Aleksander Stanisław Potocki
![]() | Ten artykuł dotyczy wielkiego koniuszego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku. |
![]() Pilawa | |||
Rodzina | Potoccy herbu Pilawa | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 15.05.1778 | ||
Data i miejsce śmierci | 26.03.1845 | ||
Ojciec | |||
Matka | |||
Żona | Anna Tyszkiewicz | ||
Dzieci | z Anną Tyszkiewicz: | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Aleksander Stanisław Potocki herbu Pilawa (ur. 15 maja 1778 w Wilanowie, zm. 26 marca 1845 w Warszawie) – hrabia, wielki koniuszy dworu królewskiego Mikołaja I Romanowa w 1830 roku, dziedzic m.in. dóbr wilanowskich, szambelan cesarza Napoleona Bonaparte, Wielki Koniuszy Dworu Króla Jegomości w Warszawie w 1811 roku[1].
W 1809 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[2]. Od 1829 r. kawaler Orderu Orła Białego. Urzędnik[3] francuskiej Legii Honorowej[4].
Życiorys
W 1802 został kawalerem maltańskim. Od 1805 mieszkał wraz z żoną w dobrach wilanowskich w Bażantarni, nazwanej w 1807 na cześć swojej córki Natalii – Natolinem (posiadłość kilkukrotnie przebudowywana przez Piotra Aignera, a po rozwodzie z pierwszą żoną w latach 1821–1845 pod nadzorem Henryka Marconiego).
Szambelan cesarza Napoleona Bonaparte, w 1812 został członkiem utworzonej przez niego Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1824 senator-kasztelan Królestwa Polskiego. 24 maja 1829 odznaczony Orderem Orła Białego. Nie brał udziału w powstaniu listopadowym, ani w obradach sejmu powstańczego, za co w 1831 został skreślony z listy senatorów. W latach 1832–1833 i ponownie od 1838 koniuszy dworu cesarza rosyjskiego.
Hrabia cesarstwa francuskiego[5], uznany w Królestwie Kongresowym w 1820[6], a od 12 kwietnia 1843 także w Rosji[5].
Rodzina
Urodził się w Warszawie, jako syn Stanisława Kostki Potockiego i jego żony Aleksandry Lubomirskiej. 15 maja 1805 r. zawarł w Wilnie związek małżeński z Anną Tyszkiewicz (z którego urodzili się August Potocki (1806), Natalia Potocka (1810) i Maurycy Eustachy Potocki (1812)), zakończony rozwodem w (przed 1821). W roku 1823 zawarł małżeństwo z Izabellą Mostowską, z którego urodził się Stanisław Potocki (1824). W niejasnych okolicznościach doszło do rozstania, rozwód nastąpił w 1829 r. Pod koniec życia związał się z wdową, Aleksandrą Stokowską, która jednak nie została jego żoną[7].
Inne informacje
- Aleksander Stanisław Potocki był właścicielem pałacu w Wilanowie (zgromadzone w nim zbiory sztuki udostępnił do zwiedzania w 1805 jego ojciec Stanisław Kostka Potocki).
- Jedną z największych jego pasji były konie – sprawował urząd Wielkiego Koniuszego Korony, jest autorem rozpraw o hodowli koni, a także za jego kadencji jako Dyrektora Generalnego Stad i Stacji Stadnych Królestwa Polskiego, został wyhodowany specjalny typ konia janowskiego w stadninie w Janowie Podlaskim.
- Przy staraniu się o wstąpienie do kawalerów maltańskich musiał udokumentować swoje pochodzenie, z którego wynika, że Andrzej Morsztyn był praprapradziadkiem Aleksandra Potockiego.
- Przed rozwodem z Anną Tyszkiewiczów 1. voto Potocką, 2. voto Dunin Wąsowiczowową, Aleksander Potocki miał też swój udział w przebudowie pałacu w Jabłonnie.
- Pałac Potockich w Warszawie należał od 1831 tylko do Aleksandra Potockiego i poza jednym apartamentem, był wynajmowany m.in. Fryderykowi Karolowi Nesselrode czy na księgarnię Gebethner i Wolff (obecnie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego). W roku 1915 stał się ważnym centrum politycznym, gdyż wynajął go udzielający się w polityce i szkolnictwie wyższym okupowanego Królestwa Kongresowego hrabia Bogdan Hutten-Czapski, powiernik generalnego gubernatora von Beselera.
- W 1836 w pobliżu pałacu w Wilanowie wzniósł mauzoleum upamiętniające jego rodziców[8].
Przypisy
- ↑ Kalendarzyk Polityczny Chronologiczny i Historyczny na rok pański 1811 z Magistraturami Kraiowemi, Warszawa 1811, s. 99.
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, "Order Św. Stanisława", Warszawa 2006 s. 217.
- ↑ tak w polszczyźnie XIX wieku nazywano klasę oficerską (fr. Officier dosłownie urzędnik) tego orderu
- ↑ "Obraz polityczny i statystyczny Królestwa Polskiego iaki był w roku 1830 przed dniem 29 listopada", Warszawa 1830, s. 5.
- ↑ a b Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 754.
- ↑ Kuryer Litewski, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.]
- ↑ Polski Słownik Biograficzny, t. 27, s. 759.
- ↑ Wojciech Fijałkowski: Wilanów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 103.
Linki zewnętrzne
- Biogram
- Genealogia dynastyczna. [dostęp 2011-03-05].
- Sztuka.net - Natolin. [dostęp 2011-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
- p
- d
- e
|