Wojsko I Rzeczypospolitej w 1626
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Rzeczpospolita_1600.png/290px-Rzeczpospolita_1600.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Sigismund_III_of_Poland-Lithuania_and_Sweden_%28Martin_Kober%29.jpg/180px-Sigismund_III_of_Poland-Lithuania_and_Sweden_%28Martin_Kober%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Kostecki_%C5%81ukasz_Opali%C5%84ski.jpg/220px-Kostecki_%C5%81ukasz_Opali%C5%84ski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Jakub_Sobieski_1580-1646.jpg/220px-Jakub_Sobieski_1580-1646.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Danckers_de_Rij_Adam_Kazanowski.png/220px-Danckers_de_Rij_Adam_Kazanowski.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Strobel_Jerzy_Ossoli%C5%84ski.jpg/220px-Strobel_Jerzy_Ossoli%C5%84ski.jpg)
Struktura organizacyjna wojska I Rzeczypospolitej 21 września 1626 r., w przeddzień bitwy pod Gniewem rozpoczynającej wojnę polsko-szwedzką 1626-1629.
Jazda
Husaria
Husaria zaciężna
- Chorągiew husarska zaciężna Niewiarowskiego - 200 koni
- Chorągiew husarska zaciężna Michała Woyny – 150 koni
- Chorągiew husarska zaciężna Andrzeja Stanisława Sapiehy – 200 koni
Gwardia królewska
- Wielka chorągiew dworska - 200 koni
Chorągwie husarskie powiatowe
- Chorągiew husarska chełmińska
- Chorągiew husarska pomorska
- 5 rot husarskich wielkopolskich - 1000 koni
Chorągwie husarskie prywatne
- Chorągiew husarska prywatna Eustachego Tyszkiewicza, wojewody brzeskolitewskiego
- Chorągiew husarska prywatna Wacława Leszczyńskiego (kanclerza wielkiego koronnego)
- Chorągiew husarska prywatna Sebastiana Wołudzkiego, starosty rawskiego
- Chorągiew husarska prywatna Stefana Grudzińskiego, wojewodzica rawskiego
- Chorągiew husarska prywatna Łukasza Opalińskiego (starszego), marszałka nadwornego koronnego
- Chorągiew husarska prywatna Krzysztofa Wiesiołowskiego, marszałka nadwornego litewskiego
- Chorągiew husarska prywatna Jana Działyńskiego, starosty pokrzywnickiego
Razem całej husarii: 18 chorągwi - 2930 koni.
Uwaga
Z około 3000 husarzy dużą wartość miało 550 żołnierzy chorągwi Woyny, Niewiarowskiego i Sapiehy, natomiast pozostałe chorągwie miały znacznie niższą wartość:
- chorągiew dworska miała charakter paradny,
- chorągwie powiatowe, choć zawodowe, dotychczas trudniły się zadaniami policyjnymi, nie mając doświadczenia bojowego,
- chorągwie prywatne były zaciągnięte przeważnie w ostatniej chwili (w sierpniu 1626 wobec braku kandydatów magnaci dawali husarzom żołd 100 zł, przy żołdzie w wojsku kwarcianym 41 zł), nie miały doświadczenia bojowego.
Rajtaria
- Chorągiew rajtarska Henryka Szmelinga (Schmellinga) – 200 koni
- Chorągiew rajtarska gwardii królewskiej Otto Denhoffa - 200 koni
Razem rajtarii: 2 chorągwie - 400 koni.
Kozacy
Zaciężni
- Chorągiew kozacka zaciężna Mostowskiego - 150 koni
Lisowczycy (na żołdzie królewskim)
- pułk Władysława Śleszyńskiego - 300 koni
Chorągiew kozackie magnackie i woluntarskie
- Chorągiew kozacka Tomasza Zamoyskiego (Plucińskiego), wojewody kijowskiego Tomasza Zamoyskiego pod dowództwem Aleksandra Plucińskiego - 150 koni
- Chorągiew kozacka Tomasza Zamoyskiego (Czernego), wojewody kijowskiego Tomasza Zamoyskiego pod dowództwem Stanisława Czernego, podstolego litewskiego - 150 koni
- Chorągiew kozacka Eustachego Tyszkiewicza, wojewody brzesko-litewskiego
- Chorągiew kozacka Eustachego Tyszkiewicza, wojewody brzesko-litewskiego
- Chorągiew kozacka Melchiora Wejhera, wojewody chełmińskiego
- Chorągiew kozacka Samuela Konarskiego, wojewody pomorskiego
- Chorągiew kozacka Stanisława Radziejowskiego, wojewody rawskiego
- Chorągiew kozacka Andrzeja Lipskiego, biskupa kujawskiego
- Chorągiew kozacka Hermolausa Ligęzy, podskarbiego koronnego
- Chorągiew kozacka Pawła Działyńskiego, starosty bratiańskiego
- Chorągiew kozacka Stanisława Działyńskiego, podkomorzego malborskiego
- Chorągiew kozacka Jana Działyńskiego, starosty pokrzywnickiego
- Chorągiew kozacka Działyńskiego (nieznanego z imienia)
- Chorągiew kozacka Erazma Domaszewskiego z Jedleca, starosty łukowskiego
- Chorągiew kozacka Stefana Grudzińskiego, wojewodzica rawskiego
- Chorągiew kozacka Przecława Pawła Leszczyńskiego, wojewodzica brzeskiego
- Chorągiew kozacka Andrzeja Wodyńskiego, wojewodzica podlaskiego
- Chorągiew kozacka Jakuba Sobieskiego, wojewodzica lubelskiego
- Chorągiew kozacka Wojciecha Baranowskiego, dworzanina - 100 koni
- Chorągiew kozacka Adama Kazanowskiego
- Chorągiew kozacka Arnolfa Kryskiego, kanclerzyca
- Chorągiew kozacka Jerzego Ossolińskiego
- Chorągiew kozacka Piotra Daniłowicza
- Chorągiew kozacka Adama Grudzieckiego
Razem jazdy kozackiej: 28 chorągwi - 3450 koni.
Piechota
Dragonia i piechota cudzoziemskiego autoramentu
Królewska
- Mikołaja Judyckiego, kawalera Maltańskiego, dragonów - 400 koni
- Mikołaja Judyckiego, kawalera Maltańskiego, piechoty - 500 ludzi
- Artura Astona piechoty szkockiej - 500 ludzi
- Gerarda Denhoffa, piechoty - 200 ludzi
- Ottona Fitinghoffa piechoty - 200 ludzi
- Ernesta Fitinghoffa piechoty - 250 ludzi
Prywatna
- Chorągiew piesza prywatna Tomasza Zamoyskiego (autoramentu cudzoziemskiego), wojewody kijowskiego pod dowództwem kpt. Gryma - 100 ludzi,
Razem: 1650 piechoty i 400 dragonów.
Piechota polskiego autoramentu
Zaciężna Królewska
- 2 roty piesze Przyłuskiego - 300 ludzi
- 2 roty piesze Józefa Rabiego - 200 ludzi
- Piechota zaciężna królewska Jana Porembskiego - 300 ludzi
Piechota węgierska gwardii
- Chorągiew piesza Wojciecha Kuropatwy - 150 ludzi
- Chorągiew piesza Macieja Jelińskiego - 200 ludzi
- Chorągiew piesza Piotra Smieszyńskiego - 100 ludzi
- Chorągiew piesza Jana Szacko - 150 ludzi
Piechota prywatna
- Chorągiew piesza prywatna Tomasza Zamoyskiego (autoramentu polskiego), wojewody kijowskiego pod dowództwem rtm. Bochdarowskiego - 100 ludzi
- Chorągiew piesza prywatna Stanisława Radziejowskiego, wojewody rawskiego
- Chorągiew piesza prywatna Melchiora Wejhera, wojewody chełmińskiego - 200 ludzi
- Chorągiew piesza prywatna Andrzeja Lipskiego, biskupa kujawskiego
- Chorągiew piesza prywatna Wacława Leszczyńskiego (kanclerza wielkiego koronnego)
- Chorągiew piesza prywatna Aleksandra Ludwika Radziwiłła, krajczego litewskiego
- Chorągiew piesza prywatna Kaspra Zebrzydowskiego, kasztelana kaliskiego
Razem 16 chorągwi piechoty - 2380 ludzi.
20 dział w tym 7 ciężkich, 2 średnie i 11 lekkich.
Wzmocnienia przybyłe 24-28 IX 1626
Jazda
Husaria
Chorągwie husarskie prywatne
- Chorągiew husarska prywatna Piotra z Bnina Opalińskiego, wojewody poznańskiego
- Chorągiew husarska prywatna Krzysztofa Naruszewicza, podksarbiego wielkiego litewskiego
- Chorągiew husarska prywatna Jana Podolskiego, kasztelana racięskiego, starosty ciechanowskiego
- Chorągiew husarska prywatna Mikołaja Wejhera, wojewodzica chełmińskiego,starosty radzyńskiego
- Chorągiew husarska prywatna Jana Baranowskiego, wojewody sieradzkiego - 150 koni
- Chorągiew husarska prywatna Pawła Niszczyckiego, kasztelana sierpeckiego
Roty husarskie powiatowe
- Roty husarskie powiatowe województwa brzesko-kujawskiego
Razem husarii: 7 chorągwi.
Rajtaria (zaciężna)
Regiment rajtarii zaciężnej Mikołaja Abrahamowicza, wojewodzica smoleńskiego - 3 chorągwie, 400 koni
Kozacy
Lisowczycy (na żołdzie królewskim)
- Pułk lisowczyków Mikołaja Moczarskiego - 2 chorągwie, 400 koni
Chorągiew kozackie prywatne
- Chorągiew kozacka prywatna Wojciecha Kryskiego, starosty przedeckiego
- Chorągiew kozacka prywatna Mikołaja Wejhera, wojewodzica chełmińskiego,starosty radzyńskiego
- Chorągiew kozacka prywatna Zaręmby
- Chorągiew kozacka prywatna Tomasza Zamoyskiego, wojewody kijowskiego pod dowództwem Andrzeja Drwalowskiego - 150 koni
- Chorągiew kozacka prywatna Andrzeja Firleja, wojewodzica krakowskiego
- Chorągiew kozacka prywatna Jana Baranowskiego, wojewody sieradzkiego - 150 koni
- Chorągiew kozacka prywatna Pawła Niszczyckiego, kasztelana sierpskiego
- Chorągiew kozacka prywatna Jana (albo Mikołaja) Narzymskiego
Razem 10 chorągwi.
Piechota polskiego autoramentu
Prywatna
- Chorągiew piesza prywatna Andrzeja Firleja, wojewodzica krakowskiego
Bibliografia
- UrszulaU. Augustyniak UrszulaU., W służbie hetmana i Rzeczypospolitej. Klientela wojskowa Krzysztofa Radziwiłła, Warszawa: „Semper”, 2004, ISBN 83-89100-54-1, OCLC 830636209 .
- Konstanty Górski, Wojna Rzeczypospolitej ze Szwecją od 1626 do 1629, „Biblioteka Warszawska”, 1888.
- Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Srebrny Wiek, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985, ISBN 83-06-01093-0.
- Leszek Podhorodecki, Chanat Krymski, ISBN 83-05-11618-2.
- p
- d
- e
Okresy | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Struktury |
| ||||||
Rodzaje wojsk | |||||||
Formacje wojskowe |
| ||||||
Konfederacje żołnierskie | |||||||
Rokosze | |||||||
Hetmani | |||||||
Terminy wojskowe |
| ||||||
Większe oddziały w XVII wieku | |||||||
Armia koronna w XVIII wieku |
| ||||||
Armia litewska w XVIII wieku |
| ||||||
Insurekcja kościuszkowska |
|