Lirogony
Menuridae | |||||
Lesson, 1828[1] | |||||
![]() Przedstawiciel rodziny – lirogon wspaniały (M. novaehollandiae) | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | strunowce | ||||
Podtyp | kręgowce | ||||
Gromada | ptaki | ||||
Podgromada | Neornithes | ||||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||||
Rząd | |||||
Podrząd | |||||
Rodzina | lirogony | ||||
Typ nomenklatoryczny | |||||
Rodziny: Menura Latham, 1801 | |||||
| |||||
Rodzaje | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
|
Lirogony[15] (Menuridae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).
Występowanie
Rodzaj obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Australii; lirogon skromny występuje wyłącznie w lasach deszczowych południowego Queenslandu natomiast lirogon wspaniały występuje głównie w wilgotnych lasach Wiktorii, Nowej Południowej Walii, a także Tasmanii (gdzie został introdukowany w latach 30. XX wieku[16])[17][18].
Charakterystyka
Długość ciała 76–103 cm, masa ciała 890–1100 g[19]; lirogon skromny jest nieco mniejszy.
Lirogony potrafią naśladować indywidualne odgłosy innych ptaków, ludzkie dźwięki, a także dźwięki mechaniczne każdego rodzaju, eksplozje i dźwięki instrumentów muzycznych. Zdolność tych ptaków do naśladownictwa (ptaki mimetyczne) jest praktycznie nieograniczona – od dźwięku gwizdu po dźwięk piły ręcznej czy łańcuchowej, a także odgłos silnika samochodu, syreny alarmowej, wystrzałów strzelby, odgłosów migawki aparatu, szczekania psów, płaczących dzieci itd.
Systematyka
Etymologia
- Menura (Maenura, Melanura): gr. μηνη mene „księżyc”; ουρα oura „ogon”[20].
- Parkinsonius (Parkinsonia): James Parkinson (1739–1813), angielski agent ziemski, który wygrał Leverian Museum lub Holophusicon na loterii w 1788 roku[21]. Typ nomenklatoryczny: Parkinsonius mirabilis Bechstein, 1811 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
- Megapodius: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē „duży”; ποδιον podion „stópka”, od zdrobnienia πους pous, ποδος podos „stopa”[22]. Typ nomenklatoryczny: Menura superba Davies, 1802 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
- Lyriferi: łac. lyra „lira”, od gr. λυρα lura „lira”; -fera „noszący”, od ferre „nosić”[23]. Typ nomenklatoryczny: Lyriferi menura Riocour, 1829 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
- Harriwhitea: Henry („Harry”) Luke White (1860–1927), australijski filatelista, pasterz, owolog, kolekcjoner[24]. Typ nomenklatoryczny: Menura alberti Bonaparte, 1850.
Podział systematyczny
Do rodziny należy jeden rodzaj z dwoma gatunkami[15]:
- Menura alberti Bonaparte, 1850 – lirogon skromny
- Menura novaehollandiae Latham, 1801 – lirogon wspaniały
Uwagi
Przypisy
- ↑ R.-P. Lesson: Manuel d’ornithologie, ou description des genres et des principales espèces d’oiseaux. T. 1. Paris: Roret, 1828, s. 258. (fr.).
- ↑ G.R. Gray: The genera of birds. Comprising their generic characters, a notice of the habits of each genus, and an extensive list of species referred to their several genera. Cz. 1. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1844–1849, s. 153. (ang.).
- ↑ J. Cabanis. Ornithologische Notizen. „Archiv für Naturgeschichte”. 13 (1), s. 337, 1847. (niem.).
- ↑ Ch.-L. Bonaparte: Conspectus generum avium. T. 1. Lugduni Batavorum: Apud E.J. Brill, 1850, s. 215. (łac.).
- ↑ L.H. Stejneger: Order XVIII. Passeres. W: J.S. Kinglsy (red): The standard natural history. Cz. 4: Birds. Boston: S.E. Cassino and company, 1885, s. 460. (ang.).
- ↑ C. Bertuch. Nachricht von einigen neuen zoologischen Entdeckungen. „Magazin für das Neueste aus der Physik und Naturgeschichte”. 4 (5), s. 689, 1802. (niem.).
- ↑ J.M. Bechstein: Johann Lathams allgemeine Uebersicht der Vögel. T. 4. Cz. 1. Nürnberg: In der kaiserlich privilegirten Kunst- und Buchandlung A.C. Weigels und Schneiders, 1811, s. 134. (niem.).
- ↑ J.G. Wagler: Systema Avium. Cz. 1. Sttutgartiae et Tubingae: mtibus J.G. Gottae, 1827, s. 207. (łac.).
- ↑ A.N.F. Riocour: atalogue des oiseaux composant le cabinet de M. le comte de Riocour: a Aulnois, département de la Meurthe. Nancy: Imprimerie de Barbier, 1829, s. 29. (fr.).
- ↑ H.R. Schinz: Naturgeschichte und Abbildungen der Vögel-Gattungen. Nach den neuesten Systemen zum gemeinnützigen Gebrauche entworfen, und mit Berücksichtigung für den Unterricht der Jugend. Zürich: In Brodtmanns lithographischer Kunstanstalt, 1830, s. 72, seria: Des Thierreichs 2. Theil. (niem.).
- ↑ A.C.E. Baldamus. Ueber das Nest und die Eier der Melanura Alberti, von John Gould. „Naumannia: Archiv für die Ornithologie Vorzugsweise Europa’s: Organ der Deutsche Ornithologen-Gesellschaft”. 6, s. 88, 1856. (niem.).
- ↑ G.R. Gray: Hand-list of genera and species of birds, distinguishing those contained in the British Museum. Cz. 1. London: printed by order of the Trustees, 1869, s. 185. (ang.).
- ↑ G.M. Mathews. New generic names for Australian birds. „Austral Avian Record”. 1 (5), s. 109, 1912. (ang.).
- ↑ J. Latham: Supplementum Indicis ornithologici, sive systematis ornithologiae. Londini: Prostat apud G. Leigh, J. et S. Sotheby, York-Street, Covent-Garden, 1801, s. lxi. (łac.).
- ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Menuridae Lesson, 1828 – lirogony – Lyrebirds (wersja: 2019-04-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-05-22].
- ↑ Menura (Menura) novaehollandiae Latham, 1801. [w:] Atlas of Living Australia [on-line]. [dostęp 2020-11-21]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Lyrebirds, scrubbirds, bowerbirds, Australasian wrens. IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ Lyrebirds (Menuridae). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2020-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-16)]. (ang.).
- ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Lyrebirds (Menuridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.menuri1.01. [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Menura [dostęp 2023-05-22] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Parkinsonius [dostęp 2023-05-22] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Megapodius [dostęp 2023-05-22] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Lyriferi [dostęp 2023-05-22] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Harriwhitea [dostęp 2023-05-22] .
Bibliografia
- The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
Linki zewnętrzne
- fragment filmu zrealizowanego przez BBC oraz Davida Attenborougha (ang.)
- p
- d
- e
- Układ filogenetyczny na podstawie P. Mielczarek & M. Kuziemko: Aktualna lista ptaków świata (wersja: 2024-01-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- GND: 4167235-5
- Universalis: oiseau-lyre-menure
- Catalana: 0197261