Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie ACE
Historia | |
Organizacja |
|
---|---|
Sformowanie | kwiecień 1951 |
Rozformowanie | 12 czerwca 2003 |
Tradycje | |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy | gen. Dwight Eisenhower |
Organizacja | |
Dyslokacja | Rocquencourt |
Podległość | Komitet Wojskowy NATO |
Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (ang. Allied Command Europe ACE) – nieistniejące już jedno z dowództw strategicznych[a] NATO.
Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie mieściła się w Rocquencourt we Francji, a potem przeniesiona została do Mons w Belgii. Na czele dowództwa stał naczelny dowódca sojuszniczy w Europie SACEUR.
W listopadzie 2002 przyjęto deklarację o reorganizacji struktur dowodzenia NATO. Na bazie Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie powstało Dowództwo Sił Sojuszniczych NATO ds. Operacji ACO[2].
Osobny artykuł: Sojusznicze Dowództwo Operacji.
Formowanie i zmiany organizacyjne
W kwietniu 1951 generał Dwight Eisenhower podpisał rozkaz powołujący Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (ACE). Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (Supreme Headquarters Allied Powers Europe (SHAPE) rozmieszczona została na terytorium Francji w Rocquencourt. Jej strukturę oparto na organizacji amerykańskiego sztabu. W początkowym okresie liczyła 183 oficerów delegowanych z 9 krajów[3]. W związku z utworzeniem nowej organizacji, rozwiązano regionalne grupy planowania Europy Zachodniej, Europy Północnej, Europy Południowej i zachodniej części Morza Śródziemnego. Ich zadania przejęły[4]:
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północnej (Allied Forces North Europe (AFNORD)
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Centralnej (Allied Forces Central Europe (AFCENT)
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Południowej (Allied Forces South Europe (AFSOUTH)
W 1951 zasadę podziału terytorialnego zastosowano w stosunku do Północno i Południowoeuropejskiego TDW. Ze względu na duże różnice stanowisk pomiędzy USA, Wielką Brytanią i Francją, a dotyczące relacji i podległości sił na Centralnym TDW, dowodził nim osobiście generał Eisenhower. Na tym TDW podlegali mu bezpośrednio[5]:
- dowódca Połączonych Sił Powietrznych Europy Centralnej (CINCAIRCENT)
- dowódca Połączonych Sił Lądowych Europy Centralnej (CINCLANDCENT)
- flagowy oficer Europy Centralnej (FLAGCENT)
W późniejszych latach strukturę militarną systematycznie poprawiano i dopasowywano do zmieniającej się rzeczywistości[6]. W 1953 nastąpiła pierwsza restrukturyzacja. Powołano Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Morza Śródziemnego AFMED. Odtworzono też Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Centralnej AFCENT. Podporządkowane zostały mu[7]:
- Dowództwo Połączonych Sił Powietrznych
- Dowództwo Połączonych Sił Morskich
- Dowództwo Połączonych Sił Lądowych Europy Centralnej
Wycofanie się Francji ze struktur militarnych NATO spowodowało kolejne zmiany w strukturach dowodzenia. Stanowiska zajmowane przez personel francuski zostały zastąpione przez personel pozostałych państw członkowskich. W Kwaterze Głównej Naczelnego Dowódcy Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (SHAPE) straciło stanowiska czterech generałów francuskich, a do 1968 zlikwidowano stanowiska zastępców do spraw lotnictwa i marynarki wojennej, a także zastępcy do spraw broni atomowej[8].
Obsada stanowisk w 1968[9]
- SACEUR (USA) – generał czterogwiazdkowy
- zastępca dowódcy (WB) – generał czterogwiazdkowy
- szef sztabu (USA) – generał czterogwiazdkowy
- zastępca szefa sztabu ds. planowania i operacji (RFN) – generał trzygwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. wywiadu (WB) – generał dwugwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. logistyki (Belgia) – generał dwugwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. operacji (USA) – generał dwugwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. łączności (RFN) – generał dwugwiazdkowy
- zastępca szefa sztabu ds. logistyki i administracji (Włochy) – generał trzygwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. personalnych i administracji (RFN) – generał dwugwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. planów i strategii (USA) – generał dwugwiazdkowy
- szef budżetu i finansów (Belgia) – generał dwugwiazdkowy
- asystent szefa sztabu ds. informatyki (WB) – generał dwugwiazdkowy
- zastępca szefa sztabu ds. planowania i operacji (RFN) – generał trzygwiazdkowy
Struktura ACE w latach 1975–1994[10]:
- Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie – Mons w Belgii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północnej – Kolsas w Norwegii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Centralnej – Brunssum w Holandii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Południowej – Neapol we Włoszech
- Dowództwo Sił Powietrznych Wielkiej Brytanii – High Wycombe w Wielkiej Brytanii
W następstwie szybko następujących zdarzeń, które zachodziły w Europie Wschodniej na początku lat dziewięćdziesiątych, NATO podjęło reformy, które umożliwiły adaptację Sojuszu do nowego środowiska bezpieczeństwa w Europie. W lipcu 1990 na szczycie NATO w Londynie zadeklarowano koniec „zimnej wojny” i zaproszono kraje Europy Wschodniej do budowania partnerskich stosunków[11].
Struktura ACE po restrukturyzacji w 1994[12]:
- Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie – Belgia
- Siły Reagowania (Reaction Forces)
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północno-Zachodniej – High Wycombe w Wielkiej Brytanii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Centralnej – Brunssum w Holandii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Południowej – Neapol we Włoszech
- Dowódca Portugalskich Sił Powietrznych – Lizbona w Portugalii
We wrześniu 1999 wprowadzono kolejne zmiany w strukturze dowodzenia NATO. Naczelne Dowództwa Teatrów Wojny (MNCs) zastąpiono Strategicznymi Dowództwami, zaś Pośrednie Wyższe Podporządkowane Dowództwa (MSCs) zastąpiono Regionalnymi Dowództwami. Najniższe w hierarchii – Główne Podporządkowane Dowództwa (PSCs) przemianowano na Subregionalne Dowództwa (Dowództwa Komponentów i Połączone Dowództwa Subregionalne)[13]. Nowa struktura nadal opierała się na geograficznym podziale obowiązków. Naczelne Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie (ACE) przeformowane zostało na Strategiczne Dowództwo Sił Sojuszniczych NATO w Europie (ACE)[14].
Organizacja ACE w 1999[15]:
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie – Mons w Belgii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Północnej (RC North) – Brunssum w Holandii
- Dowództwo Połączonych Sił Sojuszniczych Europy Południowej (RC South) – Neapol we Włoszech
Po terrorystycznych atakach z 11 września 2001 NATO zdało sobie sprawę z faktu, że musi być zdolne do szybkiego rozmieszczenia zrównoważonych, elastycznych, dobrze uzbrojonych oddziałów gotowych do prowadzenia operacji w dowolnie oddalonym regionie. W listopadzie 2002, na szczycie w Pradze, przyjęto deklarację o reorganizacji i dalszym rozszerzeniu NATO[16]. 12 czerwca 2003 ministrowie obrony NATO zaakceptowali nową strukturę dowodzenia Sojuszu. Ważnym elementem tej organizacyjnej zmiany była koncepcja oparcia systemu dowodzenia na kryteriach funkcjonalności, a nie na tradycyjnym podziale geograficznym. Nowa struktura została utworzona wokół dwóch dowództw strategicznych. Na bazie Dowództwa Połączonych Sił Sojuszniczych NATO w Europie powstało Dowództwo Sił Sojuszniczych NATO ds. Operacji[2]:
Dowódcy ACE
Funkcję naczelnego dowódcy połączonych sił zbrojnych NATO w Europie (Supreme Allied Commander Europe) od chwili powstania sojuszu pełnili wyłącznie wojskowi amerykańscy.
Stopień, imię i nazwisko | Objęcie funkcji | Zakończenie pełnienia funkcji |
---|---|---|
gen. Dwight D. Eisenhower | 2 kwietnia 1951 | 30 maja 1952 |
gen. Matthew B. Ridgway | 30 maja 1952 | 11 lipca 1953 |
gen. Alfred Gruenther | 11 lipca 1953 | 20 listopada 1956 |
gen. Lauris Norstad | 20 listopada 1956 | 1 stycznia 1963 |
gen. Lyman L. Lemnitzer | 1 stycznia 1963 | 1 lipca 1969 |
gen. Andrew J. Goodpaster | 1 lipca 1969 | 15 grudnia 1974 |
gen. Alexander M. Haig | 15 grudnia 1974 | 1 lipca 1979 |
gen. Bernard W. Rogers | 1 lipca 1979 | 26 czerwca 1987 |
gen. John R. Galvin | 26 czerwca 1987 | 23 czerwca 1992 |
gen. John M. Shalikashvili | 23 czerwca 1992 | 22 października 1993 |
gen. George A. Joulwan | 22 października 1993 | 11 lipca 1997 |
gen. Wesley K. Clark | 11 lipca 1997 | 3 maja 2000 |
gen. Joseph W. Ralston | 3 maja 2000 | 17 stycznia 2003 |
gen. James L. Jones | 17 stycznia 2003 | do restrukturyzacji |
Uwagi
Przypisy
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 76.
- ↑ a b Zarychta 2013 ↓, s. 322.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 71.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 73.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 81.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 80.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 97.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 137.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 138.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 151.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 191.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 299.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 313.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 315.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 317.
- ↑ Zarychta 2013 ↓, s. 320.
Bibliografia
- Stanisław Zarychta: Struktury militarne NATO 1949–2013. Warszawa: Bellona SA, 2013. ISBN 978-83-11-13021-0.
- p
- d
- e
Państwa członkowskie | |
---|---|
Kandydaci | |
Struktura |
- p
- d
- e
Dowództwa | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Centra | |||||||
Wojska | |||||||
Dowództwa „historyczne” |
| ||||||
Formacje „historyczne” |