Bogusław XIV
Bogusław XIV | |
![]() | |
książę darłowski | |
Okres | od 1606 |
---|---|
Poprzednik | |
Następca | |
książę bukowski | |
Okres | od 1617 |
Poprzednik | |
Następca | |
książę szczeciński | |
Okres | od 1620 |
Poprzednik | |
Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
książę darłowsko-bukowski | |
Okres | od 1622 |
Poprzednik | |
Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
książę wołogoski i bardowsko-nowopolski | |
Okres | od 1625 |
Poprzednik | Filip Juliusz |
Następca | Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia) |
biskup Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego | |
Okres | od 1622 |
Poprzednik | |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Data urodzenia | 31 marca 1580 |
Data śmierci | 10 marca 1637 |
Ojciec | |
Matka | Klara |
Żona | Elżbieta |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/1635_moneta_Bogus%C5%82aw_XIV_Koszalin.jpg/240px-1635_moneta_Bogus%C5%82aw_XIV_Koszalin.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Szczecin_sarkofag_Boguslawa_XIV.jpg/240px-Szczecin_sarkofag_Boguslawa_XIV.jpg)
Bogusław XIV zwany Towarzyskim (ur. 31 marca 1580 w Bardzie, zm. 10 marca 1637 w Szczecinie[1]) – książę na Darłowie w latach 1606-1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617-1621 i od 1622, książę szczeciński od 28 listopada 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego, od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów i Klary Braunschweig-Lüneburg.
Życie i panowanie
Był szóstym dzieckiem i trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej[2]. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów; brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i Włoch[3]. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał księstwem darłowskim, początkowo wraz z bratem Jerzym II, a od 1615 samodzielnie[4]. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy – 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej z Grubenhagen[5]. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka, 28 listopada 1620 Bogusław przejął władzę nad księstwem szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa, Bukowa oraz Kamień[3][4]. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach 20. XVII w. wróciła na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry Rowokół[6]. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie Filipa Juliusza, księcia wołogoskiego – koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także księstwo wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego[2].
Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej – okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące na Pomorzu doprowadzały kraj do ruiny (Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich). Mimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności księstwa. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach 30. XVII w. księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne – wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia[3][4].
W kwietniu 1633 na skutek udaru (po którym nastąpiły kolejne) został dotknięty częściowym paraliżem; już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowia[7]. W czerwcu tego samego roku desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława de Croÿ na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał bezskutecznie o nadanie księciu de Croÿ Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał siostrzeńcowi we władanie hrabstwa Nowogardu i Maszewa[8]
10 marca 1637 zmarł na zamku w Szczecinie, jako ostatni władca Pomorza Zachodniego z rodu Gryfitów. Na mocy sporządzonego testamentu Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza, które zostało podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany w kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654[4][9].
Genealogia
Filip I wołogoski ur. 14/15 VII 1515 zm. 14 II 1560 | Maria saska ur. 15 XII 1516 zm. w okr. 5–7 I 1583 | Franciszek ur. ? zm. ? | Klara ur. ? zm. ? | ||||||||||
Bogusław XIII ur. 9 VIII 1544 zm. 7 III 1606 | Klara ur. 1 I 1550 zm. 26 I 1598 | ||||||||||||
Bogusław XIV (ur. 31 III 1580, zm. 10 III 1637) |
Przypisy
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 470-472.
- ↑ a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470.
- ↑ a b c J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 130.
- ↑ a b c d K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 133.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 471.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 475.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470; R. Schmidt, Bogislaw XIV., [w:] Neue deutsche Biographie, Bd. 2: Behaim-Bürkel, hrsg. von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Berlin, cop. 1955, s. 418 n., www.deutsche-biographie.de; G. v. Bülow, Bogislaw XIV., [w:] Allgemeine deutsche Biographie, Bd. 3: Bode-v. Carlowitz, auf Veranlassung und mit Unterstützung Seiner Majestaet des Königs von Bayern Maximilian II hrsg. durch die Historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1876, s. 56-58, www.deutsche-biographie.de.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 480.
- ↑ J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 132, 135.
Bibliografia
- Bülow, G. v., Bogislaw XIV., [w:] Allgemeine deutsche Biographie, Bd. 3: Bode-v. Carlowitz, auf Veranlassung und mit Unterstützung Seiner Majestaet des Königs von Bayern Maximilian II hrsg. durch die Historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1876, s. 56-58, www.deutsche-biographie.de.
- KazimierzK. Kozłowski KazimierzK., JerzyJ. Podralski JerzyJ., Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, ISBN 83-03-00530-8, OCLC 189424372 .
- EdwardE. Rymar EdwardE., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, 2005, ISBN 83-87879-50-9, OCLC 69296056 .
- Schmidt R., Bogislaw XIV., [w:] Neue deutsche Biographie, Bd. 2: Behaim-Bürkel, hrsg. von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Berlin, cop. 1955, s. 418 n., www.deutsche-biographie.de.
- Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, ISBN 83-7273-224-8.
Linki zewnętrzne
- Bogusław XIV – dokumenty w bibliotece Polona
- p
- d
- e
Księstwo pomorskie |
| ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Pierwszy podział księstwa |
| ||||||||||||||||
Zjednoczone księstwo pomorskie |
| ||||||||||||||||
Drugi podział księstwa |
| ||||||||||||||||
Zjednoczone księstwo pomorskie |
| ||||||||||||||||
Trzeci podział księstwa |
| ||||||||||||||||
Zjednoczone księstwo pomorskie |
|