41 Suwalski Pułk Piechoty
![]() | Ten artykuł dotyczy 41 Suwalskiego Pułku Piechoty. Zobacz też: 41 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 41. |
![]() | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1918 | ||
Rozformowanie | 1939 | ||
Nazwa wyróżniająca | Suwalski | ||
Patron | marszałek Józef Piłsudski | ||
Tradycje | |||
Święto | 16 kwietnia i 18 maja | ||
Nadanie sztandaru | 1925 | ||
Rodowód | 1 Pułk Strzelców Suwalskich | ||
Dowódcy | |||
Pierwszy | |||
Ostatni | ppłk Kazimierz Wyderko | ||
Działania zbrojne | |||
wojna polsko-bolszewicka kampania wrześniowa bitwa pod Piotrkowem (4–6 IX 1939) | |||
Organizacja | |||
Dyslokacja | |||
Rodzaj sił zbrojnych | |||
Rodzaj wojsk | piechota | ||
Podległość | grupa płk. Rybaka (1920) | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/41pp_1.png/240px-41pp_1.png)
41 Suwalski Pułk Piechoty Marszałka Józefa Piłsudskiego (41 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.
Swoje święto obchodził 16 kwietnia – w rocznicę pierwszej bitwy pod Lidą[a].
W okresie II RP wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[1]. Stacjonował w Suwałkach[2].
Formowanie i zmiany organizacyjne
Rodowód swój wywodzi z 1 pułku Strzelców Suwalskich formowanego w grudniu 1918 w Zambrowie, w składzie Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Jako datę oficjalnego powstania pułku przyjmuje się dzień 19 grudnia 1918 roku, w którym to ukazał się pierwszy rozkaz organizacyjny[3]. Tego dnia pułk składał się z majora Mieczysława Mackiewicza (dowódcy), podporucznika Klemensa Lutostańskiego (adiutanta), kilku oficerów i 16 szeregowych[3]. Jednym z pierwszych szeregowych był Jerzy Tyszka, który pełnił funkcję szefa kancelarii, pisarza i gońca[3]. Major Mackiewicz wydał odezwę do mieszkańców Suwalszczyzny, wzywającą do wstępowania w szeregi pułku[3]. Jako pierwsza do Zambrowa przybyła kompania pod dowództwem porucznika Sławomira Użupisa, złożona z członków Polskiej Organizacji Wojskowej[3].
Początkowo występował w składzie dwóch batalionów. Dopiero w sierpniu 1919 roku został uzupełniony III batalionem sformowanym z kompanii obserwacyjnych Dowództwa Obrony Kresów Suwalskich. W lipcu 1919 roku pułk został przemianowany na 41 Suwalski pułk piechoty.
W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Augustowie[4].
Osobny artykuł: Organizacja pułku piechoty Wojska Polskiego II RP.
Walki o granice
Osobny artykuł: Walki o Lidę (1919).
W połowie lutego 1919 roku pułk wyruszył na front przeciwrosyjski w rejon Mosty – Skidel i obsadzał tereny opuszczane stopniowo przez Niemców. W pierwszych dniach marca brał udział w wypieraniu Rosjan w kierunku północnym i przeprowadził udane natarcie na Szpilki. 30 marca obsadza rubież Dźwiny i stąd rusza na Lidę. Od 16 kwietnia toczył zażarte walki o miasto. Walki kończą się zwycięstwem.
W końcu kwietnia przetransportowano pułk na północ celem obrony Wilna. Tam w krwawych walkach w rejonie Niemierzy i Ogrodnik pułk po raz wtóry zmusza przeciwnika do odwrotu na wschód. Pułk wkroczył do Wilna.
W połowie czerwca pułk otrzymał rozkaz obsadzić Suwalszczyznę. Właśnie tutaj dołączył III batalion, który do tej pory obsadzał linę demarkacyjną wzdłuż Kanału Augustowskiego aż po granicę Prus Wschodnich.
Od połowy lipca 1919 pułk brał udział w ofensywie na Mińsk.
Od końca sierpnia 1919 roku do marca 1920 roku przebywał na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. Po zluzowaniu został przetransportowany do Kalenkowicz i stąd wyruszył na „wyprawę kijowską”. 25 kwietnia zajął Owrucz, a 28 kwietnia ruszył w kierunku Malina i wykonał uderzenie na stację kolejową.
11 maja pułk obsadził stanowiska na przedmościach Kijowa, w rejonie Browary – Kniażyce. Tu przez wiele dni odpierał ataki Rosjan, którzy starali się wyprzeć oddziały pułku za Dniepr. Także wypad na Trebuchowo zakończył się sukcesem.
Na skutek przerwania się armii konnej Budionnego na tyły 3 Armii, oddziały polskie rozpoczęły odwrót spod Kijowa. Pułk prowadził działania opóźniające. Walczył nad Uszą, stoczył zacięty bój o Owrucz. Mimo zwycięstwa, zmuszony był cofać się dalej.
Podczas odwrotu wojsk polskich z Ukrainy wchodzący w skład grupy płk. Jana Rybaka 41 pułk piechoty otrzymał rozkaz obsadzenia i utrzymania przez dwa dni Skorodna[5]. 21 czerwca pułk zajął stanowiska na zachodnim brzegu Sławecznej, utrzymując na wschodnim brzegu jeden pluton do osłony dwóch mostów[6]. Dowódca pułku wysłał na przedpole oficerski patrol rozpoznawczy w kierunku na Troszki, w celu zdobycia informacji o siłach i zamiarach nieprzyjaciela. Pojmani przez patrol jeńcy zeznali, że na Skorodno planowane jest uderzenie brygady liczącej około 2 000 żołnierzy z dwudziestoma ckm-ami. W tym czasie 41 pp liczył około 2500 żołnierzy, a na uzbrojeniu posiadał około 50 karabinów maszynowych. Zarówno przewaga liczebna jak i taktyczna pozwoliła mjr. Ignacemu Oziewiczowi narzucić przeciwnikowi swój sposób rozegrania walki. Postanowił on pozwolić oddziałom sowieckim w przeprawić się przez rzekę, aby następnie odciąć je od mostów i zniszczyć koncentrycznym uderzeniem[7].
Rano 22 czerwca pod Skorodno podeszły patrole czołowe nieprzyjaciela. Pluton podporucznika Sakowskiego, osłaniający dostęp do mostów, opuścił stanowiska i pospiesznie wycofał się na zachodni brzeg. Zachęceni tym czerwonoarmiści z marszu przystąpił do natarcia. Gdy główne siły sowieckie przeszły przez mosty, polski oddział obejścia (10 kompania) przeszedł na tyły wojsk sowieckich i powtórnie obsadził oba mosty. Wówczas na sygnał dowódcy pułku koncentrycznie uderzyły II i III batalion. Spychani w kierunku rzeki sowieccy strzelcy weszli pod lufy wzmocnionej karabinami maszynowymi 10 kompanii[8].
Osobny artykuł: bitwa pod Skorodnem.
22 czerwca pułk rozbił brygadę piechoty rosyjskiej, zadając jej wielkie straty i zdobywając 12 karabinów maszynowych.
W latach 1919–1920 zginęło w walkach 262 oficerów i szeregowych. Największe skupiska mogił żołnierzy pułku znajdowały się w Lidzie oraz w Borkowie i m. Rudnia Nikołajewska za Kijowem.
Za bohaterstwo w walce 42 żołnierzy odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, a 243 – Krzyżem Walecznych. Także sztandar jednostki został uhonorowany Krzyżem Srebrnym Orderu „Virtuti Militari” nr 2983[9].
Mapy walk pułku
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari
![Order Virtuti Militari](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Order_Virtuti_Militari_Krzy%C5%BC_Srebrny.svg/25px-Order_Virtuti_Militari_Krzy%C5%BC_Srebrny.svg.png)
Osobny artykuł: Kawalerowie Virtuti Militari 1914–1921.
Żołnierze odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1921[10][11] | ||
---|---|---|
Chorągiew pułku | sierż. Franciszek Bekielewski[12] | ś.p. kpt. Wiktor Biretto |
ppor. Józef Bizio | por. Czesław Cierpicki nr 4863 | pchor. Stanisław Chmielewski nr 575 |
pchor. Ludwik Gasztowt[13] | por. Adolf Galinowski | por. Waldemar Herloff |
por. Michał Hurczyn | por. Wacław Iwaszkiewicz nr 4862 | mjr Stanisław Juszczacki |
kpr. Piotr Komar | sierż. Michał Kowalski | plut. Franciszek Kubat nr 623 |
plut. Michał Kupstas | sierż. szt. Stefan Kuligowski | ppor. Bolesław Lenczowski |
por. Klemens Lutostański | sierż. szt. Michał Łazarski nr 4865 | por. Wacław Makatrewicz |
por. Józef Maciejowski | st. szer. Michał Makarczyk | sierż. szt. Franciszek Nieczkowski[14] |
plut. Antoni Morawski | kpr. Piotr Matukin | kpr. Adolf Matukin |
mjr Ignacy Oziewicz | kpt. Konstanty Pereświet-Sołtan | plut. Wincenty Przybylski |
st. szer. Aleksander Romalowski nr 4864[15] | plut. Marcin Rola | kpr. Józef Rozmysłowski |
por. Kazimierz Rutkowski | por. Ludwik Smoleń | pchor. Witold Świda[16] |
por. Wacław Wilniewczyc | por. Władysław Wiecierzyński | ppor. Edward Witliński |
pchor. Franciszek Trzankowski[17] | sierż. Jan Zaleski[18] | sierż. szt. Mikołaj Zagórski |
por. Edward Żórawski |
Pułk w okresie pokoju
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/%C5%9Awi%C4%99to_41_Suwalskiego_Pu%C5%82ku_Piechoty_-_defilada_NAC_1-W-1238.jpg/240px-%C5%9Awi%C4%99to_41_Suwalskiego_Pu%C5%82ku_Piechoty_-_defilada_NAC_1-W-1238.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/29_DP_w_1938.jpg/200px-29_DP_w_1938.jpg)
W okresie międzywojennym 41 pułk piechoty stacjonował w garnizonie Suwałki na terenie Okręgu Korpusu Nr III i wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[19]. Kadra batalionu zapasowego 41 pp stacjonowała w Sokółce[20][21]. Komendantami kadry byli: mjr Michał Gaca (1923)[22], mjr Józef I Kozioł (1928)[23] i kpt. Włodzimierz Papiz (od III 1931)[24][21].
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 41 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[25].
Wojna obronna 1939
Podczas wojny obronnej 1939 walczył w składzie macierzystej 29 Dywizji Piechoty w odwodowej Armii „Prusy”.
Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939[26][27] | |
---|---|
Stanowisko | Stopień, imię i nazwisko |
Dowództwo | |
dowódca | ppłk Kazimierz Wyderko |
I adiutant | kpt. piech. Stanisław Czupryna †1940 Charków |
II adiutant | NN |
oficer informacyjny | NN |
oficer łączności | kpt. piech. Ignacy Lubowski |
kwatermistrz | kpt. piech. Mieczysław Żukowski[b] |
oficer płatnik | NN |
oficer żywnościowy | ppor. rez. Karol Stanisław Pigłosiewicz |
naczelny lekarz | kpt. lek. dr Stanisław Gierałtowski |
kapelan | st. kap. rez. ks. Bolesław Cieciuchowski |
dowódca kompanii gospodarczej | kpt. adm. Stanisław Siedlecki |
I batalion | |
dowódca I batalionu | mjr Edward Euzebiusz Billik |
adiutant batalionu | NN |
dowódca 1 kompanii strzeleckiej | mjr Edward Józef Roth |
dowódca 2 kompanii strzeleckiej | kpt. Piotr Zadrowski |
dowódca 3 kompanii strzeleckiej | por. Władysław Szymborski |
dowódca 1 kompanii ckm | kpt. Marcin Borek |
II batalion | |
dowódca II batalionu | mjr piech. Roman Marian Zagłoba-Kaniowski (do 10 IX) |
mjr kontr. Artemi Aroniszydze (od 11 IX) | |
adiutant batalionu | por. Józef Golik |
dowódca plutonu łączności | ppor. piech. rez. Stefan Bielecki[c] |
dowódca 4 kompanii strzeleckiej | por. rez. Józef Sawicki |
dowódca I plutonu | ppor. Wojciech Szczęsnowicz †22/23 IX 1939 |
dowódca 5 kompanii strzeleckiej | por. piech. Władysław Roszko[d] |
dowódca 6 kompanii strzeleckiej | kpt. Stanisław Łaganowski (do 23 IX) |
podkom. SG (ppor. piech. rez.) Stanisław Karol Stopa (od 23 IX) | |
dowódca 2 kompanii ckm | por. Franciszek Marian Worek |
III batalion | |
dowódca III batalionu | mjr Kazimierz Buncler |
adiutant batalionu | NN |
dowódca 7 kompanii strzeleckiej | ppor. Witold Stefan Feliks Mirowski |
dowódca 8 kompanii strzeleckiej | por. Zygmunt Borucki[e] |
dowódca 9 kompanii strzeleckiej | por. rez. Jan Jagłowski (do 20 IX) |
por. Jan Borkowski (od 21 IX) | |
dowódca 3 kompanii ckm | kpt. Stefan Sommer |
pododdziały specjalne | |
dowódca kompanii przeciwpancernej | por. piech. Kazimierz Orłowski[f] |
dowódca II plutonu | ppor. piech. Zygmunt Sutkowski[g] |
dowódca plutonu artylerii piechoty | por. art. Teodor Albrecht[h] |
dowódca kompanii zwiadowców | NN |
dowódca plutonu pionierów | kpt. piech. Antoni Józef Szypiński |
dowódca plutonu przeciwgazowego | NN |
Symbole pułkowe
Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
3 czerwca 1923 roku gen. Aleksander Osiński wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez mieszkańców powiatów Suwałki i Augustów[35]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Odznaka_41pp.jpg/240px-Odznaka_41pp.jpg)
Odznaka pamiątkowa
Osobny artykuł: Odznaka pamiątkowa jednostki wojskowej.
Odznaka pierwotnie miała kształt owalnej tarczy, na której umieszczono orzeł państwowy oraz wpisano numer i inicjały „41 SPP”. Jednoczęściowa – wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, bez emalii. Wymiary: 42x26 mm. Wykonanie: J. Rontensztejn – Suwałki
7 września 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[36]. Odznaka o wymiarach 45x30 mm ma kształt tarczy pokrytej granatową emalią z żółtym obramowaniem. Na tarczy umieszczony jest srebrny orzeł trzymający rozwiniętą chorągiew z wizerunkiem Krzyża Orderu Virtuti Militari. U dołu numer „41” i gałązki dębowe. Odznaka dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona pięcioma nitami. Na rewersie próba srebra, numer i imiennik grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy. Autorem projektu odznaki był major Bronisław Sylwin Kencbok (1898-1940), zamordowany w Charkowie.
23 listopada 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zatwierdził nowy wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[37]. Odznaka o wymiarach 33x33 mm ma kształt krzyża (wzorowana na odznakach pułków piechoty Legionów). Centrum odznaki stanowi okrągła tarcza z monogramem „JP”. Od tarczy odbiegają topory z cyfrą pułkową „41” i cztery wici – strzały. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, oksydowana. Na rewersie próba srebra, inicjały grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy[38].
- Odznaka żałobna
26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego – ustanowił stałą oznakę żałobną”. Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[39] (zob. Kult Józefa Piłsudskiego).
Żołnierze pułku
Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 41 Suwalskiego Pułku Piechoty.
- mjr Mieczysław Mackiewicz (19 XII 1918 - 5 X 1919)
- mjr Ignacy Oziewicz (p.o. 6 X 1919 - 12 IV 1920)
- mjr Mieczysław Mackiewicz (13 IV - 6 VIII 1920)
- mjr Stanisław Juszczacki (7 VIII - 20 IX 1920)[42]
- mjr piech. Kazimierz Hozer (20 IX 1920 - 30 XI 1924 → Departament I MSWojsk.[43])
- ppłk piech. Kazimierz Wyderko (p.o. XII 1924 - I 1925)
- płk piech. Konstanty Oświeciński (18 I 1925[44] - 31 III 1927 → członek OTO)
- płk SG Zdzisław Wincenty Przyjałkowski (31 III 1927 - XI 1928)
- ppłk piech. Witold Adrian Roger Komierowski (I 1929 - VI 1930)
- ppłk dypl. piech. Jarosław Szafran (VI 1930[45] – 1937 → dowódca piechoty dywizyjnej 1 DP Leg.)
- ppłk piech. Kazimierz Wyderko (1937 – IX 1939)
- Zastępcy dowódcy pułku[j]
- mjr piech. Władysław Gabriel (10 VII 1922[47][22] – 1924)
- mjr piech. Tytus Obłaza (1924[48] - †19 XII 1926 Grodno[49])
- ppłk piech. Witold Adrian Roger Komierowski (V 1927[50] – I 1929 → dowódca 41 pp)
- ppłk piech. Prymus Żelichowski (IV 1929[51] – X 1931 → dowódca 82 pp[52])
- ppłk piech. Rafał Zieleniewski (X 1931[53] – VI 1934 → komendant PKU Łódź Powiat[54])
- ppłk piech. Zygmunt Walerian Juzwa (VI 1934[55] – VII 1935 → komendant PKU Warszawa Miasto III[56])
- ppłk piech. Erwin Alojzy Wolanek (VII 1935[57] - VIII 1939 → dowódca 134 pp)
- II zastępca (Kwatermistrz)
- mjr piech. Kazimierz Buncler (1936 – VIII 1939 → dowódca III baonu)
Obsada personalna w marcu 1939
Obsada personalna w marcu 1939[58] | ||
---|---|---|
Stanowisko etatowe | Stopień, imię i nazwisko | Przydział we wrześniu 1939 |
dowództwo i kwatermistrzostwo | ||
dowódca pułku | ppłk piech. Kazimierz Wyderko | dowódca pułku |
I zastępca dowódcy pułku | ppłk piech. Erwin Alojzy Wolanek | dowódca 134 pp |
adiutant | kpt. piech. Stanisław Czupryna | |
starszy lekarz | kpt. lek. dr Czesław Domasik | |
młodszy lekarz | wakat | |
w dyspozycji dowódcy pułku | mjr kontr. Mikołaj Rybaczuk | w 3 pp Grupy Grodzieńskiej |
II zastępca dowódcy pułku (kwatermistrz) | mjr piech. Kazimierz Buncler | |
oficer mobilizacyjny | kpt. piech. Ludwik Mendys | w 2 pp Grupy Grodzieńskiej |
zastępca oficera mobilizacyjnego | kpt. piech. Zygmunt Niewczasiński[k] | |
oficer administracyjno-materiałowy | kpt. piech. Mieczysław Żukowski | |
oficer gospodarczy | kpt. int. Czesław Kuchciński[l] | |
oficer żywnościowy | kpt. adm. (piech.) Franciszek Mierzwa[m] | |
dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy | kpt. tab. Stanisław Praczyk[n] | |
kapelmistrz | ppor. kplm. Augustyn Wiśniewski[o] | |
I batalion | ||
dowódca batalionu | mjr piech. Edward Euzebiusz Billik | |
dowódca 1 kompanii | mjr piech. Edward Józef Roth | dowódca Zakopiańskiego Batalionu ON |
dowódcy plutonów | por. piech. Romuald Leleno | |
por. piech. Józef Tomasz Mackiewicz | w 2 pp Grupy Grodzieńskie | |
ppor. piech. Klemens Ostrowski | ||
dowódca 2 kompanii | kpt. piech. Piotr Zadrowski | |
dowódcy plutonów | ppor. piech. Jan Borysewicz | |
ppor. piech. Władysław Roman Sinecki | ||
dowódca 3 kompanii | por. piech. Władysław Szymborski | |
dowódcy plutonów | ppor. piech. Stanisław Prus | |
ppor. piech. Zygmunt Sutkowski | dowódca II plutonu kompanii ppanc. | |
dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych | kpt. piech. Marcin Borek | dowódca 1 kompanii ckm |
dowódcy plutonów | por. piech. Jan Borkowski | |
ppor. piech. Paweł Piotr Suchomski | ||
II batalion | ||
dowódca batalionu | mjr piech. Stanisław II Błaszczyk | |
dowódca 4 kompanii | por. piech. Ferdynand Emilian Dyjankiewicz | w 1 pp Grupy Grodzieńskiej |
dowódca plutonu | ppor. piech. Wojciech Szczęsnowicz | |
dowódca 5 kompanii | kpt. piech. Wacław Nowicki | |
dowódca plutonu | por. piech. Henryk Barwiński | |
dowódca 6 kompanii | kpt. piech. Stanisław Łaganowski | |
dowódcy plutonów | por. piech. Witold Sylwan Litwiniak | †1940 Charków |
por. piech. Tadeusz Ludwik Makowski | ||
dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych | kpt. piech. Józef Antoni Ruschar | w 3 pp Grupy Grodzieńskiej |
dowódca plutonu | ppor. piech. Eugeniusz Siniewicz | |
III batalion | ||
dowódca batalionu | mjr piech. Roman Marian Zagłoba-Kaniowski | |
dowódca 7 kompanii | kpt. piech. Stanisław Siedlecki | |
dowódcy plutonów | ppor. piech. Władysław Kuszel[65] | |
ppor. piech. Stanisław Szabunia | ||
dowódca 8 kompanii | por. piech. Jan Wojciech Maksymowicz | |
dowódcy plutonów | ||
dowódca 9 kompanii | kpt. piech. Seweryn Wilk | w 2 pp Grupy Grodzieńskiej |
dowódcy plutonów | ||
dowódca 3 kompanii karabinów maszynowych | kpt. piech. Stefan Sommer | |
dowódcy plutonów | ||
pododdziały specjalne | ||
dowódca plutonu łączności | kpt. piech. Ignacy Lubowski[p] | oficer łączności pułku |
dowódca plutonu pionierów | kpt. piech. Antoni Józef Szypiński | |
dowódca plutonu artylerii piechoty | por. art. Teodor Albrecht | |
dowódca plutonu przeciwpancernego | por. piech. Kazimierz Orłowski | |
dowódca oddziału zwiadu | por. piech. Mieczysław Wojno[q] | |
odkomenderowani na kurs | ||
kpt. piech. Stanisław Adam Martini[r] | ||
kpt. adm. (piech.) Józef Kapka[s] | ||
por. piech. Zygmunt Borucki | dowódca 8. kompanii strzeleckiej | |
por. piech. Jan Przybyłowicz[t] | ||
por. piech. Władysław Roszko | dowódca 5. kompanii strzeleckiej | |
ppor. piech. Jan Kuczkowski[u] | przeniesiony do 4 plot.[32] |
Żołnierze 41 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej
Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[72] oraz Muzeum Katyńskie[73][v][w].
Nazwisko i imię | stopień | zawód | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
---|---|---|---|---|
Bielan Antoni | ppor. rez. | Katyń | ||
Butkiewicz Aleksander | ppor. rez. | ekonomista | Katyń | |
Jankowski Tadeusz | ppor. rez. | historyk | kier. biblioteki w Grodnie | Katyń |
Jaroma Henryk | ppor. rez. | Katyń | ||
Landau Wacław | ppor. rez. | Katyń | ||
Nocuń Stanisław | ppor. rez. | nauczyciel | Katyń | |
Piekielny Władysław | ppor. rez. | pracownik naukowy | Politechnika Warszawska | Katyń |
Raszke Marian[74] | por. rez. | dziennikarz | Katyń | |
Trejgiel Włodzimierz | ppor. rez. | urzędnik | Katyń | |
Wrocławski Michał | ppor. rez. | nauczyciel | szkoła w Gatinice | Katyń |
Bronakowski Wiktor | ppor. rez. | Uniwersytet Wileński | Charków | |
Bryła Jan | ppor. rez. | nauczyciel | Szkoła w Dowiatach | Charków |
Bzymek Bronisław | ppor. rez. | absolwent SGH | Charków | |
Cynkutis Edward | ppor. rez. | urzędnik | Starostwo w Suwałkach (e) | Charków |
Czupryna Stanisław[75] | kapitan | żołnierz zawodowy | I adiutant 41 pp | Charków |
Górercki Czesław | ppor. rez. | nauczyciel | Charków | |
Jacyna Jan Edmund | ppor. rez. | nauczyciel | Szkoła w Raczkach | Charków |
Kołodziejski Władysław | ppor. rez. | nauczyciel | szkoła powszechna | Charków |
Korytkowski Aleksander | ppor. rez. | inżynier rolnik | Urząd Ziemski w Augustowie | Charków |
Kwiatek Jan | ppor. rez. | Charków | ||
Litwiniak Witold Sylwan[76] | por. piech. | oficer służby stałej | Charków | |
Marcinkiewicz Józef | porucznik rezerwy | matematyk, dr filozofii | Uniwersytet Wileński | Charków |
Morze Józef | por. rez. | leśnik | Nadleśnictwo Wierśnie | Charków |
Olejniczakowski Eugeniusz | kapitan rezerwy | prawnik | starosta w Krasnymstawie | Charków |
Paszkowski Aleksy | ppor. rez. | prawnik | Charków | |
Siemiński Apolinary | ppor. rez. | technik leśnik | Charków | |
Sokołowski Henryk | ppor. rez. | absolwent SGGW | Charków | |
Szymkiewicz Michał | ppor. rez. | Charków | ||
Szypiński Antoni Józef[77] | kapitan | żołnierz zawodowy | dowódca plutonu pionierów | Charków |
Świerczewski Mieczysław | ppor. rez. | inżynier leśnik | Starostwo w Tarnowie | Charków |
Tumiłowicz Wacław[78] | kapitan rezerwy | (e) | Charków | |
Wilk Seweryn[79] | kapitan | żołnierz zawodowy | dowódca 9/40 pp | Charków |
Przyrowski Jan | ppor. rez. | nauczyciel | szkoła w Raczkach | BLK |
Upamiętnienie
W okresie III Rzeczypospolitej tradycje pułku kultywował 1 batalion zmechanizowany 29 Brygady Zmechanizowanej ze Szczecina.
- Plakat z 29 BZ
Uwagi
- ↑ Z uwagi na święta Wielkiej Nocy uroczystości często przenoszono na 8 maja – rocznicę zajęcia Kijowa
- ↑ Mieczysław Żukowski (ur. 8 stycznia 1895). 29 kwietnia 1933 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 i 10. lokatą w korpusie oficerów piechoty[28]. W kwietniu 1935 został przeniesiony z 33 do 41 pp[29]. W 1938 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi „za zasługi w służbie wojskowej”[30]. 12 września 1939 w Garwolinie zorganizował i objął dowództwo batalionu piechoty w sile 360 karabinów, około 600 piechurów bez broni z różnych dywizji, przeważnie z rozbitego pod Jeruzalem w dniu 12 września Ośrodka Zapasowego 26 Dywizji Piechoty[31].
- ↑ Stefan Bielecki ur. 11 listopada 1911 w m. Bucniowa, zm. 15 sierpnia 2001) w niewoli w Oflagu II C Woldenberg[32].
- ↑ por. piech. Władysław Roszko ur. 8 września 1903[33]. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli[32].
- ↑ Zygmunt Borucki został ciężko ranny, stracił obie nogi, przebywał w Oflagu II C Woldenberg.
- ↑ por. piech. Kazimierz Orłowski ur. 4 marca 1909. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenbergu[32].
- ↑ Zygmunt Sutkowski (ur. 27 maja 1914 w Warszawie, zm. 22 lutego 1980) w niewoli, w Oflagu II C Woldenberg[32]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 254. lokatą w korpusie oficerów piechoty[34].
- ↑ Teodor Albrecht ur. 1 kwietnia 1909 w Zamościu, w rodzinie Piotra. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 108. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Przebywał w niemieckiej niewoli, a po uwolnieniu służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W latach 1951–1957, po powrocie do kraju, był poddany kontroli operacyjnej przez funkcjonariuszy UB w Katowicach (sygn. IPN Ka 230/318).
- ↑ Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[41].
- ↑ 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[46]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
- ↑ kpt. piech. Zygmunt Niewczasiński ur. 21 lutego 1898 w Sarnowie, w powiecie łukowskim, w rodzinie Władysława i Lucyny z Barankiewiczów[59]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 96. lokatą w korpusie oficerów piechoty[60]. Zmarł 28 września 1971 w Londynie. Został pochowany na St. Patrick's Cemetery. Był odznaczony Medalem Niepodległości (9 listopada 1933)[61].
- ↑ Mjr int. Czesław Kuchciński ps. „Smok” ur. 25 marca 1897 w Suwałkach, w rodzinie Henryka i Doroty Teller (Feller)[62]. Zastępca Komendanta 4. Rejonu w Obwodzie Praga Okręgu Warszawa AK. Odznaczony Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[63].
- ↑ kpt. adm. (piech.) Franciszek Mierzwa ur. 16 sierpnia 1892 we wsi Biesiadki, w rodzinie Stanisława.
- ↑ kpt. tab. Stanisław Praczyk ur. 3 listopada 1896 we wsi Ludwinów lub Ludwinowo, w rodzinie Kaspra. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenberg[32]. Zmarł 1 grudnia 1967. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Wolsztynie. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[64].
- ↑ ppor. kplm. Augustyn Wiśniewski ur. 17 listopada 1906.
- ↑ kpt. piech. Ignacy Lubowski ur. 24 lipca 1899 w Warszawie, w rodzinie Antoniego. Był więźniem obozu koncentracyjnego Neuengamme, w którym zmarł 3 maja 1945[32]. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[66].
- ↑ por. piech. Mieczysław Wojno ur. 9 kwietnia 1909 na Litwie, w rodzinie Jana. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenbergu[32]. Po uwolnieniu wrócił do kraju i został zarejestrowany w jednej z wojskowych komend uzupełnień[67].
- ↑ kpt. piech. Stanisław Adam Martini ur. 11 grudnia 1899 w Rzeczycy Długiej, w ówczesnym powiecie tarnobrzeskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Dyonizego. Po II wojnie światowej został zarejestrowany w jednej w rejonowych komend uzupełnień[68]. 23 sierpnia 1944 w Lublinie został zatrzymany. Przebywał w obozach: Riazań, Czerepowiec, Griazowiec, Bogorodskoje i Brześć. 3 listopada 1947 repatriowany do Polski. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[69].
- ↑ kpt. adm. (piech.) Józef Kapka ur. 13 marca 1897. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[70]. W 1940 w dowództwie 3 Pułku Grenadierów Śląskich.
- ↑ por. piech. Jan Przybyłowicz ur. 16 stycznia 1909[71] w Libuszy, w rodzinie Józefa. W czasie kampanii wrześniowej w 29 DP. Dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu VII A Murnau i Oflagu II C Woldenberg[32].
- ↑ ppor. piech. Jan Kuczkowski ur. 1 czerwca 1914[71] w Jankowie Zaleśnym. W niemieckiej niewoli[32].
- ↑ Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939.
- ↑ Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940.
Przypisy
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 91.
- ↑ Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79.
- ↑ a b c d e Jednodniówka 1923 ↓, s. 5.
- ↑ Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 30.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 379.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 379-380.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 31.
- ↑ Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1607-1608.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Biekielewski.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Gosztowt.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Mieczkowski.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Romatowski.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 68, 604.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Franciszek Jerzy Frankowski.
- ↑ Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Zalewski.
- ↑ Almanach 1923 ↓, s. 51.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 247.
- ↑ a b Skłodowski 2021 ↓, s. 189.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 245.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 57.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931, s. 94.
- ↑ Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
- ↑ Bieliński 2018 ↓, s. 30.
- ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 298-299, 321.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 29 kwietnia 1933 roku, s. 115.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935 roku, s. 41.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 34.
- ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 185.
- ↑ a b c d e f g h i j Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2024-06-12].
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 79.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 62.
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 90-91.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 7 września 1926 roku, poz. 240.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 15 z 23 listopada 1937 roku, poz. 175.
- ↑ Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79-82.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
- ↑ Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
- ↑ Almanach 1923 ↓, s. 49.
- ↑ "Księga chwały piechoty" (metryka 41 pp)
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 227, 345.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 4 lutego 1927 roku, s. 36.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 120.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 326.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 338.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 160.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 97.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 597-598.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-16]..
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 53.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-16]..
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 339.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 278.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 108, ur. 10 listopada 1904.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 56.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-21]..
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-18]..
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 42.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 313.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 112.
- ↑ Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
- ↑ Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 3080.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 4901.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 6210.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 7643.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 14058.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 14212.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Ilustrowana jednodniówka 41 Suwalskiego pułku piechoty. Wydana w dniu wręczenia sztandaru 3 czerwca 1923. Henryk Gorgoń (red.). Suwałki: 1923.
- Piotr Bieliński: 29 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2018, seria: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-794-5621-5.
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko – rosyjskiej 1919 – 1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937–1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-21111041.
- Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
- Krzysztof Skłodowski: Garnizon Suwałki w latach 1921–1939. Warszawa: IPN, Muzeum Okręgowe w Suwałkach, 2021. ISBN 978-83-8229-322-7.
- Ludwik Smoleń: Zarys historji wojennej 41-go suwalskiego pułku piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
Linki zewnętrzne
- Krzysztof Skłodowski: Mogiła w Leszczewku. Kwartalnik Wigierskiego Parku Narodowego. [dostęp 2024-07-05].
- p
- d
- e
Dywizje piechoty | |||||
---|---|---|---|---|---|
Rezerwowe dywizje piechoty |
| ||||
Brygady piechoty | |||||
Pułki piechoty |
| ||||
Rezerwowe i ochotnicze pułki piechoty |
| ||||
Bataliony piechoty |
| ||||
Ośrodki zapasowe |
- p
- d
- e