Plac Sofijski w Kijowie
rejon szewczenkowski | |||
![]() Plac Sofijski w Dzień Świętego Mikołaja, 2014 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miasto wydzielone | |||
Położenie na mapie Kijowa ![]() | |||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||
Położenie na mapie Kijowa i obwodu kijowskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Plac Sofijski[1] (ukr. Софійська площа) – plac w rejonie szewczenkiwskim miasta Kijowa, w obszarze urbanistycznym Starego Kijowa(inne języki). Znajduje się pomiędzy ulicami: Włodzimierską, Pasażem Włodzimierskim, Ałły Tarasowej, Sofijską i Rylską.
Historia
W 1036 roku na miejscu późniejszego placu Sofijskiego Jarosław Mądry pokonał Pieczyngów. Plac jako taki zaczął się zarysowywać po wybudowaniu Soboru św. Zofii i od tego czasu był znany jako plac Starokijowski[2].
Później obszar placu został zabudowany, na początku XIX wieku znajdowały się tam robocze budynki klasztorne. Około 1840 roku na ich miejscu przywrócono plac[3].
Po wybudowaniu gmachu Obecności Prowincjonalnych w latach 1854–1857 plac został oddzielony od sąsiedniego placu Mychajłowskiego i uformowany w obecnych granicach.
W 1869 roku zatwierdzono oficjalną nazwę placu – Sofijski (ros. Софіевская[4]). 11 lipca?/23 lipca 1888 w ramach obchodów 900-lecia chrztu Rusi został odsłonięty pomnik Bohdana Chmielnickiego[5].
22 stycznia 1919 roku na placu Sofijskim uroczyście ogłoszono Akt Zjednoczenia Ukraińskiej Republiki Ludowej i Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej w zjednoczoną (soborną) Ukrainę[6].
W 1921 władze sowieckie zmieniły nazwę placu na plac Czerwonych Bohaterów Perekopu, na cześć zwycięstwa Armii Czerwonej nad wojskami Wrangla pod Perekopem w 1920 roku[7]. W 1926 skrócono nazwę jego nazwę do placu Bohaterów Perekopu. Od 1944 roku plac nosił imię Bohdana Chmielnickiego[8].
Współczesną nazwę przywrócono w 1993 roku[9].
Plac Sofijski w życiu społeczno-politycznym Kijowa
Od czasów Rusi Kijowskiej plac był politycznym centrum miasta, na którym odbywały się spotkania i wiece. Pomiędzy XVI a XIX wiekiem odbywały się na nim targi i jarmarki. W 1648 roku na placu kijowianie powitali przywódcę Kozaków Bohdana Chmielnickiego, który rozpoczął powstanie przeciwko Rzeczypospolitej[10].
Na początku XX wieku odbywały się tu liczne wiece i manifestacje różnych partii i ugrupowań politycznych. W 1943 roku mieszkańcy Kijowa zebrali się na placu Sofijskim w celu uczczenia wyzwolenia Kijowa spod niemieckiej okupacji, a w 1961 roku z okazji nadania miastu-bohaterowi Kijowowi drugiego Orderu Lenina[11].
W historii najnowszej, począwszy od lat 90. XX w., plac stał się stałym miejscem spotkań kijowian z okazji ważnych społecznie wydarzeń. 21 stycznia 1990 roku, w przeddzień rocznicy Aktu Zjednoczenia, na placu Sofijskim w Kijowie oraz jednocześnie we Lwowie pod pomnikiem Iwana Franki odbyły się akcje modlitewne. Tam też rozpoczęła się jedna z najdonioślejszych akcji Ludowego Ruchu Ukrainy lat 90. – Żywy Łańcuch, który połączył Kijów, Lwów i Iwano-Frankiwsk rękoma w sumie miliona uczestników[12]. Patriarcha Kijowa i Całej Rusi-Ukrainy Włodzimierz (1925–1995) został pochowany na placu przy bramie dzwonnicy Soboru św. Zofii[13]. W czasie pogrzebu na placu Sofijskim doszło do zamieszek określanych jako „krwawy wtorek”[14].
7 czerwca 2014 roku prezydent Ukrainy Petro Poroszenko złożył na placu Sofijskim ślubowanie Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych Ukrainy, po czym odbyła się uroczystość wręczenia nominacji dowódcom Sił Zbrojnych Ukrainy i podniesienia sztandaru Prezydenta Ukrainy[15].
Galeria
Zdjęcia historyczne
- Plac Sofijski z widokiem na sobór św. Zofii, jeszcze ze starą dzwonnicą. Akwarela M. Sażyna, ok. 1840
- Sobór św. Zofii już z nową dzwonnicą. Fotografia z końca XIX wieku
- Pocztówka z XIX wieku
- Skwer na placu Sofijskim (ok. 1900)
- Plac Sofijski i Sobór św. Zofii, lata 1910–1920
- Ogłoszenie Trzeciego Uniwersału Ukraińskiej Rady Centralnej na pacu Sofijskim. W środku zdjęcia stoją: Semen Petlura, Mychajło Hruszewski i Wołodymyr Wynnyczenko, 1917
- Manifestacja zwolenników Ukraińskiej Republiki Ludowej na placu Sofijskim, 1917
- Hruszewski na paradzie wojskowej na placu Sofijskim, 1917
- Święto Wolności na placu Sofijskim, 19 marca 1917
- Fasada Soboru św. Zofii, 1918
- Molebień na placu Sofijskim z okazji ogłoszenia Pawło Skoropadskiego hetmanem, 1918
Mityngi na placu Sofijskim w latach 90.
Współczesność
- Krajobraz z dzwonnicy
-
Panorama
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/PaKyiv1%28Panorama%29.jpg/937px-PaKyiv1%28Panorama%29.jpg)
Przypisy
- ↑ Polski egzonim przyjęty na 121. posiedzeniu KSNG.
- ↑ Галл А. Майдан Героїв Перекопа // Радянський Київ. — 1939. — № 9–10 (28–29). — С. 43–44
- ↑ Лебединцевъ П. Г. Къ матеріаламъ для исторической топографіи Кіева // Труды Кіевской Духовной Академіи. — 1909. — № 2. — С. 311—336
- ↑ Часть оффиціальная [ О наименованіи нѣкоторыхъ улицъ и площадей въ Кіевѣ ] // Кіевлянинъ. — 1869. — № 95. — 14 августа. — С. 1–2.
- ↑ Пам’ятник Богдану Хмельницькому. kyivmaps.vom. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Оксана Йосипівна Щусь: АКТ ЗЛУКИ (1919). Інститут історії України НАН України, 2003. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Протокол заседания Киевского губревкома от 27 декабря 1920 г. № 95-а, п. 1 «О переименовании улицы или площади в городе в память погибших при Перекопе» // Державний архів Київської області, ф. Р-1, оп. 2, спр. 9, арк. 99.
- ↑ Витяг з постанови виконавчого комітету Київської міської ради депутатів трудящих від 6 грудня 1944 року № 286/2 «Про впорядкування найменувань площ, вулиць та провулків м. Києва» // Київська правда. — 1944. — № 249 (6223). — 22 грудня. — С. 2
- ↑ Розпорядження Київської міської ради народних депутатів та Київської міської державної адміністрації від 2 лютого 1993 року № 16/116 «Про повернення вулицям історичних назв, перейменування парків культури та відпочинку, станцій метро» // Державний архів м. Києва, ф. 1689, оп. 1, спр. 119, арк. 207–212
- ↑ 11 грудня 1648-го в Києві почалося повстання проти польсько-шляхетського панування. Meest-Online.com, 11.12.2013. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Ярослава Володимирівна Верменич: МІСТО-ГЕРОЙ. Інститут історії України НАН України. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Володимир СЕМКІВ: «Живий ланцюг»: Галичина + Київ. zbruc.eu, 21.01.2015. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Патріарх Володимир (Романюк). РІСУ - Релігійно-інформаційна служба України, 3.01.2010. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Олександра Горчинська, Ілля Лукаш: «Чорний вівторок» 1995-го. Як спалахнув перший кривавий конфлікт між вірянами УПЦ КП і тодішньою владою України. nv.ua, 13.08.2019. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).
- ↑ Саляр Алі: Урочистості на Софійській площі з нагоди інавгурації президента. Radio Swoboda, 7.06.2014. [dostęp 2022-06-29]. (ukr.).