija
- Brickerov amandman
- Makartizam
- Operacija Gladio
- Irački puč 1958.
- "Mi ćemo vas pokopati"
- Kongoanska kriza
- Kinesko-sovjetski raskol
- U-2 incident iz 1960.
- Invazija u Zaljevu svinja
- Državni udar u Turskoj 1960.
- Sovjetsko-albanski raskol
- Berlinski zid
- Portugalski kolonijalni rat
- Angolski rat za nezavisnost
- Rat za nezavisnost Gvineje-Bisau
- Mozambikanski rat za nezavisnost
- Kubanska raketna kriza
- Kinesko-indijski rat
- Komunistički ustanak u Sarawaku
- Ramadanska revolucija
- Sirijski puč 1963.
- Vijetnamski rat
- Državni udar u Brazilu 1964.
- Američka okupacija Dominikanske Republike
- Južnoafrički granični rat
- Tranzicija prema Novom poretku
- Domino teorija
- Bankoška deklaracija
- Laoški građanski rat
- Sirijski puč 1966.
- Argentinska revolucija
- Sukon u korejskoj demilitariziranoj zoni
- Diktatura pukovnika
- Indicent s brodom USS Pueblo
- Šestodnevni rat
- Rat iscrpljivanja
- Kulturna revolucija
- Praško proljeće
- Komunistički ustanak u Maleziji
- Invazija Čehoslovačke
- Revolucija 17. jula
- Gulaš komunizam
- Kinesko-sovjetski granični sukob
- Fudbalski rat
- PKP-BHB-PDPP pobuna
- Korektivni potez
- Detant
- Sporazum o neširenju nuklearnog oružja
- Crni rujan u Jordanu
- Korektivni pokret (Sirija)
- Kambodžanski građanski rat
- Realpolitik
- Ping-pong diplomacija
- Turski vojni memorandum 1971.
- Korektivna revolucija (Egipat)
- Berlinski dogovor
- Bangladeški oslobodilački rat
- Nixonov posjet Kini 1972.
- Granični sukob između Južnog i Sjevernog Jemena
- Čileanski puč 1973.
- Jomkipurski rat
- Revolucija karanfila
- Pregovori o ograničenju strateškog naoružanja
- Rodezijski građanski rat
- Angolski građanski rat
- Mozambikanski građanski rat
- Ogadenski rat
- Etiopski građanski rat
- Libanonski građanski rat
- Kinesko-albanski raskol
- Kambodžansko-vijetnamski rat
- Kinesko-vijetnamski rat
- Iranska revolucija
- Operacija Cóndor
- Prljavi rat
- Korean Air Lines let 902
- Saur revolucija
- Pokret New Jewel
- Heratski ustanak 1979.
- Sedam dana do rijeke Rajne
- Borba protiv političke zlouporabe psihijatrije u Sovjetskom Savezu
- Sovjetsko-afganistanski rat
- Bojkot Olimpijada 1980. i 1984.
- Državni udar u Turskoj 1980.
- Invazija Grenade
- Incident u Crnom moru 1986.
- Incident s progonom u Crnom moru 1988.
- Solidarnost
- Sovjetska reakcija
- Kontraši
- Srednjoamerička kriza
- RYAN
- Korean Air Lines let 007
- Able Archer 83
- Ratovi zvijezda
- Žuta revolucija
- Rat za Nagorno-Karabah
- Protesti na trgu Tiananmen
- Pad Berlinskog zida
- Jesen naroda
- Glasnost
- Perestrojka
- Mongolska revolucija 1990.
- Unifikacija Jemena
- Pad komunizma u Albaniji
- Raspad Jugoslavije
- Raspad Sovjetskog Saveza
- Raspad Čehoslovačke
- Abhazija
- Kina
- Koreja
- Nagorno-Karabah
- Južna Osetija
- Transnistrija
- Kinesko-indijski granični spor
- Spor oko Sjevernog Bornea
- Trumanova doktrina
- Marshallov plan
- Zadržavanje
- Eisenhowerova doktrina
- Domino teorija
- Hallsteinova doktrina
- Kennedyjeva doktrina
- Mirna koegzistencija
- Ostpolitik
- Johnsonova doktrina
- Brežnjevljeva doktrina
- Nixonova doktrina
- Ulbrichtova doktrina
- Carterova doktrina
- Reaganova doktrina
- Rollback
- Suverenitet Portorika tokom Hladnog rata
- Kapitalizam
- Čikaška škola
- Kejnzijanizam
- Monetarizam
- Neoklasična ekonomija
- Reaganomija
- Ekonomija ponude
- Thatcherizam
- Komunizam
- Marksizam-lenjinizam
- Kastroizam
- Eurokomunizam
- Guevarizam
- Hoxhaizam
- Juche
- Maoizam
- Naxalizam
- Staljinizam
- Titoizam
- Aktivne mjere
- Izvestia
- Pravda
- Križarski pohod za slobodu
- Makartizam
- Radio Slobodna Europa/Radio Sloboda
- "Crvena panika"
- TASS
- Glas Amerike
- Glas Rusije
- Utrka u naoružanju
- Utrka u nuklearnom naoružanju
- Svemirska utrka
- Brinkmanship
- Odnosi NATO-a i Rusije
- Sovjetska špijunaža u Sjedinjenim Državama
- Ruska špijunaža u Sjedinjenim Državama
- Američka špijunaža u Sovjetskom Savezu
- Američka špijunaža u Rusiji
- Odnosi Sjedinjenih Država i Sovjetskog Saveza
- Američko-sovjetski susreti
- Hladni rat II
- Kategorija
- Kronologija
- Spisak sukoba