Poziomka twardawa
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | poziomka | ||
Gatunek | poziomka twardawa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Fragaria viridis Weston BBot. Univ. 2: 327 (1771)[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Poziomka twardawa (Fragaria viridis) – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Rośnie dziko w Azji i Europie[4]. W Polsce jest spotykana w całym kraju, ale zwykle rzadsza od poziomki pospolitej. Częściej rośnie w pasie wyżyn i w kujawsko-pomorskim[5].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Fragaria_viridis_flower_%2807%29.jpg/180px-Fragaria_viridis_flower_%2807%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Fragaria_viridis_fruit_-_Keila.jpg/180px-Fragaria_viridis_fruit_-_Keila.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Fragaria_viridis_leaf_%2806%29.jpg/180px-Fragaria_viridis_leaf_%2806%29.jpg)
- Pokrój
- Roślina zielna, osiąga wysokość 5–15 cm. Wytwarza krótkie i monopodialne rozłogi, czasami ich brak[6].
- Liście
- Trójdzielne i grubo piłkowane. Ząbki na brzegach liści są lekko zagięte do góry, przy czym szczytowy ząbek jest dużo mniejszy od sąsiednich. Listki silnie, zwykle jedwabiście owłosione, osadzone na bardzo krótkich ogonkach[6].
- Kwiaty
- Na łodygach wyrasta zwykle od 3 do 10 białych kwiatów, na szypułkach tylko niewiele dłuższych od liści. Kwiaty promieniste o działkach kielicha przylegających do "owocu" i odrywających się razem z nim[6].
- Owoce
- Owoce pozorne, czerwonozielonawe, większe i bardziej suche niż poziomki pospolitej.
- Gatunki podobne
- Poziomka wysoka F. moschata różni się kwiatostanem wyraźnie wyższym od liści, szypułkami odstająco owłosionymi i wszystkimi listkami osadzonymi na krótkich ogonkach. Poziomka pospolita F. vesca ma listki luźno owłosione; działki kielicha odgięte i kielich łatwo oddziela się od owocu; ząbek na wierzchołku szczytowego listka podobny lub niewiele mniejszy od innych[6].
Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie w maju i czerwcu[6]. Kwiaty są zapylane przez owady. Nasiona rozsiewane przez zwierzęta lub ludzi (endochoria). Zasiedla zarośla, suche murawy, obrzeża lasów oraz słoneczne, wapienne wzgórza. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku zespołów (All.) Geranion sanguinei[7]. Liczba chromosomów 2n = 14[6].
Zmienność
Tworzy mieszańce z poziomką pospolitą (F. x hagenbachiana Lang et Koch) oraz p. wysoką[6].
Wyróżniane są dwa podgatunki[3]:
- Fragaria viridis subsp. viridis – podgatunek nominatywny w całym zasięgu gatunku
- Fragaria viridis subsp. campestris (Steven) Pawł. – występuje w południowo-wschodniej Europie od Bałkanów poprzez Ukrainę do południowej Rosji.
Zastosowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/%D0%9A%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%28Fragaria_viridis%29.jpeg/220px-%D0%9A%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%28Fragaria_viridis%29.jpeg)
- Roślina jadalna
- Owoce o średnicy 1–2 cm są jadalne, chociaż mniej smaczne od owoców poziomki pospolitej. Osiągają najlepszy smak dopiero w pełni dojrzałości. Zawierają wartościowe kwasy organiczne, węglowodany oraz bardzo dużo witaminy C, a także witaminy A, B1, B2, B6, E, H, PP i sole mineralne: wapnia, fosforu, kobaltu, zwłaszcza zaś żelaza[8]. Ze środowiska naturalnego są obecnie rzadko zbierane, ze względu na rzadkość występowania oraz znacznie mniejszą wydajność, niż mają poziomki pochodzące z uprawy.
- Roślina lecznicza
- Surowiec zielarski: młode liście (Folium Fragariae). Zawierają flawonoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, witaminy i inne substancje.
- Działanie: ściągające, słabo moczopędne i ogólnie wzmacniające organizm. Stosuje się przy niektórych schorzeniach układu moczowego, nerek i schorzeniach żołądkowych związanych z biegunką[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).
- ↑ a b c Fragaria viridis Weston, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-02-04] .
- ↑ Taxon: Fragaria viridis Weston. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2020-12-27].
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 242, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ a b c d e f g Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 238-239. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnistwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ a b Anna Mazerant: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
- SNL: nakkebær
- BioLib: 39823
- EoL: 635344
- EUNIS: 179358
- FloraWeb: 2471
- GBIF: 3029984
- identyfikator iNaturalist: 447816, 447815, 447812, 447813
- IPNI: 60441587-1
- NCBI: 64942
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): rjp-43499
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:60441587-2
- Tela Botanica: 75136
- identyfikator Tropicos: 27800065
- CoL: 6JK5H